Bloggfrslur mnaarins, jl 2017

ykkt Grnlandsjkuls

SPRIMkkurinn sem sst r flugi yfir Grnlandsjkli skammt fyrir vestan Kulusuk (sj tv fyrri blogg hr), er lauslega stasettur svi, ar sem jkullinn er milli 1.5 til 2 km ykkt. Raua stjarnan snir stasetningu flugmanna Twin Otter vl. Korti er fr Scott Polar Institute. Bla jafnykktarlnan snir 500 m ykkt. Svrtu ykktarlnur jkulhettunnar eru 500 metra bili. Raua lnan markar jaar jkulsins. Mesta ykkt shellunnar er um 4 km yfir miju landsins.


Stafesting jarhita undir Grnlandsjkli

20048998_10213197114750802_850401203_o

gst Arnbjrnsson flugstjri hj Icelandair tk essa gtu mynd gr yfir Grnlandi lei fr Keflavk til Portland, 34 sund feta h (10.4 km). Hn snir greinilega sama fyrirbri og g bloggai um gr shellu Grnlands, nokkru fyrir vestan Kulusuk. a virist vera sprunga jklinum og rr gufumekkir rsa upp r sprungunni, en mkkurinn berst me vindi norvestur tt. v miur hfum vi ekki enn nkvma stasetningu essu fyrirbri, anna en a a s um 75 km fjarlg fr Kulusuk. a er athyglisvert a mkkurinn er greinilegur jafnvel r meir en 10 km h. g akka Sigri Gunnarssyni flugstjra fyrir upplsingarnar.


Er jarhiti undir Grnlandsjkli?

Vori 2016 var venjulegt Grnlandi vegna mikillar brnunar jkulsins. fyrri hluta aprl 2016 sndu 12 prsent af yfirbori Grnlandsjkls meir en 1 mm brnun, samkvmt dnsku veurstofunni (DMI). Slkt hefur aldrei gerst ur essum rstma, en venjulega hefst brnun ekki fyrr en um mijan ma.ngeo2689-f1

En a er fleira venjulegt gangi me Grnlandsjkul, sem ef til vill er ekki beint tengt hlnun jarar, heldur jarhita. Jklafringurinn Jesse Johnson fr Montana birti vsindagrein Nature fyrra ar sem hann snir fram a nr helmingur af norur og mi hluta Grnlandsjkuls situr pa af krapi, sem auveldar skri jkulsins (fyrsta mynd). kraplaginu eru rsir sem veita vatni til sjvar, milli jkulsins og bergsins sem er undir. Hann byggir kenningu sna v a hrai hlj- og skjlftabylgna snir a a er tiloka a jkullinn s botnfrosinn. Til a skra etta fyrirbri telur Johnson tiloka anna en a a s jarhita a finna undir jklinum. Rannsknir hans og flaga n yfir norur og mi hluta Grnlands, eins og fyrsta myndin snir. eir setja fram tilgtu a brnunin botni og jarhitinn ar undir su enn leifar af slenska heita reitnum, sem fr undir Grnlandsskorpuna, fr vestri til austurs, fyrir um 80 til 40 milljn rum.IMG_2889

En n koma arar og vntar upplsingar fr athugun flugmanna yfir suur hluta Grnlandsjkuls, sem Bjrn Erlingsson og Haflii Jnsson hafa sett fram. vor flugu bandarskir flugmenn me Twin Otter vl yfir Grnlandsjkul, stefnu eins og korti snir (rija mynd). Skammt fyrir vestan Kulusuk (um 75 km) su eir mkk rsa upp r sprungu jklinum og hldu fyrstu a hr hefi flugvl hrapa niur. Stasetingin er merkt me “plume” kortinu. Ekki er enn stafest hvort mkkurinn ea gufublstrarnir myndinni su vegna jarhita, en allar lkur eru v. Ef svo er, breytir a miklu varandi hugmyndir og kenningar okkar um jarskorpuna undir Grnlandi. Jarhiti kemur fram nokkrum stum mefram strndum Grnlands, einkum grennd vi mynni Scoresby sunds austur Grnlandi.Plumes - location


Dollarinn rkir enn Ekvador

GN! 2017Rki Suur Amerku hafa mrg veri a mjakast til hgri stjrnmlum (t.d. Brazila, Per, Argentna), en undantekningin er litla rki (13 milljn) Ekvador, sem er a mestum hluta Andesfjllum. a eru yfirleitt gar frttir n fr Ekvador, enda rkir ar gott lri. Miki hefur dregi r ftkt landinu og framlag til menntunar er hst rmnsku Amerku. Rafael Correa var kosinn forseti Ekvador ri 2007 og hefur veri vi vld tu r. N tekur vi n vinstristjrn, sennilega me svipaa stefnu, me Lenin Moreno fararbroddi. En a sumu leyti voru hendur Correa bundnar egar hann tk vi vldum, vegna ess a landi tk upp amerskan dollar sem gjaldmiil ri 2000 og lagi niur gmlu myntina sucre, sem hefur reynst eim jafn illa og krnan slendingum. Hann gat ekkert fikta vi gengi til a stra efnahagsmlum, gengisfellingar voru tilokaar og nokku venjulegt efnahagsstand tk v vi, sem rkir enn. Eitt af njum lgum landsins er a bankar veri a koma aftur heim til Ekvador me 80% af eignum snum. Me essu og rum agerum tkst a n miklu magni af dollurtum aftur heim, sem kom sr vel kreppunni rin 2008 og 2009. Ekki btti r skk a oluver heimsmarkai fll miki en Ekvador framleiir miki magn af olu fr lindum undir Amazonskginum. a hjlpai sjlfsagt til a Correa er me doktorsgru hagfri fr Harvard skla.

Lnuriti snir GNI (Gross National Income per person) ea jartekjur mann dollurum. Raua lnan markar breytinguna fr sucre sem gjldmiil, yfir amerska dollarann. Vaxandi velgengni undanfarinn sautjn r m a nokkru leyti akka olu, en ef til vill einnig stugri hagtjrn, sem hefur veri a nokkru leyti bundin stakk af dollaranum.

Me v a taka upp dollarann missti Ekvdor a nokkru leyti stjrn gjaldeyrismlum, -- a var til dmis ekki lengur hgt a prenta peningasela til a rva hagvxt ea til a standa undir opinberum verkefnum ea til a bjarga gjaldrota bnkum r vanda. Eina rki sem hafi reynt dollarinn undan var Panama, en ar rkir allt anna efnahagsstand. En oluver hefur stugt lkka og efnahagur Ekvador er nokkurri vissu. a verur frlegt a sj hvernig hinn ni forseti tekur mlunum, n ess a geta fikta neitt vi gengi og gjaldeyri landsins.


Hafsbotn shafsins

arctic-ocean-seafloor-mapHafsbotninn rtt fyrir noran okkur er merkilegt svi, en g landakort af honum hefur skort til essa. N er bi a leysa r v og gtar upplsingar eru fyrir hendi um hafsbotn shafsins, einnig undir sekjunni. framt munu siglingar frast aukana essu svi, egar shellan hopa enn frekar. Nst okkur og austast er Gakkel hryggurinn (Gakkel Ridge kortinu), en hann er ungur thafshryggur og v ntengdur Mi-Atlantshafshryggnum og gosbelti slands. Kolbeinseyjarhryggurinn tengir Gakkel vi slenska gosbelti. Noran vi Gakkel og vert yfir norurplinn liggur Lomonosov hryggurinn, eins og langur og mjr ormur sem tengir Grnland vi Sberu. Sennilega er Lomonosov hryggurinn unn snei af meginlandsskorpu, sem var skorin af meinlandsflekanum sem Svalbar, Sbera og Rssland sitja , egar Gakkel hryggurinn var fyrst virkur fyrir um 60 milljn rum. Handan vi Lomonosov hrygginn er langur hryggur, sem heitir Alpha hryggur nst Grnlandi en san Mendeleev hryggur nst Sberu. essi hryggur skiftir okkur slendinga miklu mli, v sennilega er hann slin, sem slenski heiti reiturinn hefur fari lei sinni undan Sberu, undir Ellesmere eyju, undir Baffin eyju og san undir vert Grnland, fr vestri til austurs, ar til heiti reiturinn kom fram ar sem n er sland.


Fyrri sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband