Strombol og Hvellirnir Eyjafjallajkli

Stromboli Mijararhafi, vestan talu og noran vi Sikiley, er eldeyjan Strombol, sem hefur stugt gosi 2500 r. Mlverki til hliar er af Strombl, en a m sj Eldfjallasafni Stykkishlmi. g hef ur blogga um essa merku eyju hr. Ef til vill er a finna Strombl skringu hljum sem flk undir Eyjafjllum er a heyra essa dagana. Margir hafa teki eftir mjg djpum hljum fr eldgosinu Eyjafjallajkli, eins og Halldr Bjrnsson bloggai um hr gr. Hljin eru greinilega tengd sprengingum toppggnum, en au eru mjg djp og heyrast varla. Sennilega er miki af orkunni essum sprengingum fyrir nean 20 Hz, sem eru neri mrk heyrnar okkar. Fyrir tveim dgum var g yrlu rtt fyrir ofan gginn egar sprenging var, og vi sum hljbylgjuna gjskunni og fundum hggi egar bylgjan skall yrlunni. g tel a essi hlj orsakist af v a mjg strar blur ea blrur af gasi springa rtt undir ggnum. dpinu, ar sem rstingur er hr, er gas upplausn kvikunni, en egar kvikan rs upp gosrsina kemur gasi r upplausn og myndar blur sem stkka rt og renna saman. annig geta myndast blur af gasi sem eru margir metrar lengd, jafnel tugir metra. rstingur inni blunni er mjg hr, en egar blan rs kvikunni og upp gosrsina, kemur a vi a innri rstingurinn er jafn mikill ea meiri en yngdin af kviku ofan blunni. springur blan og vi a kastast upp slettur af kvikunni sem l ofan blunni. Sletturnar hlaa upp gg umhverfis gosrsina. Seigja kvikuSeigjan kvikunni skiftir miklu mli varandi hreyfingu og hegun blunnar. egar kvikan er seig, eins og andest kvikan sem n gs, rs blan treglega, og safnast fyrir meiri rstingur ur en blan nr a springa. Myndin til hliar snir seigju kviku, og ar m sj a seigjan andest kviku er um miljn poise einingar. Hn er sennilega um hundra sinnum seigari en basalt kvikan sem kom upp Fimmvruhlsi.

Sylvie Vergniolle, sem starfar vi Institut de Physique du Globe de Paris, hefur lagt stund rannsknir stroblskum gosum og m til dmis finna grein eftir hana Encyclopedia of Volcanoes. Einnig er frekari frleikur um etta efni hr. Mr virist a n komi upp hlutfallslega meira gas en kvika gosinu. Ef til vill streymir gasi n upp r kvikur sem er tiltlulega grunnt undir ggnum. essi kvikur inniheldur andest kvikuna sem gs, en near rnni kann a vera basalt kvika, s sama og gaus Fimmvruhlsi. Sumt af gasinu kann a vera r basaltkvikunni undir. Einnig er hugsanlegt a essar kvikur su a blandast rnni.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 identicon

Takk fyrir einstaklega frandi og vel skrifaa pistla.

Kv.K

Karlotta Sigrur (IP-tala skr) 23.4.2010 kl. 10:26

2 Smmynd: Njrur Helgason

vinlega gaman a lesa itt efni Haraldur. Getur essi lga tni hvellanna jklinum tt a sprengingarnar heyrist betur lengra fr eldstinni. Flk Vkinni og austur Skaftrtungu hefur veri a tala um har sprengingar sem heyrst hafa fr Eyjafjallajkli.

Njrur Helgason, 23.4.2010 kl. 11:24

3 Smmynd: Haraldur Sigursson

Njrur: Oft hefur veri teki eftir v a hai fr eldgosum heyrist betur vissri fjarlg. Oft heyrist lti ea ekkert rtt hj eldstinni, en a getur stafa a v a aksan andrmsloftinu virkar eins og hljdeyfir. Askan loftinu dempar mjg miki hlji. annig getur heyrst betur sprengingunum ea egar strar blur springa Vk en undir Eyjafjllum.

Haraldur Sigursson, 23.4.2010 kl. 15:19

4 identicon

akka pistla, mjg frandi.

er ekki lag a taka essa tni Eyjafjallajkuls upp og "spila" svo annig a mannseyra heyri. g er viss um a a s fullt a tknifrkum hr skerinu sem a myndu vera tilbnir a astoa eldfjallafringinn, einn, tveir og rr.

kveja,

einar

einar (IP-tala skr) 23.4.2010 kl. 18:23

5 Smmynd: Haraldur Sigursson

Einmitt! Vi erum a vinna v a spila bi jarskjlfta og ra til baka meiri hraa, svo vi getum heyrt eldfjallinu.

Haraldur Sigursson, 23.4.2010 kl. 18:48

6 identicon

Merkilegar myndir, sem mar Ragnarsson tk af hggbylgjum gosinu fengu mig til a ggla r og velta eim aeins fyrir mr, lka af v g hef ekki shljbylgjur ur. etta snertir aeins a sem hr er um rtt,hlji fr gosinu. Snileiki hgghljbylgna stafar af breytileika brotstuli loftsins eftir ttleika, svo bylgjan verur snileg bakgrunni hggbylgnanna. Brot ljss ea stefnubreyting ess mismunandi efnum er bein afleiing af breytingu hraa ljssins essum efnum. Brotstuull efnis sem reiknaur er sem fall af innfalls og tfallshorni geislans, er sama og hraahlutfall ljssins essum efnum (http://en.wikipedia.org/wiki/Refractive_index).
ttleiki lofts er eitt af v sem hefur smvegis hrif hraa ljss sem gegnum a fer, og ar af leiandi vera hggbylgjurnar snilegar.
Snileiki hgghljbylgna hefur veri ekktur vi msar kringumstur, svo sem egar flugvlar rjfa hljmrinn: http://www.flickr.com/photos/clarkmoody/1022969621/sizes/o/
http://www.youtube.com/watch?v=7Dr2ZB36p9Y&feature=player_embedded#!
BBC geri einnig tilraun me a gera essar bylgjur snilegar me sprengingu, sem sj m hr:http://www.youtube.com/watch?v=Aq5TSs-yX0gLengri kafli BBC myndarinnar hr:
http://www.youtube.com/watch?v=IlS6535HBNk
Hgghljbylgjur fr eldgosum eru ekktar fr v fyrir a.m.k. 100 rum, egar eldfjallafringurinn Frank Alvord Perret s r gosi Vesvusar 1906 og skrifai um r grein “The American Journal of Science” ri 1912.www.vesuvius.tomgidwitz.com/html/8__the_eruption_-_phase_i.htmlhttp://www.vesuvius.tomgidwitz.com/assets/images/Flashing-arcs.jpgg skrifai eftirfarandi athugasemd um mynd Perrets spjallvef:“thanks for the reference to Frank Alvord Perret regarding the explosion shockwaves, however the circles in Perret's photo strike me as not part of the original photo, since they are not concentric, and their centers are high up in the air, not down in the crater, like in the videos...”of fkk etta svar:“in his original publication on the "flashing arcs", Perret admitted that in the photo he had manually drawn the arcs, because he had been unable to capture the phenomenon in photography. He also noted that maybe he had centered the circles too high above the crater.The original article is "Flashing arcs; a volcanic phenomenon", which was published in the American Journal of Science, Series 4 Vol. 34, October 1912, pp. 329-333; the on-line link with pdf for purchase at US$ 8 is here: www.ajsonline.org/cgi/content/abstract/s4-34/202/329”arna fkkst sem sagt stafest, a Perret hafi aeins teikna essa hringi til skringar, en ekki sem skjalfestingu. Hgghljbylgjur fr eldgosum hafa veri kvikmyndaar sari rum, og er gott safn slkra mynda hr:www.tboeckel.de/video/1_FLASH_VIDEO/vid_japan_2010/japan_10_vert_e.htmog ein g hr; sem arf m4v spilara:
mrietze.com/images/japan09/8529%20saku%20druck%20grau.m4v a sem er athyglisvert vi essar myndir og myndir mars Ragnarssonar, a myndin af essum bylgjum er raun einskonar sveiflusjrmynd af sprengihgginu, sem sagt skjalfesting v hvernig rstingshggi nkvmlega ltur sem fall af tma.

a er ekkt, a eitt hgg, eitt endanlega stutt hgg (Dirac delta-pls) inniheldur allar tnir jafnt. Hva heyrist hinn endann fer san algerlega eftir leiinni milli. T.d. ef vi slum eitt stutt hgg trommu, heyrum vi varla hggi sjlft, en afleiingarnar af v geta veri skrautlegar, sbr. a er mikil list hvar sl strtrommu symfnuhljmsveit, til a a hljmi "rtt."

N er reyndar upphafshggi aldrei hreinn Dirac-pls, heldur hefur hann breidd, h og afl, og einnig getur upphafshggi veri sveiflukennt, eins og myndir mars sna svo vel. a breytir hinsvegar ekki v, a tnibandbreidd stutts hggs er mikil tt sveiflukennt s, en styrkurinn er ekki jafnmikill llum tnum. Ntengt essu er bylgjufrum vel ekkta fyrirbri “dispersion” og ltur hlistum lgmlum hvort sem bylgjan er hlj, ljs ea radbylgja:http://en.wikipedia.org/wiki/Acoustic_dispersionhttp://en.wikipedia.org/wiki/Dispersion_relationa sem kemur t um hinn endann er miklu skrautlegra en etta fbrotnahgg sem kemur inn, t.d. er regnboginn miklu skrautlegri heldur en hvta ljsi sem kemur inn prisma, og drunurnar Vk Mrdal 40km fjarlg miklu hljmmeiri en hggi sem skellur flugvlinni nokkur hundru metra fjarlg fr sprengingunni. tvarpsvitki hljma eldingar til samanburar langdregnar og gnvekjandi egar eldingarnar eru langt burtu, en egar eldingarnar eru nsta ngrenni hljma r eins og ltill merkilegur smellur. tli a s ekki eitthva svipa me hggi fr gossprenginunni, svo ekki s lti gerandi r hljdeyfingu skuagnanna.San m skoa etta allt betur, t.d. fljtu bragi inniheldur hvert hgg sem mar Ragnarsson tk mynd af Eyjafjallajkli fleiri upphafssveiflur heldur en erlendu myndunum. etta mtti kortleggja og magnsetja og skoa tniinnihaldi nnar og f einhverjar hugmyndir um mismun sprenginganna t fr v hvernig upphafshggi ltur t lkum eldgosum.

Kristjn Benediktsson (IP-tala skr) 23.4.2010 kl. 20:21

7 identicon

a sem g vildi sagt hafa um muninn hljinu nlgt sprengingunni ea fjarska m segja fum orum:

Stutt upphafshgghlj inniheldur breitt tnisvi.Hver essara tna leggur af sta sama tma. Vegna mismunandi hraa koma r lkum tma leiarenda. v lengri lei sem bylgjurnar fara,dreifist r hgginu

etta er vel ekkt llum tegundum bylgna:

hljbylgjum, ljsi, radbylgjum, jarskjlftabylgjum o.fl.

Hgghljfr eldgosasprenginu ea eldingum er lklegt til a hega sr eins, .e. astutt upphafshgg verur langdregnara eftir v sem a berst lengra fr upptkum snum ogbreytist drunur.

Kristjn Benediktsson (IP-tala skr) 23.4.2010 kl. 23:41

8 identicon

akka r krlega fyrir einstaklega frandi og skemmtilega pistla. skrifar mannamli um efni svo allir eiga auvelt me a skilja a. Takk aftur.

Frileifur Kristjnsson (IP-tala skr) 24.4.2010 kl. 01:39

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband