Skorpuhreyfingar ķ jöršu og óstjórn į yfirborši

Ég hef nś fylgst nokkuš nįiš meš žeim atburšum sem hafa gerst ķ jaršskorpunni undir Reykjanesi sķšan 9. nóvember, og višbrögšum stofnana, fręšimanna og sveitafélaga viš žeim. Žaš sem ég hef fyrst og fremst lęrt af žvķ er aš nś er mikil naušsyn aš endurskoša žau mįl sem snerta eftirlit, męlingar og uppfręšslu almennings į jaršskorpuhreyfingum og kvikuhreyfingum undir Ķslandi.  Ég tel aš žessi mįl séu nś ķ ólestri į margan hįtt, eins og mįliš ķ heild viršist höndlaš af Rķkislögreglu-Almannavörnum, Vešurstofunni og Hįskóla Ķslands.  

Hér eru margar hlišar til aš fjalla um. Mér hefur til dęmis aldrei veriš ljóst hvers vegna Rķkislögreglustjóri  -  Almannavarnir er höfušpaurinn ķ višbrögšum gegn jaršskorpuhreyfingum og kvikuhreyfingum undir landinu. Žar sżnist ekki fyrir hendi breiš séržekking į žessu sviši jaršvķsinda.    Gętir žś ķmyndaš žér aš til dęmis Amerķski herinn stżrši višbrögšum gegn nįttśruhamförum ķ Bandarķkjunum?  Žar ķ landi hafa žeir eina vķsindastofnun, US Geological Survey, sem setur upp og rekur męlitęki til aš fylgjast meš jaršskorpunni, mišlar upplżsingum nęr samstundis, vinnur ķ samrįši viš žaš bęjarfélag sem getur oršiš fyrir baršinu, og žaš bęjarfélag kallar fram sķna lögreglu og starfsliš heimafólks til aš bregšast viš į višeigandi hįtt.  Ég spyr, hvaš žarf mikla séržekkingu til aš loka vegum og stżra umferš? Žetta ręšur lögreglan alveg viš  heima ķ hverju bęjarfélagi.   Žegar umbrot verša nś, žį koma lögreglusérfręšingar śr Reykjavik og taka völdin, żta heimamönnum til hlišar. Žaš eru aušvitaš heimamenn sem žekkja svęšiš og fólkiš og eru fęrastir um stjórnun.

   Kanar eru ekki endilega góš fyrirmynd, en ég tek žį hér fyrir ofan sem eitt dęmi.   Ég hef kynnst starshįttum ķ żmsum löndum į žessu sviši, Kólombķu, Mexķkó, Vestur Indķum, Indónesķu, Kameroun ķ Afrķku og vķšar. Žar eru hęttir ķ višbrögšum viš slķkum nįttśruhamförum svipašir og hér er lżst fyrir Amerķku.  

Annaš stórt atriši er rannsóknahlišin, sem er uppsetning nets af tękjum sem nema skorpuhreyfingar af żmsu tagi, GPS tęki, jaršskjįlftamęla, borholumęla sem skrį bęši hita og breytingar vatnsboršs og könnun yfirboršs jaršar meš gervihnöttum.  Listinn er miklu lengri, en žetta er nś allt framkvęmt į einn eša annan hįtt ķ dag. 

Söfnun gagna er mikilvęg, en hśn er gagnminni eša jafnvel gagnslaus ef žessum gögnum er ekki lķka dreift strax til almennings. Žar komum viš aš viškvęmasta mįlinu hvaš varšar jaršskorpukerfiš į Ķslandi og eftirlit meš žvķ.  Besta dęmiš um söfnun og dreifingu vķsindagagna į jöršu er starfsemin sem rķkisreknar vešurstofur stunda um allan heim. Sķšan 1920 hefur Vešurstofa Ķslands stundaš slķka starfsemi, meš athugunum, męlingum og vešurspįm sem eru gefnar śt daglega eša oftar. Žaš er góšur rekstur.

En af einhverjum sökum var Vešurstofunni snemma fališ aš safna einnig jaršskjįlftagögnum og skyldum gögnum um hreyfingar į jaršskorpu Ķslands.  Žar meš var Vešurstofan einnig farin aš fylgjast meš stormum inni ķ jöršinni. En žar byrjar vandinn. Jaršešlisfręšileg gögn hafa ekki veriš gerš jafn ašgengileg og ekki dreift į sama hįtt og vešurgögnum.  Vefsķšur Vešurstofunnar į žessu sviši eru afleitar, illa haldiš viš, sumt efni er sķšan 2008 og hefur ekki veriš uppfęrt sķšan og svo mętti lengi telja. Slķk gagnastefna žrengir til dęmis žann hóp jaršvķsindamanna sem bśa yfir žekkingu og tślkun į gögnum. 

Žaš er ekki ljóst hvaš veldur.  Ef žś leitar aš GPS gögnum į vefsķšum  Vešurstofunnar, žį rekur  žś žig į tķu įra gömul skilaboš sem bęgja žér frį.  Žar segir til dęmis eitthvaš ķ žessa įtt.  “Upplżsingar į žessari sķšu eru śreltar. Nż sķša er ķ vinnslu og veršur vonandi opnuš fljótlega.“  http://hraun.vedur.is/ja/strain/index.html    Eša žetta:  “Athugiš aš ekki er rįšlegt aš nota gögnin nema ķ samrįši viš starfsmenn jaršešlissvišs Vešurstofu Ķslands.“   http://hraun.vedur.is/ja/gps/data.html    Eša žetta. “Athugiš aš ašgengi aš ISGPS gögnum hefur veriš takmarkaš, sjį tilkynningu og leišbeiningar um ašgengi.“   http://hraun.vedur.is/ja/gps/data.html. Slķk skilaboš hafa veriš į vefsķšunni sķšan 2008.  Af einhverjum sökum viršist GPS vera olnbogabarn innan Vešurstofunnar.  Ašgangur er greišastur į vefsķšu sem er gefin śt  śti ķ bę https://www.vafri.is/quake/.  En GPS gögn Vešurstofunnar eru ekki uppfęrš strax, heldur eftir tvo daga. Til allrar hamingju er vefsķša rekin af Hįskóla Ķslands https://strokkur.raunvis.hi.is/gps/8h og žar eru nęr rauntķma gögn. 

Žetta gengur varla lengur meš tregan ašgang almennings aš GPS gögnum į vef Vešurstofu Ķslands. Žaš er hętta į feršum, lķf, heimili og veršmęti eru ķ hśfi. Flęši vķsindagagna žarf aš vera opiš og greitt. Žaš er žvķ naušsynlegt aš koma rekstri  į rannsóknum jaršskorpuhreyfinga ķ réttan farveg strax.  

Hvaš bęjaryfirvöld varšar į Ķslandi almennt, er nś ljóst aš žaš er žörf į žvķ aš endurnżja eša gera nżtt įhęttumat sem tekur fyllilega til greina žau jaršfręšigögn sem eru almennt  fyrir hendi. Žar er Grindavķk nęrtękasta dęmiš. Žaš hefur lengi veriš augljóst, fyrst śt frį loftmyndum Amerķska hersins frį 1954 og sķšan śt frį nįkvęmum jaršfręšikortum aš bęrinn er reistur ķ sprungukerfi og ķ sigdal. Žaš kemur fram ķ Ašalskipulagi Grindavķkur frį 2020 aš yfirvöldum var ljóst aš spungur liggja undir bęnum. Um žetta mįl er fjallaš til dęmis ķ Fylgiskjali meš Ašalskipulagi Grindavķkur (61 bls.) en hvergi viršist tekiš til greina aš jaršskorpuhreyfingar gętu hafist į nż. Nś blasir viš okkur nżr raunveruleiki.  

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband