BloggfŠrslur mßna­arins, j˙nÝ 2015

Ůß klofna­i fjalli­

Geldingaborg┴ sÝ­asta hlřskei­i Ýsaldar, fyrir 135 ■˙sund ßrum, var myndarlegt eldfjall virkt Ý vestanver­um Hnappadal ß SnŠfellsnesi. ┌r ■vÝ streymdu allm÷rg basalthraun, sem n˙ mynda mikla grßgrřtishamra Ý Geldingaborg og einnig stu­labergi­ fagra Ý Ger­ubergi. Ůetta hnattrŠna hlřskei­, sem er nefnt Eemian me­al jar­frŠ­inga, stˇ­ yfir Ý um tÝu til fimmtßn ■˙sund ßr, en svo skall ß anna­ j÷kulskei­ fyrir um 120 ■˙sund ßrum, -- hi­ sÝ­asta. áGrßgrřti­ Ý Ger­ubergi og Geldingaborg er hluti af mikilli eldvirkni sem var­ strax Ý upphafi Eemian hlřskei­sins, en ■a­ hefur veri­ aldursgreint sem 135 ■˙sund ßra gamalt af HervÚ Guillou og fÚl÷gum (2010). Sennilega var ■ß aukin eldvirkni um allt Ýslenska gosbelti­, vegna ■ess a­ ■egar fargi j÷kulsins var skyndilega lÚtt af landinu, ■ß jˇkst brß­nun Ý m÷ttlinum undir jar­skorpunni. Efst Ý Geldingaborg myndu­ust tveir miklir gÝgar, sem n˙ eru greinilegir en nokku­ j÷kulsorfnir. á┴ sÝ­asta j÷kulskei­i gekk j÷kull aftur yfir Geldingaborg og Ger­uberg og fŠr­i ■essar jar­myndanir Ý n˙verandi form. Seint ß sÝ­asta j÷kulskei­i mynda­ist miki­ misgengi ■vert Ý gegnum Geldingaborg, eins og fyrsta myndin sřnir (ß ■esari innrau­u mynd kemur grˇ­ur fram sem rautt). ═ Geldingaborg hefur jar­skorpan nor­an misgengisins sigi­ um nokkra metra. saldarinnar, en i r veri­ virkt el grsgengi­ skorist . em 2615 kra metra. nni sar jar­myndanir Misgengi­ hefur austur-vestur e­a VNV-ASA stefnu, sem er einkenni ß sprungum, gÝgar÷­um og misgengjum Ý eldst÷­vakerfi Ljˇsufjalla. Ůetta kerfi nŠr alla lei­ frß Grßbrˇk Ý austri og til Berserkjahrauns Ý vestri, e­a um 90 km veg. Misgengi­ Ý Geldingaborg er mj÷g ßberandi sprunga, sem mß rekja um 10 km til vesturs Ý Ur­ardal, rÚtt nor­an Hafursfells.áá RÚtt fyrir vestan Geldingaborg hefur misgengi­ skorist Ý gegnum Nykurhraun og hreyfing ß misgenginu hefur skapa­ hÚr tj÷rn. Nykurhraun er nokku­ vel grˇi­ og sennilega meir en fimm ■˙sund ßra gamalt, en hrauni­ er ■vß eldra en ■essi sÝ­asta hreyfing ß misgenginu. Til austurs liggur misgengi­ Ý s÷mu stefnu og gÝgarnir fjˇrir, sem mynda Ytri og Sy­ri Rau­amelsk˙lur. HÚr ß lßglendi hefur ■vÝ basalt kvika streymt upp sprunguna og mynda­ tv÷ hraun. Kristjßn SŠmundsson (1966) hefur aldursgreint Sy­ra Rau­amelshraun sem 2615 ßra gamalt. Sennilega er Ytra Rau­amelshraun jafnaldra ■ess. Misgengi­ Ý Geldingaborg hefur veri­ virkt ß sÝ­asta j÷kulskei­i ═saldarinnar, en ■a­ hefur sennilega veri­ sÝ­ast virkt fyrir um 2600 ßrum, ■egar eldvirknin var­ Ý Rau­amelsk˙lum.áá Einnig er jar­hitasvŠ­i ß Sy­ri Rau­amel, me­ allt a­ 45oC yfirbor­shita, ß ■essu misgengi (Gu­mundur Ëmar Fri­leifsson 1997). Enn austar eru gÝgarnir Rau­hßlsar, sem munu hafa gosi­ skammt eftir Landnßm (yngsta eldst÷­ SnŠfellnsness) og vir­ist vera ß sama misgengi. Ekkert er vita­ um sjßlftavirkni ß ■essu misgengi, enda eru engir skjßlftamŠlar sta­settir ß SnŠfellsnesi.


Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband