Brennisteinsnman Ijen

Ijen eldfjall fer minni um eyna Jvu Indnesu sastliinni viku komst g kynni vi nmurekstur af brennisteini sem engann sinn lka heiminum, en etta minnti mig brennisteinsnmur sem voru reknar slandi fyrir um tv hundru rum. Brennisteinn var eftirstt hrefni Evrpu strax mildum, bi til framleislu byssupri og sprengiefni og ekki sur sem brennisteinssra sem var nausynlegur ttur efnainainum sem var a hefjast. Helstu brennisteinsnmurnar var a finna eldfjallaeyjunum undan strndum talu og Sikiley. Danakonungar hu styrjaldir vi sva og ara ngranna sna Evrpu um etta leyti og hfu v mikla rf fyrir brennistein, en hann er ein aal uppstaan byssupri, sem er blanda af 75% saltptri, 15% koli og 10% brennisteini. egar kveikt er essari blndu vera efnahvrf sem breyta prinu rjr gastegundir sem hafa mrgum sinnum meira rmml en pri og valda v sprengingu:2 KNO3 + S + 3 C → K2S + N2 + 3 CO2Brennisteinn var lengi unninn slandi, og fyrstu heimildir um a eru fr rettndu ld. annig er til dmis geti um brennistein og kol Konungsskuggsj um 1250, sem mikilvgt efni sjorustum.Haraldur  ggnum Danakonungur ttai sig snemma vermti essarar aulindar slandi og reyndi a n undir sig einkartti nmurekstri, tflutningi og verslun me brennistein fr slandi. Brennistein er a finna hhitasvum slands en ar myndar hann skn vi ea rtt undir yfirbori jarar umhverfis hverasvin og var hann ar grafinn r jru vi mjg erfiar astur. Niels Horrebow, danskur feramaur slandi 18. ld, lsti afrunum vi moksturinn: 
"egar heitt er veri ola menn ekki a vinna a brennisteinsgreftrinum daginn. er unni nttunni, sem sumrin er ngilega bjrt til ess. Menn eir, sem a greftrinum eru, vefja vamlsdruslum um sk sna, v a annars myndu eir brenna egar sta, en brennisteinninn er svo heitur, egar hann kemur r jrinni a ekki er unnt a snerta honum, en hann klnar fljtt." Aal nmusvin voru ingeyjarsslu og Reykjanesi, eins og fjlmrg rnefni benda til dag. ingeyjarsslu eru Reykjahlarnmur slttu fyrir nean Nmafjall og einnig nokkrar utan fjallinu og fyrir vestan a. Vi Krflu er og nokku af brennisteini, einnig vi eistareyki, og Fremri Nmur uppi rfum, fyrir sunnan Mvatnssveit. nmuni Reykjanesi eru til dmis Brennisteinsfjll og Brennisteinsnmur. Um 73 tonn af brennisteini fr Krsuvk voru flutt t runum 1755-1763, og rin 1764 til 1786 voru 24 skipsfarmar af brennisteini fluttir t ri fr Hsavk. Yfirmaur brennisteinsverksins Hsavk fr 1783 til 1791 var normaurinn Nikuls Arent Buck, einn forfair minn. Mr var hugsa til Nikulsar egar g kannai brennisteinsnmuna Ijen eldfjalli eynni Jvu lok nvember 2009. Austast Jvu er mikil eldst me nokkrum ggum og raa ggarnir sr upp brnir skju sem er um 20 km verml, en hsti ggurinn er 2799 m. Austast er ggurinn Ijen, sem gaus sast 1999 og er 2386 metrar yfir sj. Ijen er ggvatn sem er um einn km verml og um 200 metra djpt, en vatnsbori er um 200 metrum fyrir nean ggbrnina og mjg bratt niur a fara.NmanVatni er heitt, oftast um 40oC, marglitt og gruggugt, en srustig vatnsins er um 0.5 pH. Vatni er nokku sterk blanda af brennisteinssru, sem trir flesta mlma og brennir strax gt fatna og h. einum sta niur vi vatni er miki hhita hverasvi, ar sem fjldi hvera myndar stran mkk af gufu og brennisteinsgasi. Hitinn hverunum er fr 150 til 500oC. Nmumenn hafa komi fyrir rrum r eldfstum leir hverasvinu og leia heita gasi nokkra metra fr strstu hverunum. Gasi ettist rrunum og t r eim rennur brinn brennisteinn, rauur eins og bl, um 200oC hita. Hann storknar strax og myndar skra gula skn umhverfis hverasvi. Hr rast nmumennirnir klnandi brennisteininn me jrnkarla, brjta hann upp og hlaa stykkjunum krfur, sem eir bera san upp r ggnum og niur af eldfjallinu. Astur vi nmuna eru mjg erfiar og reyndar strhttulegar. Mesta htta nmmannanna eru eldgos, en a sasta var 1999.BurarmennGasmkkurinn sem nmumennirnir vinna daglega er heitur og erfitt a n andanum. Einnig er miki af SO2 gasi, sem fer andfrin og brennir slmhina nefinu og lungum og augum. Sumir eru me gas grmu en flestir eru bara me vasaklt fyrir vitum. g oldi ekki vi lengur en fimm mntur hj eim mkknum. eir eru flestir ungir, og segja a eir elstu, em eru um fertugt, su ornir slappir og veikir. Allir eru shstandi og stgnum upp r ggnum m va sj blbletti vegna blinga lungum. Hver eirra ber tvr krfur fylltar af brennisteini bambus sl yfir xlina. Farmurinn er oftast 60 til 80 kl mann, en sumir taka allt a 100 kl fer. a tekur um einn tma a komast upp r ggnum, og ara tvo tma niur af fjallinu til a afhenda farminn og reykja nokkrar sgarettur fyrir nstu fer. eir fara tvr ferir dag, en vinna yfirleitt annan hvorn dag. BurarmaurAlls munu vera um 300 nmumenn starfandi Ijen, og a mealtali flytja eir alls um 20 tonn af brennisteini dag upp r ggnum. egar niur af fjallinu kemur, fr nmumaurinn 600 rupia ea um $0.06 fyrir kli af brennisteini. a er um 7 krnur, og tekjur yfir daginn hj eim sterkustu og hraustustu, sem burast me allt a 100 kg hverri fer, eru mesta lagi um 700 krnur. Okkur slendingum finnst etta trlega lg laun, en au eru samt betri en kennari barnaskla fr Indnesu. Einnig er atvinnuleysi mjg miki, og egar teki er tillit til ess, er nmuvinnan Ijen ggnum bara g uppgrip fyrir unga menn. Gasi sem streymir t r Ijen ggnum losar um 300 tonn af SO2 dag t andrmslofti, um 720 tonn af CO2 og 4000 tonn af vatnsgufu. Eldfjalli er v fljtt a bta upp a magn af brennisteini sem nmumenn fjarlgja yfir daginn, og nman er me rum orum sjlfbr og tmandi. leiinni niurg dvaldi einn dag ggnum og fylgdist me starfinu. Mr var strax ljst a enginn staur jru er sennilega lkari hugmyndum manna um vti ea Inferno. Hr niri irum jarar fr saman ofsalegur hiti, stkja, sfelldur reykmkkur, hvai fr hvsandi hveraholum, og mikill fjldi fklddra manna sem gengu inn og t r reyknum, vopnair lngum jrnkrlum sem eir brutu brennisteininn me. Jrin umhverfis okkur var algjrlega skrgul lit, og g hef aldrei s svo mrg afbrigi af gula litnum. ru hvoru glitti blrauann leka, ar sem brinn brennisteinn rann fr hvernum, klnai, storknai og var gulur. Vi ftur okkar var rjkandi heitt og undarlega lita ggvatni, sem er hvorki hgt a drekka r n a baa sig . Mr fannst g vera kominn annan heim. WeighingHr var hinn sanni raunveruleiki, en tilveran utan eldfjallsins var eitthva fjarsttt og langt burtu. Mennirnir unnu ltlaust, og eyddu engum tma hangs, v enginn vildi vera lengur mkknum og httusvinu en nausyn krefur. Strax og krfurnar voru fullar, var lagt af sta upp verbratta brekkuna og uppr ggnum. Eins og ur getur, hefur brennisteinn veri mikilvgt hrefni um alda rair. a var ri 1777 a Antoine Lavoisier sndi fram a brennisteinn er eitt af frumefnunum en brennisteinn var egar orinn nausynlegur msum inai. dag er framleisla brennisteini um 40 milljn tonn ri, og er eftirspurnin mest hruum lndum. Brennisteinn er ekki bara byssupri, en er miki notaur vi hreinsun olu, til gerar vottaefni og sem mikilvgur ttur buri. Um 85% af brennisteini fer a ba til brennisteinssru, sem er nausynleg papprsger og llum efnainai. Bandarkjunum er um 38 milljn tonn af brennisteinssru framleidd hverju ri. upphafi var allur brennisteinn unninn r eldfjllum, eins og Nmaskari ea Ijen Jvu. N er ldin nnur, og lang mest af brennisteini er unni uppr borholum, ar sem heitu vatni er dlt niur til a bra brennisteinsrk jarlg, og brinni san dlt upp yfirbori. Jarlgin eru a mestu leyti gifs (CaSO4) sem hefur myndast vi uppgufun sj. En mean vinnuafli Jvu er enn drt, borgar sig fyrir Indnesu a vinna brennisteininn hefbundinn htt, me nmugreftri Ijen eldfjallinu.

Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband