Frsluflokkur: Eldfjallalist

Gongshi - Steinar frimannsins

GongshiUm 200 f. Kr. tku knverjar a nota srkennilega steina til a skreyta gara sna. Fyrir suma tknuu steinarnir fjllin, og voru annig mikilvgur ttur hugleiingum. Stundum voru smrri en srstakir steinar frir inn stofu og stillt upp sem listaverki, ea til a fra fjalli inn hsi. Nafni Gongshi m a sem steinn andans, en a vsar a sjlfsgu til hugleiingar. Japanir tku upp ennan si fr knverjum, en Japan er steinninn nefndur Suiseki. ensku er Gongshi kallaur scholars rock, ea steinn frimannsins ea spirit stone. Upphaflega voru Gongshi steinar valdir valdir ti nttrunni vegna srkennilegs forms steinsins. Oftast voru eir kalksteinar ea marmari, sem hafi fengi sig fantatskt form vegna verunar og rofs yfir langan tma. Knverjar lta slka steina sem gersemar og setja stall heimili snu. Gongshia skiftir llu mli a steinninn hafi skapast ti nttrunni og a honum hafi ekki veri breytt af mannshndinni neinn htt. sari rum hefur risi upp heill inaur Kna vi a falsa slka steina me slpun og rum aferum, til a lkja eftir hinum fornu nttrusteinum, og n eru eftirlkingarnar allstaar bonar fram til slu. a fer ekki framhj neinum slending, a Gongshi steinar eru naualkir slenskum hraunsteinum ea gjalli.


Listamaurinn fundinn!

Heklugos 1970Fyrir um tu rum rakst g etta srkennilega mlverk Kolaportinu Reykjavik. a er ekki aeins mynd af eldgosi, heldur hefur listamaurinn nota vikur, sku og gjall byggingu myndarinnar. Verki er ekki merkt og hefur v hangi uppi Eldfjallasafni Stykkishlmi n ess a listamannsins s geti. N hefur komi ljs, a a er gert af L S. Gumundssyni ri 1970. Lur s Heklugosi ri 1970 og safnai vikri og sku til a setja inn essa einstku mynd.


N mynd Eldfjallasafns er eftir Eyjlf J. Eyfells

EyfellsNasta mynd Eldfjallasafns er af Heklugosinu ri 1947. etta er olumlverk eftir Eyjlf J. Eyfells (1886-1979). Hann var fddur Eyjlfur Jnsson, en tk svo miklu stfstri vi heimalnd sn undir Eyjafjllum, a hann kaus sr eftirnafni Eyfells. Eyjlfur var miki nttrubarn og sjlflrur list sinni, natralisti, sem stti fyrirmyndir algjrlega slenska nttru. a var oft sagt a Eyfells hefi ti “veri heppinn me veur” list sinni. Eyjlfur mlai mikinn fjlda mynda, enda mlai lengur en nokkur annar slenskur mlari, um 70 r, fr 1908 til 1978.

Myndin snir Heklugosi ri 1947. gerist a a eldfjalli klofnai fr suvestri til norausturs, og Heklugj opnnaist um 3 km langan veg. etta er algeng hegun eldfjallsins, eins og nnur mynd snir, en ar er Heklugj snd sem svart strik og hraun yngri en 1970 snd me msum litum. HeklaEyfells mlar ekki upphaf gossins, heldur egar a var komi vel veg. Hr eru rr ggar sndir virkir sprungunni miklu, sem liggur eftir elfjallinu endilngu og miklir ljsir blstrar af eldfjallagasi, sku og gufu rsa til himins.


Snkti Helena gosi ri 1980: Ntt listaverk Eldfjallasafni

Roger WerthEinn dag sumar komu kurteis og vingjarnleg amersk hjn inn Eldfjallasafn Stykkishlmi. Hann kvast vilja fra mr eldgosamynd a gjf og dr upp r tsku sinni etta fgta og einsta verk. Hann er Roger A. Werth, ljsmyndari og blaamaur Washington fylki Bandarkjunum. Hinn 18. ma ri 1980 tk hann frgustu eldgosaljsmynd allra tma, fyrstu mntum sprengisossins Snkti Helenu eldfjalli. Nsta dag var myndin forsum allra dagblaa Bandarkjanna og skmmu sar forsum Time, Newsweek, Life, National Geographic og fjlda tmarita um heim allan. Myndin hlaut Pulitzer Prize verlaunin sem besta blaaljsmynd rsins. Roger sagi mr alla sguna ennan dag Eldfjallsafni. Gosi hfst klukkan 8:32 morgni. Hann starfai bnum Longview, skammt fr Snkti Helenu og stkk strax upp flugvl til a mynda gosi. Hann valdi a fljga sunnan vi fjalli, ar sem gjskustrkurinn sst mun betur. A noran veru var gjskufl gangi, sem geri alla flugumfer httulega. arna horfir hann beint inn mijan mkkinn, en h hans ni 18 km fyrir ofan eldfjalli egar gosi ni hmarki. Gosi Snkti Helenu er eitt af frgustu gosum seinni tma. Frgin stafar first og fremst af v a etta er fyrsta gosi innan Bandarkjanna meginlandi Amerku langan tma, fyrir utan Alaska. Samt sem ur var gosi alls ekki strt. Heildarmagn gosefna, sem kvika, var um 0,5 rmklmetrar, sem er heldur minna en Surtseyjargosi ri 1963 til 1968, en um tu sinnum meira en gosi Eyjafjallajkli ri 2010. N er mynd Rogers til snis berandi sta vi innganginn Eldfjallasafni.


Ktlugos eftir Arreboe Clausen

Ktlugos 1918 Arreboe ClausenHr er njasta mynd Eldfjallasafns Stykkishlmi. Hn er olumlverk af Ktlugosinu ri 1918. Myndin er mlu af mjg srstum manni, sem fddur var Stykkishlmi: Arreboe Clausen (1892 -1956). Fair Arreboe var kaupmaurinn Holger P. Clausen Stykkishlmi, en um hann lk evintraljmi, einkum sambandi vi fer hans til stralu leit a gulli. Hann hafi geti sr frgar Snfellsnesi ri 1880, egar hann bau sig til frambos til Alingis. Holger tk a r a reisa tjald kjrsta, ar sem voru veittar spart vnveitingar til kjsenda kostna Clausensverslunar. A sjlfsgu hlaut hann kosningu me miklum meirihluta til Alingis, en essi atburur er vallt kallaur “Brennivnskosningin” san. daga greiddu menn atkvi sitt heyrenda hlji. Siar kom Holger llum vart og reyndist bi rttkur og frjlslyndur ingi. Arreboe Clausen starfai mrg r sem einkablstjri forstisrherra slands. Af honum eru margar sgur, tengdar essu srsta starfi. Til dmis segir lafur Thors vi Arreboe einkablstjra sinn, ri 1942: „Gi minn, n er g orinn forstisrherra. N verur annar hvor okkar a htta a drekka! “ Eitt sinn var Arreboe spurur, hva vri a gerast bak vi tjldin stjrnmlum slands, og vildi hann ekkert um a segja. „Ert ekki innsti koppur bri allra stjrnmlaflokka?“ Arreboe svarai snggt: „J, g er a, en s koppur lekur ekki.“ Mlverki af Ktlugosinu hefur Arreboe mla eftir frgri ljsmynd, sem Kjartan Gumundsson tk af gosinu. A lokum skal geta ess, a Arreboe var fair eirra Clausensbrra, Hauks og Arnar, sem lengi voru fremstu frjlsrttamenn slands.

Uppruni Nafnsins Basalt

Krotsteinn touchstoneBasalt er algengasta bergtegund Jru, og hn er einnig tbreitt tunglinu, Mars og hinum innri plnetum slkerfisins. Basalt hraun mynda nr allan hafsbotninn umhverfis Jru. Hvaan kemur etta mikilvga nafn? a er sennilega upprunni Egyptalandi fyrir meir en fimm sund rum. Egyptar nota nafni basanos fyrir svartar og vel slpaar steinpltur, sem voru notaar til a greina gi mlma, einkum gulls. Basanos er krotsteinn (touchstone), en egar gull ea annar mlmur var dreginn yfir svrtu pltuna, skildi gulli eftir sig gyllta rk, eins og fyrsta myndin snir. Litur rkarinnar sem myndaist pltunni var mlikvari gi gullsins. Klepatra basaltr orinu basanos Egyptalandi kom san ori basants Grikklandi hinu forna og enn sar ori basalt latnu Rmarveldis. Egyptar hfu anna og mun mikilvgara brk fyrir basalt, en a var sem hrefni fagarar hggmyndir, ker og sklar. Hr til hliar er til dmis fgur mynd r basalti af sjlfri Kleptru fr v um 40 fyrir Krist. Maur skilur vel a hann Marks Antnus hafi falli fyrir henni … og einnig Jlus Keisari. Basalt hefur veri eftirstt hrefni fyrir listamenn Egyptalandi, fyrsta lagi vegna ess a a er nr svartur steinn, og ru lagi vegna ess hva bergi er fnkorntt. ess vegna verur ferin venju jfn og vel slpu, eins og sj m styttunni af Kleptru, ar sem allur bkurinn glansar af fegur.Haddadin basaltN er bi a finna grjtnmunar ar sem basalti var unni til a skapa essar frbru myndarstyttur af Kleptru og farum Egyptalands. Nmurnar eru flestar einu basalthrauni, sem er um 25 milljn ra gamalt. a er Haddadin basalt hrauni, fyrir vestan og norvestan Kar borg, eins og korti til hliar snir. Engin eldvirkni hefur veri Egyptalandi san etta hraun rann.

Eldgosi Mont Pele ri 1902

Hraungll og myndun gjskuflsri 1902 var eitt frgasta eldgos sgunnar, egar eldfjalli Mont Pele gaus eynni Martinique Karbahafi. a gos er frgt af endemum, ekki vegna ess a gosi hefi veri srlega strt, heldur vegna hins mikla mannfalls, en um 28 sund manns frust. Eldfjalli Pele hafi gosi ur rin 1792 og 1851. Pele ir s sklltti, sem vsar til ess, a sgunni hefur efri hluti eldfjallsins jafnan veri grurlaus, vegna tra eldgosa.Samt sem ur hafi blmgast allstr borg vi rtur ess. a var borgin Saint Pierre, sem var oft nefnd Pars Karbahafsins. ar var mikil nttrufegur, glei, fjr og blmleg verzlun. Enda var Saint Pierre hfuborg eyjarinnar Martinique, sem enn er ein af nlendum Frakka Karbahafi. g kynntist Mont Pele ni rin 1970 til 1974, egar g starfai vi rannsknir eldfjllum Karbahafi. a var febrar ri 1902 a teki var eftir v a gas streymdi vaxandi mli fr eldfjallinu og vart var vi jarskjlfta. lok aprl hfu smsprengingar hafist, og er sennilegt a hafi hraungll veri a myndast fjallstoppnum. Slkir hraunglar vera til egar mjg seig kvika hlest upp yfir ggnum, og skriur af mjg heitu bergi og sku kunna a falla r hlum hraunglsins. Rstir Saint PierreJarhrringarnar orskuu ra meal borgarba, en yfirvld geru lti r essu og vildu fyrir alla muni halda borgurum Saint Pierre ar til almennum kosningum ar hinn 11. ma vri loki. Svo virist sem a yfirvld hafi komi veg fyrir fltta fr borginni til a hafa ga ttku kosningunum, en ggurinn er aeins um 8 km fyrir noran Saint Pierre. En hrif eldgoss sveitir umhverfis borgina orskuu a, a fjldi flks streymdi inn Saint Pierre. Fyrstu frnarlmb gosinu frust hinn 5. ma, egar gjskufl ni niur sveitir fyrir noran borgina. Samt voru vibrg hins opinbera ltil ea engin, og landstjrinn yfir Martinique flutti til borgarinnar til a ra almenning. Frnarlmb  gjskunnia var skmmu eftir kl. 8 a morgni hinn 8. ma, a hrmungarnar skullu yfir. Gjskufl r hlum fjallsins streymdi miklum hraa til suurs og skall yfir borgina. Sennilega var gjskufli mynda egar str hluti af hraunglnum hrundi fram, heit kvikan myndai mikla skriu af glandi heitum bergbrotum, vikri, sku og gasi. Gjskufli ni til Saint Pierre nokkrum mntum ennan Uppstigningardagsmorgun. Fanginn Ciparis komst afA minnsta kosti 28 sund mans frust Saint Pierre af vldum gjskuflsins. au frust fyrsta lagi vegna hitans, sem var gfurlegur, og einnig vegna ess a anda a sr mjg heitri sku sem brenndi slmh og leiddi strax til daua. Aeins tveir komust af borginni. Annar var sksmiurinn Leon Compere, en honum tkst a komast t r borginni, miki brenndur. Hinn var fanginn Louis Cyparis (1875-1929), sem var dflisunni undir fangelsi borgarinnar egar gjskufli gekk yfir. Hann fanst lfi rstunum, og var san frgur um heim allan, en hann var sndur hinum vinsla sirkusi Barnum & Bailey sem fanginn fr Saint Pierre. Vi gosi Mont Pele ri 1902 var mesta mannfall sem ori hefur eldgosi san gosin miklu Krakat ri 1883 (um 35 sund frust) og Tambra Indnesu ri 1815 (um 117 sund frust). Frakkar hfu strax rannsknir eldgosinu og orskum ess og sendu jarfringinn Alfred Lacroix (1863-1948) til Martinique. Nlin  Mont PeleRit hans, sem kom t ri 1904, markar a nokkru leyti upphaf eldfjallarannskna, en hann er s fyrsti sem skilur mikilvgi gjskufla. Mont Pele gs 1929Hann gaf eim nafni nues ardentes, ea glandi fl. En Mont Pele var ekki binn a ljka sr af, heldur hlt fram a gjsa. Fljtlega eftir gjskufli tk a rsa risavaxin sla af bergi ea kviku upp af ggnum. essi mikla nl af bergi reis um 15 metra dag, og ni alls 350 metra h yfir umhverfi. Slan myndaist vegna ess a kvikan var mjg seig og rann ekki, heldur ttist beint upp og storknai til a mynda nlina. a minnir v helst tannkrem sem er kreist upp r tbunni. egar slaklnai brotnai hn og sprakk mola og lkkai smm saman. Gos hfst aftur Mont Pele ri 1929 og vari ar til 1932. Hr me fylgja tv listaverk r Eldfjallasafni Stykkishlmi, sem sna eldfjalli essu gosi. a fyrra er olumlverk eftir Edward Kingsbury, sem snir allt fjalli snjkvtt af ljsri sku. Woodbury gos 1929Hin myndin er eirstunga eftir Charles H. Woodbury, sem snir rjkandi hraunglinn toppi eldfjallsins. San hefur Mont Pele ekki gosi, en borgin Saint Pierre hefur aldrei n sinni fornu frg.

Eldfjallalist fr Nju Gneu

Tavurvur gsg ferast varla svo inn eldfjallasvi, a g rekist ekki ntt listaverk fyrir Eldfjallasafn Stykkishlmi. Svo var einnig fer minni til Nju Gneu og til Rabaul eldstvarinnar ma ri 2011. g var vi athuganir t auninni milli gganna Tavurvur og Rabalanakaia, egar g hitti nokkra krakka sem voru a selja msa muni. Ungi ljshri kaupmaurinn seldi mr mlverk eftir fur sinn Mika. Myndin snir gos Tavurvur ggnum, en af einhverjum stum er Mika srlega hrifinn af hvtum fjallablum og btir eim oft inn myndir snar. eir ba eynni Matupit, inni miri Rabaul skjunni. Reyndar er hn ekki lengur eyja, heldur hefur hn lyftst upp um 17 metra vegna jarhrringa og er n komi urrt land milli Matupit og meginlandsins. Eyjan heldur fram a rsa dag fr degi um nokkra millimetra.

Mlverkasali  RabaulAnnars var g nokku undrandi v hva a er miki af ljshrum brnum og einnig ungum ljshrum konum Nju Gneu. g fkk rjr skringar essu fyrirbri: (a) au vo sr um hri me perox, (b) a er svo lti ferskt vatn a f Matupit a au fara ba sjnum hverjum degi og a lsir hrlitinn, (c) ljshrir stralir hafa fari hr um mrg r og skili eftir erfaefni sitt meal innfddra. g veit ekki hva er lklegasta skringin, og ef til vill eru allar virkar.


tib Eldfjallasafns Arion banka

Hinn 5. ma 2011 flutti g fyrirlestur Arion banka Reykjavk um eldgos og hrif eirra viskifti.  v sambandi var sett upp sning um tuttugu listaverkum r Eldfjallasafni anddyri bankans.  a eru flest verk sem ekki hafa veri snd ur Eldfjallasafni Stykkishlmi vegna takmarkara hsakynna safnsins.

Eldur Niri fr fimm stjrnur!

FrttatminnHinn 13. ma 2011 birtist grein Frttatmanum, bls. 44, sem fjallar um bk mna, Eldur Niri. a er neitanlega frlegt og forvitnilegt fyrir hfund a lesa hva rum snist um verk hans. g er alveg sttur vi a f fimm stjrnur hj Pli Baldvin Baldvinssyni.
Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband