Komu sumir frumbyggjar Nřja Heimsins frß Evrˇpu?

═sr÷ndinŮegar Ýs÷ldin stˇ­ sem hŠst fyrir um 18 til 20 ■˙sund ßrum, var heimur okkar hÚr Ý Nor­ur Atlantshafi t÷luvert ˇlÝkur ■vÝ sem n˙ er.á Eins og myndin til hli­ar sřnir, ■ß var hafÝs■ekja yfir meiri hluta Nor­ur Atlantshafs ß ■essum tÝma, frß vestur str÷nd Frakklands og alla lei­ til Maine ß austur str÷nd Nor­ur AmerÝku.á ═sland var langt inni Ý Ýsbrei­unni.á ┴ ■essum tÝma var ■jˇ­flokkur Ý vestur hluta Evrˇpu sem er kenndur vi­ felli­ SolutrÚ Ý Frakklandi: Solutrean menningin.á Minjar ■eirra finnast einnig ß Spßni og Ý Port˙gal.á Helsta einkenni ■eirra voru glŠsilegir ÷rvaroddar og spjˇtsoddar ˙r tinnu, sem ger­ir voru af miklum hagleik, eins og ÷nnur myndin sřnir.á Oddarnir lÝkjast mj÷g ■eim sem Clovis menningin skildi eftir ß meginlandi Nor­ur AmerÝku fyrir um ■rettßn til fjˇrtßn ■˙sund ßrum, sem Úg hef nřlega blogga­ um hÚr: http://vulkan.blog.is/blog/vulkan/entry/1153257/áá Eru Clovis og Solutrean menningarnar skyldar?á Fˇru Solutre menn me­fram hafÝsr÷ndinni, og lif­u eins og eskimˇar ß ■vÝ sem hafi­ gaf, ■ar til ■eir komust alla lei­ til austur strandar Nor­ur AmerÝku? Hittu ■eir ■ar fyrir fˇk sem haf­i komi­ til Nřja Heimsins frß AsÝu tv÷ ■˙sund ßrum ß­ur?á SolutreanŮetta eru spennandi spurningar, og margir hafa vellt ■essu fyrir sÚr undanfari­.á Ůessu til stu­nings hefur veri­ bent ß a­ fundist hafa Ý Nor­ur AmerÝku ■rjßr e­a fjˇrar hausk˙pur af fˇlki sem hefur cro-magnon einkenni Evrˇpub˙a, ˇlÝk einkennum AsÝumanna.á Ein er til dŠmis hausk˙pa af konu Ý Minnesota, sem er talin um 15 til 20 ■˙sund ßra. Ínnur er hausk˙pa af konu Ý MexÝkˇ sem er frß ■vÝ um 13600 ßrum.á MannfrŠ­ingar og fornleifafrŠ­ingar munu halda ßfram rannsˇknum ß ■essu svi­i, og deila um ni­urst÷­ur.á En mßli­ er sÚrstaklega vi­kvŠmt fyrir ÝndÝßnana Ý Nor­ur AmerÝku, sem vilja alls ekki taka til greina neinar tilgßtur um frumbyggja frß Evrˇpu ß ■essum tÝma.á Nřlega fannst beinagrind af karlmanni Ý Washington fylki, um nÝu ■˙sund ßra g÷mul: Kennewick ma­urinn. FornleifafrŠ­ingar bentu ß ßkve­in cro-magnon einkenni hans. Indjßnar ß svŠ­inu nß­u eignarhaldi ß beinagrindinni og b÷nnu­u frekari sřnat÷ku sem var nau­synleg til a­ gera greiningu ß erf­arefni.á SamkvŠmt l÷gum er ■essi beinagrind elsti indÝßninn, en vÝsindin fß hvergi nŠrri a­ koma til a­ prˇfa mßli­.á

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Brynjˇlfur Ůorvar­sson

SŠll Haraldur

Ůetta er allt vissulega ßhugavert, en mig langar a­ benda ß nokkur atri­i:

1) Samsvarandi tŠkni vi­ framlei­slu ÷rvar- og spjˇtsodda getur vel ■rˇast ß m÷rgum st÷­um samtÝmis, sem svar vi­ aukinni vei­i Ý tengslum vi­ h÷rfun Ýsbrei­unnar. Ůa­ er fyrst og fremst efni­, steinninn, sem rŠ­ur endanlegri mynd oddsins.

2) ١ N-Evrˇpa og N-AmerÝka hafi vissulega veri­ ■akin Ýsbrei­um langt til su­urs ■ß eru litlar lÝkur ß a­ samfelld Ýsbrei­a hafi nß­ yfir N-Atlantshaf og tengt ■Šr saman lÝkt og myndin sřnir. Ůetta er frekar afrakstur Ýmyndunarafls myndasmi­ar en rannsˇkna. Au­vita­ er ekki ˇlÝklegt a­ lagna­arÝs hafi tengt Ýsbrei­urnar meira og minna ß veturna en tr˙lega mun nor­ar en myndin sřnir. ┴gŠt vÝsbending er lega j÷kla Ý Danmerku ß sÝ­ustu ═s÷ld, ■eir nß­u aldrei nema inn Ý mitt Jˇtland og flatlendi­ mikla milli Jˇtlands og Englands voru Skei­arßrsandar miklir, Ýslausir (V-Jˇtland me­ sinni flatneskju eru sÝ­ustu leifar ■essara miklu sandbrei­a sem enn eru ofan sjßvar).

3) ١tt menn hafi geta­ siglt yfir opi­ ˙thaf Ý amk 50.000 ßr (sbr. landnßm ┴stralÝu og TasmanÝu) ■ß er ■a­ fyrst fyrir um 1000 - 1500 ßrum a­ forfe­ur Ýn˙Ýta Ý Alaska ■rˇu­u ■ß vei­itŠkni sem ger­i ■eim kleift a­ dreifa sÚr langs me­ str÷ndum N-═shafs, til GrŠnlands. NorrŠnir menn settust a­ Ý GrŠnlandi um 1000 og fundu enga innfŠdda, en in˙Ýtar komu stuttu seinna a­vÝfandi ˙r nor­ußtt, eyddu Vesturbygg­ me­ vopnavaldi og hafa b˙i­ ß GrŠnlandi sÝ­an. Ůa­ mß ■vÝ teljast ˇlÝklegt a­ Evrˇpub˙ar hafi geta­ leiki­ sama leik fyrir tugum ■˙sunda ßra.

4) Nřjustu rannsˇknir Ý N-AmerÝku benda til a­ Ýb˙ar ßlfunnar hafi komi­ Ý fleiri en einni bylgju og a­ Clovis-menningin sÚ ekki s˙ fyrsta. Erfitt hefur ■ˇ reynst a­ sta­reyna aldursgreiningar. Clovis menn voru alla vega mj÷g snjallir vei­imenn og af mongˇlskum Šttum. En ■jˇ­flokkar me­ mongˇlsk einkenni voru ■ß frekar nřir af nßlinni, voru einnig Ý mikilli ˙tbrei­slu ß meginlandi AsÝu og vir­ast hafa ■ar řtt til hli­ar ■jˇ­flokkum me­ kßkasÝsk einkenni (svipa­ evrˇpub˙um). Einu leifar ■essara ■jˇ­flokka Ý austanver­ri AsÝu eru Ainuar Ý nor­ureyjum Japans. Reynist ■a­ rÚtt a­ eldri bylgjur hafi borist til N-AmerÝku, t.d. fyrir 15-20.000 ßrum, gŠtu ■ar vel hafa veri­ kßkasÝskir ■jˇ­flokkar ■ˇtt ˙r austri hafi komi­, sem gŠti skřrt hausk˙purnar sem ■˙ nefnir. Ůessir ■jˇ­flokkar voru mun frumstŠ­ari en hinir mongˇlsku Clovis-menn enda hurfu ■eir me­ ÷llu - ef ■eir hafa ■ß veri­ til.

Brynjˇlfur Ůorvar­sson, 26.3.2011 kl. 22:57

2 Smßmynd: Vilhjßlmur Írn Vilhjßlmsson

"Homo sapiens diversus"á

Kennewick ma­urinn ber ekki fleiri einkenni "kßkasÝskra" manna en t.d. ein beinagrindin sem Dr. Hans Christian Petersen frß Syddansk Universitet rannsaka­i hÚr um ßri­ ß Ůjˇ­minjasafni ═slands. Dr. Hans Christian, sem m.a. er sÚrfrŠ­ingur Ý Neanderthalsm÷nnum fann einstaklinga Ý kumlum ß ═slandi, sem voru me­ her­abl÷­ eins og Neanderthalsmenn. Ekki dreymdi Hans Christian ■ˇ um a­ lřsa ■vÝ yfir a­ skagfirski kumlb˙inn hafi veri­ kominn af Neanderthalsm÷nnum. Hans veit sem fullmennta­ur mannfrŠ­ingur a­ beinabreytingar geta orsakast af m÷rgum ■ßttum.

Ůeir bandarÝsku mannfrŠ­ingar sem me­ sensasjˇnsfornleifafrŠ­i hafa gert ■vÝ skˇna a­ Kennewickma­urinn hafi veri­ frß Evrˇpu, eru fornleifafrŠ­inni og mannfrŠ­inni til skammar.

FornleifafrŠ­ingar vita flestir a­ svipu­ menning getur or­i­ til ß mismunandi st÷­um ßn ■ess a­ nokkur tengsl s˙ ■ar ß milli. Sumir gleyma ■essu,áog ■vÝ mi­uráeruámargir fornleifafrŠ­ingar sem ˇlmir vilja komast ß forsÝ­u National Geography me­áhva­a vitleysu sem er.áŮa­ selst og ma­ur ver­ur frŠgurá- og ■ß er hamingjan fengin Ý US of A.á

Hausk˙puger­ og ger­ tinnuverkfŠra fara ekki saman og gefa enga ßstŠ­u til a­ tala um "frumstŠ­u" manna eins og hinn mikli frŠ­a■ulur Brynjˇlfur Ůorvar­arson heldur.

Vilhjßlmur Írn Vilhjßlmsson, 27.3.2011 kl. 07:06

3 Smßmynd: Valdimar Sam˙elsson

Brynjˇlfur. Hva­an fŠr­ ■˙ ■a­ a­ norrŠnir hafi veri­ murka­ir ni­ur Ý GrŠnlandi. Ůa­ er algj÷rlega ˙t Ý h÷tt. Ůa­ eru ummerki um a­ ■eir hafi fari­ yfir ß meginlandi­ allt frß baffin eyju til NY. Ůa­ eru ummerki a­ ■eir hafi veri­ Ý SD, ND, Manitobaáog ßfram inn Hudson bay, NF NE alveg ni­ur til Rhode Island og einhva­ ßfram. Ůa­ eru var­ar verslunar lei­ir. Ůa­ eru r˙nasteinar sem bŠ­i Ýslendingar og NorrŠnir segja falsa­a. Einhva­ af ■essum r˙nasteinum eruáfrß um 1400AD og einn Ý hi­ minnsta er stilltur af Ý fj÷ru bor­i mi­a­ vi­ JafndŠgur. Sjß ef ■˙ hefir ßhuga. Ůetta er ekkert vÝsindarit en gefir ■Úr hugmynd. áhttp://www.amazon.com/Englands-Narragansett-Rune-Stone-ebook/dp/B004HKIJD4/ref=sr_1_16?ie=UTF8&qid=1301223065&sr=8-16

V÷r­urnar Ý Leifsb˙­ sem dŠmi en ■a­ finnast slÝkar v÷r­ur ni­ur alla Nřja Englands str÷ndina. Ůa­ eru Dolemn, standing stones Ý lÝnu, haugar (mounds). Ef ■˙ lest dagbŠkur Lewis og Clark ■ß tala ■eir um hauga ß vissu svŠ­i upp me­ Missori ßnni sem passar vi­ komu ═slensku GrŠnlendingana. Ůa­ er v÷r­uákerfi ß ■essu svŠ­i. Ůa­ eru hringaheimar eins og heimurinn sem Einar Pßlssonáuppg÷tva­iáß Su­urlandi me­ KRS r˙nasteinn Ý mi­ju me­áv÷r­um ß rÚttum st÷­um mi­a­ vi­ heil÷gu vegalengdina en svona gŠti Úg haldi­ ßfram en ma­ur lifandi blˇ­ okkar er ˙t um ÷ll mi­ nor­ur og aust nor­ur rÝkin.áá

Valdimar Sam˙elsson, 27.3.2011 kl. 11:08

4 Smßmynd: Ůorsteinn Sverrisson

Samg÷ngur vi­ AmerÝku fyrir daga Kˇlumbusar hafa lÝklega veri­ meiri en ß­ur var tali­ og sta­i­ lengur yfir.á Smßtt og smßtt hafa veri­ a­ koma fram vÝsbendingar um ■a­.á
http://en.wikipedia.org/wiki/Pre-Columbian_trans-oceanic_contact

Ef til vill eiga rannsˇknir ß svi­i erf­avÝsinda eftir a­ lei­a Ý ljˇs nř sannindi sbr. frÚttina um daginn af ═slendingunum sem eru me­ idÝßnagen.
http://www.steinisv.blog.is/blog/steinisv/entry/1117308/á

Ůorsteinn Sverrisson, 27.3.2011 kl. 11:20

5 Smßmynd: Valdimar Sam˙elsson

╔g tel lÝka a­ ■a­ hafi veri­ ÷nnur menning en innfŠddir s.s. bŠndamenning Ý kring um Boston og Rhode island, NY ogá÷rugglega upp me­ St Lawrance ßnni en ■a­ er vita­u a­ bŠndur lif­u Ý langh˙sum ■ar sem kellur rÚ­u rÝkjum eins og kallar. Ůa­ er sk÷mm hve ═slendingar hafa lagt litla rŠkt ß ■ann m÷guleika a­ ■eir hafi numi­ Nor­ur AmerÝku. KÝki­ ß Ara Mßrson Ý landnßmu kafla 43 e­a ■ar um bil og muni­ fˇlki­ sem var ß fer­ me­ EirÝk Rau­a. Fˇlk heldur alltaf a­ ■a­ hafi gufa­ upp.

Valdimar Sam˙elsson, 27.3.2011 kl. 11:57

6 Smßmynd: Ůorsteinn Sverrisson

Hvernig sem ß ■vÝ stˇ­ Valdimará■ß nß­u norrŠnir menn ekki fˇtfestu Ý Nor­ur AmerÝku. Ůeir voru allir horfnir um 1500. LÝklega hefur landnßm ■eirra veri­ takmarka­ ogáskammvinnt.áGenarannsˇknir hafa hinga­ tilá ekki bent til ■ess a­ ■eir hafi blandast indÝßnum en slÝkt hef­i ÷rugglega gerst ef norrŠnir menn hef­u veri­ ˙tbreiddir.

Ůa­ vanta­i herslumuninn ß a­ vÝkingum hef­i tekist varanlegt landnßm ÝáNor­ur AmerÝku.áEf ■eir hef­u nß­ a­ flytja meiri fˇlksmassa yfir ■ß hef­uánorrŠnir mennálÝklega haft nŠgilegan styrk til a­ standast ßrßsir SkrŠlingja.áMe­ ■vÝ a­ flytja me­ sÚr nautgripi og hross hef­u ■eir fljˇtt nß­ umtalsver­u forskoti ß frumbyggja sem h÷f­u ekki sambŠrileg h˙sdřr til drßttar og akuryrkju. áŮßávar tŠkni vÝkinga til a­ smÝ­a ßh÷ld og vopn ˙r jßrni meiri en frumbyggja.

Ůa­ er gaman a­ geta sÚr til um hverju ■etta hef­i breytt fyrir mannkynss÷guna. NorrŠnir menn hef­u vŠntanlega stofna­ rÝki ß bor­ vi­ ■a­ sem ■eir ger­u ß ═slandi, FŠreyjum og GrŠnlandi.á Ů.e. stofna­ al■ingi, byggt kirkjur, fari­ a­ rita bŠkur ß skinn o.s.frv.á Kˇlumbus hef­i ■ß aldrei fundi­ AmerÝku, heldur hef­u a­rir Evrˇpub˙ar smßtt og smßtt flust ■anga­ Ý kj÷lfar vÝkinganna. ١ lÝklega ekki a­ rß­i fyrr en eftir nokkur hundru­ ßr.á ┴ me­an hef­u norrŠnir menn me­ sÝnum dugna­i og fer­a■rß geta­ fj÷lga­ sÚr miki­ og dreifst ˙t um allt meginland AmerÝku.

Eins hef­i sagan m÷gulega geta­ ■rˇast ■annig a­ norrŠnir menn hef­u einangrast Ý AmerÝku, ■.e. ef ■eir hef­u veri­ b˙nir a­ nema ■ar land varanlega, en skipafer­ir vi­ GrŠnland og ═sland sÝ­an lagst af vegna kˇlnandi ve­urfars. Ůß hef­u "Sigur­ur" og "Ůorger­ur" ef til vill teki­ ß mˇti Kristˇfer Kˇlumbus 500 ßrum sÝ­ar og bo­i­ Ý slßtur og kj÷ts˙pu.

Annars erum vi­ komniráÝ annan tÝmaramma Ý ■essum umrŠ­um enáupphafleg grein Haraldar fjallar um :)á

Ůorsteinn Sverrisson, 27.3.2011 kl. 13:02

7 Smßmynd: Ůorsteinn Sverrisson

KanadÝski fornleifafrŠ­ingurinn Patricia Sutherland var Ý frÚttum hÚr fyrir nokkrum ßrum ■egar h˙n taldi a­ landnßm vÝkinga Ý N-AmerÝku hef­i ßtt sÚr sta­ talsvert fyrr en ß­ur var tali­.

H˙n hefur einna mest kanna­ minjar um VÝkinga Ý Vesturheimi.
http://www.civilization.ca/cmc/explore/resources-for-scholars/essays/archaeology/patricia-sutherland/dorset-norse-interactions-in-the-canadian-eastern-arctic

Ůorsteinn Sverrisson, 27.3.2011 kl. 13:39

8 Smßmynd: Haraldur Sigur­sson

Ůa­ er gle­ilegt a­ sjß vi­br÷g­ vi­ ■essu bloggi.á En ef til vill fˇru sumar athugasemdir ˙r lei­, og Ý ßtt norrŠnna vÝkinga, sem var n˙ ekki meiningin Ý upphafi. Fˇr eins fyrir Clovis og norr­num vesturf÷rum: ■eir l÷g­u ß flˇtta e­a fÚllu fyrir ÷rvum hinna "innfŠddu"?

Haraldur Sigur­sson, 27.3.2011 kl. 14:16

9 Smßmynd: Brynjˇlfur Ůorvar­sson

Haraldur, Úg vil byrja ß a­ taka fram a­ Úg sko­a­i ekki myndina me­ greininni nˇgu vel. Lega j÷kla Ý greininni er talsvert gˇ­, en lega hafÝss er ekki samkvŠmt ■vÝ sem Úg hef lesi­ mÚr til um. T.d. lß stŠrsta ˙tfall (j÷kulß) j÷klanna ß Jˇtlandi til N-Vesturs, ■.e. ˙t me­fram su­-vesturst÷rnd Noregs. Ůa­ passar varla vi­ myndina.

StŠr­ j÷kla ß ═slandi ß sÝ­asta j÷kulskei­i bendir einnig til talsver­rar ˙rkomu sem aftur bendir til ■ess a­ lŠg­akerfi hafi fari­ meira og minna s÷mu lei­ og n˙na - sem aftur bendir til Ýsslausra hafsvŠ­a miklu nor­ar en myndin sřnir. Lagna­arÝs gŠti ■ˇ hafa tengt ═sland vi­ GrŠnland og SkandÝnavÝu a­ vetri til, enda hefur heimskautarefurinn eflaust nřtt sÚr ■ß lei­ til a­ komast hinga­.

Var­andi ■a­ sem Valdimar nefnir, um vopnu­ ßt÷k milli Ýn˙Ýta og norrŠnna manna ß GrŠnlandi, ■ß sřna fornleifarannsˇknir svo ekki ver­i um villst a­ Ý Vesturbygg­ voru menn drepnir Ý vopnu­um ßt÷kum. Vesturbygg­ var miklu nor­ar en Austurbygg­ og afdrif Ýb˙a Austurbygg­ar eru enn rß­gßta. En ■eir hurfu vissulega.

NorrŠnir menn numu eflaust land ß austurstr÷nd N-AmerÝku, vi­ h÷fum ritheimildir (a­ vÝsu skrifa­ar nokkrum ÷ldum seinna) og einnig fornleifar frß L'Anse aux Meadows ß Nřfundnalandi. En tŠknikunnßtta evrˇpskra mi­aldamanna var ekki nŠgjanleg til a­ stofna landb˙na­arnřlendu Ý tempra­a beltinu, og reyndar mß segja ■a­ sama langt fram ß n˙tÝma, sbr. h÷rmulegar tilraunir ß ofanver­ri 16. ÷ld undir forystu Raleigh lßvar­ar (miklu sunnar, Ý VirgÝnÝu-fylki) og nßnast algj÷rlega misheppna­a tilraun til landnßms Ý Nřja-Englandi ß 17. ÷ld sem a­eins tˇkst me­ a­sto­ "skrŠlingja", sbr. ■akkargj÷r­ardag BandarÝkjamanna.

Einstaklingar Clovis menningarinnar voru ßn efa forfe­ur n˙verandi frumbyggja Vesturßlfu. Ůeir ■rˇu­u me­ sÚr vei­i- og vopnatŠkni vi­ h÷rfandi Ýsja­ar og hlřnandi ve­urlag og eltu vei­idřr sÝn um landlei­ina, sem ■ß var opin, frß AsÝu til AmerÝku. Ůeir nßmu ßn efa undir sig ßlfurnar tvŠr og yfirgnŠf­u fyrri kynslˇ­ir manna, ef einhverjar voru.

Jared Diamond (og fleiri) hafa bent ß a­ me­al-greind vei­imanna■jˇ­a er mun hŠrri en me­al-greind landb˙na­ar■jˇ­a. ┴ mi­÷ldum og fram ß n˙tÝma voru enn til sjßlfstŠ­ar og ÷flugar ■jˇ­ir vei­imanna sem voru eflaust miklu klßrari en vi­ bŠndalř­urinn. En leynivopn okkar, ■a­ sem bjarga­i mannkyni frß ˙trřmingu hjß H.G. Wells, voru sřklarnir. Pestirnar koma frß b˙fÚna­i og vi­ bŠndadurgarnir vorum ˇnŠmir - en h÷f­ingjar gresjunnar svo illilega sŠranlegir.

En ■a­ er gaman a­ velta fyrir sÚr ˙tbrei­slu manntegunda. Cro-Magnon ma­urinn er af tegundinni Homo Sapiens Sapiens, u■b 35000 ßra gamall. Evrˇpskir afkomendur hans sřna erf­afrŠ­ileg tengsl vi­ Neandertalmanninn, forvera Homo Sapiens Sapiens. ═b˙ar ┴stral-asÝu komu ■anga­ fyrir um 50.000 ßrum, yfir opi­ ˙thaf, og einangru­ust t.d. ß TasmanÝu og ß hßlendi Nřju-GÝneu. Ůjˇ­flokkar skyldir ■eim finnast t.d. ß einangru­um eyjum Indlandshafs.

KßkasÝskir ■jˇ­flokkar, ■.e. forfe­ur Evrˇpub˙a, vir­ast hafa dreifst um alla EvrasÝu fyrir tugum ■˙sunda ßra. Nřjasta tegund manna eru mongˇlar sem ˙trřma kßkasum÷nnum Ý austanver­ri AsÝu (nema Ainuar nyrst ß Hokkaido) og leggja undir sig bß­ar ßlfur Vesturheims. Mongˇlar eru greinilega ■rˇa­asta grein manna, me­ mestu greind, minnstu lÝffrŠ­ilegu kyngreiningu og smŠst kynfŠri.

Og ■ˇ - samkvŠmt ■rˇunarkenningunni Štti ■rˇunin a­ gerast hra­ast ■ar sem kringumstŠ­urnar eru mest krefjandi - og hvar annars sta­ar en Ý AfrÝku getur ■a­ ßtt vi­? Einkum vegna ■ess a­ Ý AfrÝku hefur nßtt˙ran ■rˇast ß mˇti - samspil manns og nßtt˙ru hefur ßn efa leitt til ■ess besta sem mennskar erfir munu geta af sÚr, Homo Sapiens Sapiens Negros.

Brynjˇlfur Ůorvar­sson, 27.3.2011 kl. 21:59

10 Smßmynd: Haraldur Sigur­sson

╔g ■akka margar ßgŠtar ßbendingar og lei­rÚttingar.á En Úg vil halda mÚr vi­ kjarna efnisins eftir bestu getu. Ůa­ er: er ■a­ m÷gulegt a­ menn hafi geta­ fer­ast me­ Ýsr÷ndinni frß Evrˇpu til Nor­ur AmerÝku ß j÷kultÝma?á Hugsum okkur a­ ■a­ hafi fari­ margar kynslˇ­ir Ý slÝka ■jˇ­flutninga, og a­ flest efnin eru a­eins ■au sem ■eir fengu vi­ vei­ar sÝnar vi­ Ýsr÷ndina: bein, tennur, sinar og skinn.á ┌tlit e­a lega Ýsrandarinnar skiftir ef til vill ekki mestu mßli Ý ■essu sambandi, heldur hŠfileikar vei­imannsins til a­ sjß sÝnu fˇlki fyrir bj÷rg Ý b˙.á Ef til vill er til nŠgileg ■ekking ß lÝfstÝl inuÝta Ý dag til a­ dŠma um ■a­ hvort ■essi hugmynd nßi nokkurri ßtt.

Haraldur Sigur­sson, 27.3.2011 kl. 22:25

11 Smßmynd: Brynjˇlfur Ůorvar­sson

Haraldur, au­vita­ er ■a­ ekki ˇhugsandi - en ˇlÝklegt. ═sr÷nd ß landi er allt anna­ en Ýsr÷nd ß hafi og vi­ h÷fum engin fordŠmi um slÝka ■jˇ­flutninga. In˙Ýtar ■rˇu­u me­ sÚr vei­itŠkni sem ger­i ■eim kleift a­ lifa af vei­um vi­ Ýshaf ß vetrum en ■a­ var mj÷g seint, ekki fyrr en ß mi­÷ldum.

En gŠtu a­rir hafa ■rˇa­ s÷mu tŠkni ß undan ■eim? J˙, sjßlfsagt er ■a­ hugsanlegt. En ■eir hef­u ■ß veri­ Ý GrŠnlandi ■egar norrŠnir menn komu ■anga­. Skv. Ara ■ß fundu menn ummerki um fyrri bygg­ir ß GrŠnlandi og fornleifafrŠ­ingar hafa einnig fundi­ ummerki um tvŠr e­a ■rjßr bylgjur Ýb˙a fyrir komu NorrŠnna manna. Wikipedia er me­ ßgŠtis greinar um dreifingu Ýn˙Ýta, sjß t.d. http://en.wikipedia.org/wiki/Inuit En mßli­ er a­ ■essar fyrri ■jˇ­ir h÷f­u ekki ■ß tŠknikunnßttu sem til ■urfti.

Ůa­ er fyrst og fremst hvalvei­itŠkni Ýn˙Ýta sem gerir ■eim kleift a­ leggja undir sig strendur N-═shafs. En ■eir hafa ekki tŠkni til a­ fyljga hafÝsr÷nd, ■eir vei­a af landi og hafa b˙setu ß landi. Jafnvel ■ˇtt fyrri ■jˇ­flokkar hafi haft svipa­a tŠkni ■ß dugar h˙n ekki til b˙setu me­fram hafÝsr÷nd.

Lagna­arÝs er afskaplega rřr ■egar kemur a­ dřralÝfi. Fiskigegnd er lÝtil undir Ýsnum, selar fßir og hvalir enn fŠrri. BŠ­i selir og hvalir ■urfa a­gengi a­ andr˙mslofti, selir halda ÷ndunaropum opnum en eing÷ngu Ý mj÷g ■unnum Ýs. ═sr÷ndin er grÝ­arlega breytileg milli ßrstÝ­a og lagna­arÝsinn brotnar upp og flyst ˙r sta­. Ůa­ er mj÷g erfitt a­ sjß hvernig hˇpar manna geta lifa­ me­fram Ýsr÷nd ß opnu hafi, enda er Ýsr÷ndin sÝbreytileg og sjaldnast f÷st r÷nd heldur miklu frekar kra­ak af Ýsj÷kum og frosnum sjˇ.

Allt Ý allt tel Úg mj÷g ˇlÝklegt a­ hˇpar manna hafi geta­ lifa­ me­fram Ýsr÷nd ß opnu hafi. Spurningin er einnig, hvers vegna? Hinir h÷rfandi j÷klar ßsamt hlřnandi ve­urfari sk÷pu­u gˇsenland vei­imannsins ß hinum grÝ­arlegu vei­ilendum SÝberÝu, Kanada og Nor­ur-Evrˇpu. Ůrˇun vei­itŠkninnar, sem sÚst hjß Clovis og Solutran m÷nnum, er beint svar vi­ ■essum uppgripum. Til hvers a­ eltast vi­ sjßvardřr ß hverfulli Ýsbrei­u ■egar mamm˙tar og bÝsonar voru ˙t um allt, kj÷tfj÷ll Ý hvers manns gar­i?

Brynjˇlfur Ůorvar­sson, 27.3.2011 kl. 23:10

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband