Klofin menning – Vsindi og Listir

Menning er ll s skapandi starfsemi sem hefur hafi mannkyni ra plan. Menning nr v yfir mjg umfangsmiki svi, og ar meal auvita ritverk, listir, vsindi og tkni. San g fluttist aftur heim til slands hef g velt fyrir mr oftar hva vsindi og tkni virast reyndar lgt skrifu yfirborinu hinum slenska menningarheimi. Hva er a oft sem i heyri frttir ea umfjllun um vsindalegt efni fjlmilum hr landi? Rkistvarpi, oft nendur mesti menningarviti jarinnar, er svo uppteki af bkmenntum og listum a vsindin finna a nr ekkert plss. g tala n ekki um tkni! Minnist ess, gi lesandi, a nr ll jin situr fyrir framan tlvu einhvern hluta dagsins, en aldrei er fjalla um slk tknileg mlefni fjlmilum hr. Hin “opinbera” menning okkar hefur rast vissan htt, en ekki af tilviljun, og ar hafa reyndar fjlmilar eins og Rkistvarpi spila strt hlutverk. annig hefur Rkistvarpi lyft miklu Grettistaki a gera klassska tnlist agengilega og alaandi. Eldri kynslin man sennilega vel eftir v, fyrir um fimmtu ea sextu rum, egar klasssk tnlist ea jafnvel heilar symfnur voru fyrst leiknar tvarpinu. “, n byrjar etta helvtis garg! Ga slkktu essu” sagi bndinn stundum vi hsfreyjuna ar sem g var einu sinni sveit. En smtt og smtt saist klassska tnlistinn inn slensku slina, var kennd barnasklanum, og jin menntaist og lri a kunna a meta og njta tnlistarinnar. N er “kool” a fara til tlanda til a stunda nm klassskri list, en alls ekki “kool” a fara erlendis til nms svii vsinda og tkni. eir krakkar eru jafnvel kallair “nrdar” og ykja frekar pkalegir. annig heldur klofningurinn milli vsinda og listar fram og dpkvar. CP Snow

Klofningurinn menningu byrjai a koma ljs sextndu ldinni. Allt fram sextndu ld var liti allar rannsknir sem snerta nttru og eli heimsins sem einn part af hinni umfangsmiklu og alvitru heimsspeki. annig voru eir nefndir “natural philosophers” ea heimspekinagr nttrunnar sem sndu srstakan huga vandamlum og spurningum varandi umhverfi, efni jarar, eli hluta, lfki og nttruna heild. a var ri 1959 a breski vsindamaurinn og rithfundurinn C.P. Snow flutti strmerkilegt erindi Cambridge hskla undir titlinum “The Two Cultures and the Scientific Revolution”. Myndin til hliar er af Snow, sem sar var lvarur og barn af Leicester borg. Aal boskapur hans var s, a hinn vestrni heimur vri a klofna meir og meir tvo andsta menningarheima: raunvsindi annars vegar og listir og hugvsindi hins vegar. Snow benti a sambandi milli essara tveggja menningarheima fri stugt versnandi ntmajflagi. Heimar vsindanna og listanna skiftust ekki lengur skounum og skildu reyndar ekki hvorn annan og a gti stai run heimsmenningar fyrir rifum. a er algjr misskilningur lta hugmyndir C.P. Snow sem tilraun vsindanna ea hmanismans a n yfirhndinni. Heldur er etta vileitni til a bra hina miklu gj, vantraust, grunsemd og skilningsleysi, sem hefur mjg slm hrif vileitni okkar til a beita vsindum og tkni til betrunar mannkynsins.

Hver er orsk fyrir klofningnum, og hva er hgt a taka til brags til a sameina frekar hina tvo heima menningarinnar? Mr snist a a s ekki gott jafnvgi vihorfum til vsinda og lista. a virist vera bolegt fyrir rithfundinn ea listamanninn a vita ekkert um vsindi, og jafnvel stta sig af v, en hins vegar er bist vi a vsindamaurinn fylgist me v helsta sem er a gerast listum. menntaskla hjlpar a ekki til a nemendum hefur veri skift fremur andstar strfri- og mladeildir. En ef til vill er skin a nokkru leyti vsindunum a kenna. Vsindamenn eru yfirleitt ekki srlega lagnir vi a ra almenning um sn strf og gildi vsindanna, heldur lta a ngja a birta niurstur af snum rannsknum ensku erlendum aljaritum. En a arf strt tak til a flytja boska vsindanna til almennings, alveg eins og Rkistvarpi kenndi okkur a elska klassska tnlist. Til frekari umhugsunar, vsa g skemmtilega ritger eftir Richard King um vandann mikla a bra bili milli vsinda og listar: http://richardjking.blogspot.com/2010/07/flesh-and-stardust-meanjin-volume-69.html


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband