Frsluflokkur: Eyjafjallajkull

Hggbylgjur gefa drmtar upplsingar innan bannsvisins

Bannsvia er nausynlegt a komast nvgi vi eldgos til a skilja hva er a gerast og a greina hvaa tegund af gosi er um a ra. slenskir ljsmyndarar og vsindamenn hafa ekki n slku myndefni og upplsingum varandi gosi Eyjafjallajkli, vegna ess a eir hafa fylgt eim stfu takmrkunum um agang af svinu sem Almannavarnir hafa sett. Eins og sj m mynd af bannsvinu til hliar, kemst enginn innan um 10 km fjarlgar fr ggnum, nema me srstku leyfi Almannavarna. En ekki virast allir hafa fylgt essu banni. Maur einn heitir Martin Rietze. Hann hefur teki frbrar ljsmyndir af eldgosum vs vegar um heim. Myndir hans af gosinu Eyjafjallajkli ri 2010 eru ekki aeins merkileg listaverk, heldur einnig mjg gar heimildir. a er ekki ljst hvernig Martin hefur n slkum myndum, egar teki er tillit til ess a svi er loka. Sgusagnir ganga um a a hann hafi gengi jkulinn fr Stru Mrk, upp Skerin og a Goasteini til a n essum myndum, en a er milli 6 til 10 km, hvora lei. Gangan hefur veri vel ess viri, eins og sj m af myndum hans, hr. Martin er orin gosgn meal ljsmyndara um heim allan og eirra, sem r frekari upplsingar um gosi Eyjafjallajkli, eins og a sst nvgi. Hggbylgja otuEn n egar g hef uppljstra essu, ba Almannavarnir hans sjlfsagt nst egar henn fer um Keflavkurflugvll, ea hva? Fyrirgefu, Martin! En snum okkur n a hggbylgjum. Nokkrir ljsmyndarar og vdemenn hafa teki eftir hggbylgjum yfir ggnum Eyjafjallajkli. etta eru mjg kraftmiklar bylgjur sem geisla t r ggnum aeins eitt augnablik, en hrifin eru einstk. g var einu sinni grennd vi gginn yrlu egar ein hggbylgjan birtist og a var eins og yrlan fengi kraftmiki spark. Hlji er ekki miki, en maur finnur bylgjuna sem titring og hgg bringuna. Martin Rietze hggbylgjaEnda er hlji miklu lgri tni ea rium en okkar heyrn, sem er fyrir ofan 20 ri. urru lofti vi 20 stiga hita er mestur hrai hggbylgju um 343 m/s, sem er hrai hljsins. Hrainn breytist ltillega eftir lofthita og magni af sku loftinu. hefur rstingsbreyting hggbylgjunar au hrif a raki loftinu ttist og augnablik framkallast ljsgrtt sk umhverfis upptk bylgjurnar. Myndin hr til hliar snir til dmis slka hggbylgju umhverfis herotu. Myndin fyrir nean er r myndbandi sem Matin Rietze tk af hljbylgju, eins og hn sst fr Goasteini, ggbarminum. Arir hafa n myndum af hggbylgjunum, til dmis mar Ragnarsson. Niursturnar r essum upplsingum eru r, a gas brst t r ggnum hraa sem er nlgt 300 metrum sekndu. slkum hraa getur gasi bori me sr nokku str flyksi ea slettur af kviku, sem eru einn ea fleiri metrar verml, auk miklu smrri brota ea dropa af mjg heitri kviku, sem breytast strax gler ea a efni sem vi kllum eldfjallasku. annig gefa hggbylgjurnar okkur mikilvgar upplsingar um kraftinn og hraann ggopinu. essi hrai bendir til ess a gosi s vlkanskt (“vulcanian eruption”). g mun blogga um a fyrirbri nst, og tlka a ljsi annara upplsinga fr drmtum myndum Martin Rietze.


Fer Eyjafjallajkul 16. ma 2010

 skuregni gr tk g tt leiangri Eyjafjallajkul me Jarvsindastofnun Hskla slands, eim tilgangi a safna snum og mla ykkt gjsku sem falli hefur jkulinn vestan ggs. Vi kum remur jeppum fr Seljalandsfossi og upp Hamragaraheii. San var eki upp jkulin og gekk ferin nokku vel. egar vi vorum komnir rtt austur fyrir Skerin, um 1000 metra h, var stanza til a taka sni af skunni sem ekur jkulinn. Rtt ann mund hfst kraftmikil hrina af sprengingum, sem myndai stra og dkkgra skublstra htt loft. Um lei blossuu eldingar mekkinum og rumurnar skullu yfir okkur. Eldingar og miklar rafmagnstruflanir eru eitt af einkennum sprengigosa, einkum ef vatn er mekkinum. virkar gjskan eins og skammhlaup milli jarar og hloftsins, og sturafmagn ea static verur mjg miki vegna mismunandi rafpla skukornum og gufu mekkinum. Lesi frekar um eldingar gosinu hr.

Rafmagni var svo miki a hri st beint upp hfi okkar, og ef vi rttum upp handleggi htt upp, titrai lofti fingurgmunum. Aska  framrunni Vi nlguumst ggbrnina, me hjlma hfi, en tkum kvrun a fara ekki upp Goasein vegna httu af eldingum. Askan fll stugt og var svo t a erfitt var a sj t r blnum. g hafi ur komi Goastein undir allt rum kringumstum og glampandi sl, eins og g bloggai um hr. Hvainn var gfurlegur rumunum, en ess milli var hlji sem gosi gaf fr sr eins og mjg miki brim. Mkkurinn reis htt beint yfir hfum okkar, en hann fr um 8 km h ann dag. Vi frum okkur nr, og stvuumst rtt fyrir vestan Goasein, sem er brn stra ggs Eyjafjallajkuls. erum vi um 1 km fr ggnum sem er n virkur. Ekki var rlegt a fara upp Goastein vegna eldingahttu. Hr vorum vi komnir stugt skufall, og ringdi yfir okkur sandur og aska allt a 4 mm a str. Liturinn gjskunni sem ekur jkulinn nlgt Goasteini er nokku ljsgrar, eiginlega khaki litur. Einnig er miki af gjskunni vikur, nokku tblsinn. BombuggurHr og ar lgu 10 til 15 sm gjallstykki yfirbori, og skammt fr ggbrninni eru strir pyttir ea holur eftir “bombur” sem hafa falli jkulinn. sprengingum kastast oft mjg str flykki af hraunslettum loft upp og r geta veri str vi rmdnur ea jafnvel bla. Bomburnar skella jkulinn og mynda gga sinn. Einn ggurinn er um 5 m verml og rmlega 2 m djpur. botni hans var str bomba sem er rmlega 1 m verml og sennilega um 2.5 tonn. Sprenging hefur varpa henni htt loft og san fll hn til jarar um 1 km fra ggnum. Str hluti hennar er n kominn Eldfjallasafn Stykkishlmi, en afgangurinn er kominn safn Jarvsindastofnunar Hskla slands. Slkar bombur eru mjg g sni af kvikunni sem n berst upp yfirbori, og munu gefa vermtar upplsingar um ger kvikunnar og gasinnihald hennar eftir rannsknir jarefnafringa og bergfringa. En slkar rannsknir taka v miur nokku langan tma. Vi vildum ekki dvelja lengur httusvinu en nausyn krefur, og hldum v fr ggnum. Bombuggur RAX Gurn Sverrisdttir jarfringur og flagar hennar geru san fjlda af mlingum ykkt skulagsins vs vegar um vestanveran jkulinn ur en vi hldum til bygga.


Hva er gosi Eyjafjallajkli ori strt?

Samanburur yfir ReykjavkMargir spyrja: Hva er gosi Eyjafjallajkli ori strt? Vi skulum reyna a setja gosi samhengi vi nnur eldgos slandi. egar rtt er um eldgos er oft fjalla um fjlda gosa einhverju tmabili, en miklu mikilvgari eining ea mlikvari er magn af gosefni ea kviku sem berst upp yfirbor jarar. a er tali a alls um 90 rmklmetrar af kviku hafi gosi hr san sland var byggt fyrir 1100 rum. Besta aferin til a kvara str eldgosi er a mla magn af gjsku og hrauni sem berst upp yfirbor, en oft er magni svo miki a a er greint fr v rmklmetrum (km3) fyrir str gos, en rmmetrum (m3) fyrir smri gos. Jarvsindastofnun Hskla slands er n a framkvma mlingu gosmagni r Eyjafjallajkli me v a mla ykkt skufalls msum stum slandi og kortleggja ykkt gjskufallsins. Verki er enn framkvmd, enda gosinu ekki loki. Str eldgosa Auvita n slkar mlingar ekki til gjsku sem fellur hafi en hgt er a tla a magn t fr slkum ggnum. H skumkksins er nokku gur mlikvari magn af kviku sem berst upp yfirbor sprengigosi, eins og g hef blogga um hr. Undanfari hefur mkkurinn oft veri um 5 til 6 km h, eins og sj m radar ea vefsj Veurstofunnar, en a bendir til a magn af kviku sem gs s bilinu 10 til 100 rmmetrar sekndu slkum hrinum. a hefur veri tla a n hafi borist upp um 250 miljn rmmetrar af kviku gosinu og m telja a a s lgmark. En hva er a raunverulega miki og hvenig ber v saman vi nnur gos? Taflan fyrir ofan snir magn af llu gosefni nokkrum gosum, ar sem gosefni er reikna sem kvika. Rmmli er snt rmklmetrum. Til a gera frekari samanbur essum gosum hef g tla hva kvikan r hverju gosi gti mynda ykkt lag yfir Reykjavkurborg, en flatarml hfuborgarinnar er 273 km2. essum ggnum kemur fram a gosi Eyjafjallajkli er egar ori sambrilegt af str vi gosi Heimaey 1973, sem hl upp Eldfelli. Magn af gosefni r Eyjafjallajkli er n ngilegt til a mynda lag yfir allri Reykjavk sem er tpur meter ykkt. Gosin Heklu 1947 og Ktlu 1918 gtu hafa mynda lag yfir hofuborginni sem er meir en 3 metrar ykkt, en gosefni fr Lakagum ri 1783 myndi ekja Reykjavk me hvorki meira n minna en 55 metra ykku lagi. Svo lt g fljta me tflunni tv virkileg strgos, Tambra Indnesu ri 1815 (360 m lag yfir Reykjavk) og strgosi Yellowstone fyrir um 600 sund rum, sem ngir 3.7 km ykkt lag yfir hfuborgina.

Einn mlikvari goskraftinn Eyjafjallajkli

Veursj kl. 525 11. maHin skumekkinum er nokku gur mlikvari magni af kviku sem n berst upp gginn Eyjafjallajkli. Hin mekkinum er gefin fimm mntna fresti af veursj ea radar Veurstofunnar Keflavkurflugvelli. Upplsingarnar m nlgast hr. a eru msar tgfur af veursjnni, en g fylgist mest me ETOP(Z). Myndin snir niurstur veursjr kl. 525 morgun, og taki eftir tlunni 5.0 fyrir ofan Eyjafjallajkul, en a er h gosmakkarins sem veursjin sr eim tma. H makkar 11. maReyndar mlir veursjin mkkinn aeins egar hann er hrri en 2.5 km, en til essa hefur hann oftast veri hrri en svo. Myndin til hliar snir breytingar h hans n morgun, 11. ma, fr kl. 2:30 til kl. 6:00, en eim tma hefur hann veri mest 3.9 til 5.0 km h. ntt bar meir gl mekkinum en ur, en a m ekki tlka sem aukinn goskraft. Heldur er lklegra a meiri gl bendi minni hrif vatns r jklinum sprengivirknina. Ef til vill er ggurinn a orna upp smm saman. Eitt af v sem vi skiljum nokku vel sambandi vi eldgos er hegun makkarins. Hann fylgir mjg einfaldri elisfri. Morton jafnan og h makkar Morton jafnan, H=1.37Q1/4 gefur okkur hlutfalli milli har gosmakkarins og magns af kviku (Q) sem berst upp gosinu. a eru til margar tgfur af Morton jfnunni, en g sni einfldustu hr. Aal skilaboin eru au, a a er magni af hita sem berst t andrmslofti gosinu sem rur v hversu htt mkkurinn rs. a er v ekki goskrafturinn sjlfur sem stjrnar hinni, heldur kvikumagni, sem vi getum til dmis mlt rmmetrum af kviku sem berst upp r ggnum sekndu. egar heit aska og gjall eytist upp lofti, blandast gosmkkurinn vi andrmsloft. Hitinn fr skunni hitar um lei lofti og minkar elisyngd loftsins sem hefur blandast inn mkkinn. Vi a rs mkkurinn hrra. etta er alveg sama fyrirbri og venjulegur loftbelgur sem menn ferast langar leiir. Hann rs upp vegna ess a blossi af logandi gasi streymir inn belginn a nean og dregur me sr hita loft sem enst t, lttist og lyftir belgnum. Hr me fylgir mynd sem snir hlutfalli milli har gosmakkar, km, og magns af kviku sem gs, rmmetrum sekndu. Samkvmt v er Eyjafjallajkull n a gjsa um ea undir eitt hundra rmmetrum af hraunkviku sekndu. Magni virkilega strum gosum getur veri mrg hundru sund rmmetrar sekndu og fer mkkurinn 30 til 40 km h. Vi getum v stt okkur vi a a mli er ekki svo slmt.


N hrina - sterkara gos?

Skjlftar 10. ma 2010 Mikil skjlftahrina hfst undir Eyjafjallajkli ntt og hlt fram morgun, 10. ma. Meir en 50 skjlftar hafa komi fram, allir smir, undir styrkleikanum 3,0, en eir dreifast mismunandi dpi. Myndin til hliar snir dreifinguna dpi, sem er fr um 30 km, ea alveg nest jarskorpunni, og upp undir yfirbor. a er athuglisvert hva margir skjlftanna eru kringum 20 km, en einnig er athyglisvert a skjlftar hefjast llu dpi svipuum tma. annig er ekki ljst a skjlftavirknin frist smtt og smtt upp vi. Vafalaust er etta n vibt af frumkviku r mttli jarar og inn jarskorpuna. N er eftir a sj hvernig Eyjafjallajkull vinnur r essum nja skammti af kviku. Hinga til hefur a veri svo, a kvikan sem gs toppgg er trak-andest kvika, og v ekki alkal basalt frumkvikan sem kemur beint r mttli og inn skorpuna. En a var frumkvikan sem kom upp Fimmvruhlsi. Samt sem ur getur n frumkvika fltt fyrir myndun andest kvikunni kvikur undir toppgg og v m bast vi sama framhaldi. skumkkurinn hefur veri nokku stugur um 4 til 5 km h, samkvmt radar mlingum, og rinn er svipaur og fyrr. a er hins vegar athyglisvert a dregi hefur r hraunrennsli um tma, en alltaf m gera r fyrir slkum sveiflum hegun gossins. g veit ekki hvort a er tilviljunj, en skjlftarnir raa sr upp nor-austlga stefnu, eins og eir geru snemma skjlftavirkni undir Eyjafjallajkli. etta er auvita aal sprungustefnan eystra gosbeltinu.


Fer fyrir Ggjkli eins og Steinsholtsjkli ri 1967?

Ggjkull 2.ma 2010Hinn 2. ma, sastliinn sunnudag, tk NASA essa mynd af Eyjafjallajkli r EO-1 gerfihnetti. Um bor er The Advanced Land Imager tki, sem geri myndina. Myndina m sj upprunalegu formi hr

Taki eftir sprengiggnum ar sem brna skuski kemur upp. Taki einnig eftir Ggjkli (sem var einnig oft nefndur Falljkull) fyrir noran gginn. Smelli einu sinni ea tvisvar myndirnar til a f stkkaa tgfu. Hvtir gufublstrar rsa upp um gt Ggjkli, en jkullinn er vel afmarkaur af verbrttum hmrum. Nsta mynd hr fyrir nean er einnig r EO-1 gervihnetti, og snir hn aurana fyrir framan Ggjkul lengst til vinstri. SteinsholtTil hgri myndinni er blgrnt jkulln Steinsholtsjkuls. Norur eru upp bum myndum. Jkull s er n svartur af sku. Hinn 15. janar ri 1967 var mjg strt framhlaup r 400 metra hum hamrinum Innstahaus fyrir ofan Steinsholtsjkul. Gumundur Kjartansson skrifai ga grein um etta framhlaup Nttrufringnum. Um 15 miljn rmmetrar af mbergi fllu niur jkulinn og orsakai a miki fl Markarfljti. Skellurinn var svo mikill a hann kom fram jarskjlftamlinum Kirkjubjarklaustri. N eru mbergshamrar umhverfis og undir Ggjkli sennilega ornir mjg veikbura og kunna a koma r eim fljtlega strar fyllur og framhlaup egar jkullinn heldur fram a minnka. Bretinn Martin P. Kirkbride geri kort af svinu umhverfis Steinsholtsjkul fyrir um tu rum, sem er snt hr fyrir nean. ar kemur vel fram hvernig jkullinn hefur hopa, en jkulgarar fr mum tmum hafa veri aldursgreindir. Einnig er snt kortinu seti sem myndaist hlaupinu mikla ri 1967. Grein Kirkbridge m nlgast hr Kirkbridge Steinsholtsjkull

N egar gosi er bi a rsta Ggjkli er ekki hugsandi a str framhlaup myndist r hmrum umhverfis hann.


M bja r gos? Eldfjll sem adrttarafl feramennsku

Anthony Russo dag flutti g etta erindi rstefnu Feramlaings Reykjavk:

Atburir tengdir eldgosunum Eyjafjallajkli hafa minnt okkur rkilega a eldfjll og eldgos geta haft hrif feramennsku msan htt. a er ljst a essi miklu sjnarspil nttrunnar eru sterkt adrttarafl fyrir feramenn, en einnig hefur komi ljs a mistk frttamilun og kynningu slkum hamfrum hafa haft neikv hrif ferainainn landinu heild. Aska hloftum fr Eyjafjallajkli hefur beint ea beint orsaka a a eitt hundra sund flugferum var aflst milli 15. og 21. aprl, miljnir feramanna fru strand og kostnaur og tekjutap flugflaga mun vera meir en 1.7 miljarar dollara ea um 220 miljarar krna. Athygli alheims beindist n a slandi sem aldrei fyrr tengslum vi gosi. Erlendir fjlmilar streymdu til landsins leit a frttum. Hver voru vibrgin hr heima? g var stasettur suur sveitum essum krtiska tma og var vitni af v egar erlendir frttamenn reyndu a safna einhverju efni tengdu gosinu allan mgulegan mta. Fkus heimspressunnar var allur slandi. Hr var besta tkifri slands til a koma upplsingum og rri um landi til alheims. En engin skipuleg fjlmilaveita var til. Hi opinbera og ar meal Inaarruneyti, brst. sland missti af strsta tkifrinu, sem hefi geta veri algjrlega keypis rur um land og j og lyftistng fyrir feraml landsins. Einu upplsingar til fjlmila virtust vera fr Almannavrnum, til dmis um a strsta samgngulei landsins, Highway 1, vri rofinn sundur, brm loka og hundruir manna fluttir brott. Auvita er a hlutverk Almannavarna a astoa og vernda gegn jarv, en a fr lti fyrir tilkynningum ea frttaveitu fr hinu opinbera varandi a jkva, a n vri bi a opna aftur. Strax og gosi Fimmvruhlsi hfst brust mr pstur og fjldi smhringinga fr feramnnum erlendis sem vildu koma til a sj gosi, og enn fleiri egar sprengigosi hfst. v miur gat g ekki sinnt eim vegna annara verkefna. g vil segja ykkur lti eitt fr starfsemi sem g hef reki um 30 r sem er tengd ferum til eldfjallasva vs vegar um heiminn. Hr var aallega um a ra landsvi ar sem g hef unni vi eldfjallarannsknir. g rak starfsemina gegnum fyrirtki mitt Volcano Tours, en ar sem etta var aukavinna, var g yfir leitt me aeins tvr til rjr ferir ri hverju. etta eru 10 til 15 daga ferir, og ttaka takmrku vi 25 manns hverri fer. Vibrgin hafa veri strkostleg. g hef skipulagt og strt ferum eldfjallasvi talu (Vesvus, Stromboli, Etnu, Lpar), me blndu af rmverskri sgu og menningu eins og hn kemur fram borgunum Pompeii og Herklaneum sem uru undir sku og vikri fr gosinu Vesvusi ri 79 eKr. Einnig hefur grska eldeyjan Santrni Eyjahafi veri vinsl, ar sem er a finna strkostlega blndu af spennandi eldfjallafri, fornleifum fr Bronzld, menningu og sgu. vil g nefna eyjaklasann Galapagos Kyrrahafi. ar hef g ann mta a hpurinn br um bor bt sem fer milli eyjanna nttinni, en fari er land nrri eyju hverjum morgni og hn knnu, samt sundi og kfun hafinu umhverfis. svipaan htt knnum vi eldeyjarnar Indnesu, og notum bt sem fljtandi bkist hpsins. Frsla er mikilvg, og vi hldum fyrirlestur hvrjum morgni um jarfri, sgu, ur en fari er gnguferir. Eldfjllin Mi-Amerku, einkum Costa Rica, hafa einnig veri knnu me slka hpa hugasamra feramanna. Einig m nefna ferir okkar til Ekvador, Guatemala og Vestur Inda. sland hefur upp mjg miki a bja fyrir feramenn sem yrstir frleik um land og sgu, eldfjll, nttrufl og tivist. Nja slandskorti fyrir feramenn a vera jarfrikorti. Eldfjallasafn Stykkishlmi bur n upp eins dags frsluferir umhverfis Snfellsnes, og hefur v veri mjg vel teki. Nja feraflki er duglegt, rir tivist, vill frast skipulegan htt, vill hafa fullt prgram fyrir daginn til a njta ferarinnar til hins trasta. Leyfi flkinu a koma til eldfjallsins.


Goshringir

Kjartan MrReykhringir myndast egar maur andar fr sr ski af vindlareyk og bls um lei gat gegnum ski. vefst upp reykinn og hann myndar fallegan hring. Eldgos mynda oft reykhringi, en n hafa nst gar myndir af reykhringjum yfir Eyjafjallajkli. a er Kjartan Mr Hjlmarsson Selfossi sem tk bar essar frbru myndir laugardaginn 1. ma. Kjartan MrHringarnir eru rugglega tengdir gosinu. Sennilega myndast hringirnir gufuskum eim sem n rsa uppaf Ggjkli, ar sem gufan myndast vegna hraunrennslis undir jklinum. Frbrur reykhringir hafa einnig sst yfir Etnu eldfjalli eynni Sikiley talu, einkum gosinu ri 2000, eins og myndin fyrir nean snir. eir voru allt a 200 metrar verml og endast oft allt a 15 mntur. Etna reykhringur


Hitamet Markarfljti

MarkarfljtsbrNna kl. 6 morgun var vatnshiti vi Markarfljtsbr kominn 17,02 stig, sem er rugglega met. Hitaferli m sj hr vef Veurstofunnar. etta heita vatn er bein afleiing af hraunrennsli undir Ggjkli og jkulbrnun. Heita vatni kemur einnig fram vatnsmlinum Markarfljti vi rlfsfell. Ekkert skyggni er n fyrir vefmyndavlarnar sem stefna Eyjafjallajkul, svo vst er hvort hraun er komi fram aurana fyrir nean Ggjkul.

Gufan kemur fram undan Ggjkli

Gljfru undir Ggjkli og gufanN kl. 21 hinn 2. ma 2010 er gljfri undir Ggjkli ori fullt af gufu, eins og myndin snir. Ggjkull fellur norur bginn, beint niur r toppgg Eyjafjallajkuls. a er vel ess viri a fylgjast me gljfrinu vefmyndavl Vodafone hr, en ntt kann a vera a gl sjist ea jafnvel glandi heitt andest hraun fari a ggjast fram r gjnni.

Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband