Koldox fr Brarbungu

Uppleysanleiki CO2  kvikuNlega var sagt fr v a tveir verir laganna hefu tt erfileikum me a anda grennd vi gosstvarnar Holuhrauni. g tel lklegast a a hafi veri koldox gas sem olli v, en ekki brennisteinstvox. Koldox er algeng gastegund eldgosum. Hn er ekki eitrandi, en ef koldox ea CO2 er fyrir hendi miklum mli, dregur r srefni loftinu og af v orsakast vandi vi ndun og jafnvel kfnun. annig frst einn maur kjallara sjkrahssins Vestmannaeyjum gosinu ri 1973.

etta verkur spurningar um magni af koldoxi, sem berst upp gosinu Holuhrauni. Mr er ekki kunnugt um neinar beinar mlingar v, en vi getum samt fari nrri um tlosun essu gasi gosinu til essa. Til samanburar var magni af CO2 basalt kvikunni sem gaus Fimmvruhlsi ri 2010 um 0,15%. Magn af koldoxi er nokku ekkt basalt kviku almennt, en uppleysanleiki ess er hur rstingi ea dpi. Fyrsta myndin snir uppleysanleika CO2 kvikum af msum gerum vi mismunandi rsting. Lrti sinn snir CO2 ppm (partur r milljn), en s lrtti snir rsting klbrum. Eitt klbar er rstingurinn um 3 km dpi niri jarskorpunni. a er vieigandi a lta a kvikan undir Brarbungu, sem n kemur upp Holuhrauni hafi veri um 8 til 10 km dpi, samkvmt dpi jarskjlfta. er magn af CO2 kvikunni um 1500 ppm ea 0,15% af kvikunni. a er bilinu milli kvikutegundanna basant og leit, eins og raui hringurinn snir.

N er tali a um einn rmklmeter af basalt kviku hafi komi upp Holuhrauni. a mun vera um 2,8 ggatonn af kviku (ggatonn er einn milljarur tonna). Ef kvikan inniheldur 0,15% CO2, er tlosun af koldoxi gosinu v orin um 4 milljn tonn (0,004 ggatonn). Hva er etta miki, mia vi tblstur allra eldfjalla jru af CO2 einu ri? N er tla a heildartblstur allra eldfjalla jru s um 300 milljn tonn ri (0,3 ggatonn). Gosi Holuhrauni er v bi a losa meir en eitt prsent af rlegum skammti eldfjallanna.

KoldoxEr etta miki magn, samhengi vi tblstur mannkyns af koltvoxi vegna bruna olu, kolum og jargasi? Mannkyni losar um 35 ggatonn af CO2 hverju ri. Eldfjllin losa aeins um eitt prsent af essu magni ri hverju, til samanburar. etta er vel ekkt stareynd, en samt sem ur koma stjrnmlamenn og sumir fjlmilar oft fram me alvitlausar stahfingar um, a eldgos dli t miklu meira magni af koldoxi en mannkyni. Hvar fr slikt flk essar upplsingar? Ea eru r ef til vill einungis heimatilbnar, til a henta stjrnmlamnnum hvert sinn?

Seinni myndin snir hvernig CO2 hefur vaxi stugt (raua lnan) lofthjp jarar, fr 1960 til dagsins dag. Bli ferillinn snir strstu eldgosin essu tmabili, en sndar eru breytingar brennisteinstvoxi lofthjpnum. Er a ekki alveg augljst, a eldgosin hafa ekki haft nein hrif CO2 lofthjpnum?


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Anna Sigrur Gumundsdttir

a er svo undarlegt, a mr lei oft mjg illa ndunarfrunum byrjun essa eldgoss.

Vanlanin var/eroftast ekki samrmi viavaranir hins opinbera. g veit ekki af hverju ettaer svona. En a er greinilega va pottur brotinn ekkingu og avrunum hins opinbera.

M.b.kv.

Anna Sigrur Gumundsdttir, 7.11.2014 kl. 17:37

2 identicon

Mjg frlegt Haraldur og takk fyrir etta. Maur upplifir umrunni um loftslagsml margt einkennilegt og ekki sst a a stareyndir og lyktanir beggja vegna umrunni eru oft idrar. a er vegna ess a a eru svo miklir hagsmunir og plitk sem eiga hlut a mli. g hefi mikinn huga a vita hvort lklegt er a Holuhraunsgosi gti stula a "klnun" lkt og tali er a Lakagosi hafi gert. .e. hvort etta gos er ngu flugt og srstaklega ef a varir jafn lengi og hefur sp?

Oskar Borg (IP-tala skr) 8.11.2014 kl. 12:19

3 identicon

Sll Haraldur,

In your interesting blog on 'Koldioxi fr Brarbungu' there is probably an error of a factor thousand in the first diagram. The x-axis should either read P(bar) or the numbers should be 0, 1, 2 and 3(kbar).

Kveja fr Hollandi, Marcel

Marcel Ehrlich (IP-tala skr) 8.11.2014 kl. 15:01

4 Smmynd: Haraldur Sigursson

skar: Nei, a eru engar lkur a gosi Holuhrauni vladi loftslagshrifum. Aeins str gos, sem senda brennisteinsgas upp heihvolf (yfir 10 km h) geta haft loftslagshrif. a er deilt um hvort jafnvel Laki hafi haft nokkur slk hrif. slkum gosum fer gasi einfaldlega ekki ngu htt.

Haraldur Sigursson, 11.11.2014 kl. 14:56

5 Smmynd: Haraldur Sigursson

Marcel: I stand by the diagram as shown. It is from Jake Lowenstein. Thanks for your interest.

Haraldur Sigursson, 11.11.2014 kl. 14:56

6 identicon

En er ekki kominn tmi nkvmar mlingar losun koltvsrings Holuhrauni sta giskana? a hltur a vera hgt a mla etta me reianlegum htti (99%).

orsteinn Styrmir (IP-tala skr) 12.11.2014 kl. 14:01

7 Smmynd: Haraldur Sigursson

Alvag sammla orsteini. Vonandi verur slk mling ger.

Haraldur Sigursson, 12.11.2014 kl. 15:35

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband