FramtÝ­ hafÝssins

hafis_1290654.jpg

á

Vi­br÷g­ mannkyns vi­ loftslagsbreytingum e­a hnattrŠnni hlřnun eru n˙ allt of mßttlÝtil til a­ stemma stigu vi­ brß­nun hafÝss og j÷kla. áŮa­ er vaxandi magn af CO2 Ý andr˙mslofti, sem keyrir ßfram hnattrŠna hlřnun, en n˙ er CO2 Ý andr˙mslofti komi­ yfir 400 ppm. Almennt er tali­ a­ hŠttußstand muni rÝkja ß j÷r­u ef me­alhiti ß yfirbor­i jar­ar hŠkkar um 1.5 til 2oC mi­a­ vi­ ßri­ 1990. LÝk÷n sřna a­ ■a­ ver­ur um 2░C hlřnun fyrir vi­bˇt af hverjum 1000 GtC (gÝgatonn af kolefni) Ý andr˙msloftinu (gÝgatonn er einn miljar­ur tonna).

═ dag inniheldur andr˙msloft jar­ar um 775 GtC, e­a 775 milljar­a tonna af kolefni. SÝ­an i­nbyltingin hˇfst um ßri­ 1751, hafa alls um 356 gÝgatonn af kolefni bŠttst vi­ Ý andr˙mslofti­ vegna notkunar ß eldsneyti og vegna framlei­slu ß sementi (um 5%). áEn helmingur af allri ˙tlosun af CO2 hefur or­i­ sÝ­an ßri­ 1980.

Fundur Sameinu­u Ůjˇ­anna um loftslagsmßl Ý ParÝs ßri­ 2015 setti sÚr ■a­ markmi­ a­ halda me­alhita jar­ar innan 2oC mi­a­ vi­ hita fyrir i­nbyltinguna, og ■ar me­ a­ skuldbinda sig um a­ halda ˙tlosun af CO2 innan vi­ 1000 GtC m÷rkin. Til a­ nß ■essu settu marki ■arf a­ draga ˙r ˙tlosun ß CO2 strax, og hŠtta algj÷rlega allri CO2 ˙tlosun ßri­ 2050. Ůetta er mj÷g erfitt markmi­ og sennilega ekki kleyft Ý n˙verandi ■jˇ­fÚlagi ß j÷r­u.

Ůrˇun ˙tlosunar ß CO2 Ý heiminum hefur bein ßhrif ß hafÝs■ekjuna ß nor­urslˇ­um og framfarir ß ■essu svŠ­i. Hinga­ til hefur svŠ­i­ umhverfis Nor­urheimsskauti­ reynst erfitt fyrir landnema, i­na­, landb˙na­ og alla ■ß ■rˇun, sem vi­ vestrŠnir menn k÷llum einu nafni framfarir. Loftslag, kuldi og hafÝs hafa valdi­ ■vÝ a­ ■rˇun er mj÷g hŠgfara ß ■essu svŠ­i til ■essa. En n˙ ■er ■etta ßstand allt a­ breytast vegna hnattrŠnnar hlřnunar og mun ■a­ hafa mikil ßhrif ß allt Nor­urheimskautssvŠ­i­, einnig Ý grennd vi­ ═sland ß komandi ßrum og ÷ldum.áá N˙ hlřnar um helmingi hra­ar ß Nor­urskautssvŠ­inu en ß ma­altali ß j÷r­u. Allt bendir til a­ ═shafi­ ver­i a­ mestu laust vi­ allan hafÝs allt sumar og meiri hluta ßrsins innan fßrra ßra.

Ůa­ eru margar spßr e­a lÝk÷n vÝsindanna um framtÝ­ hafÝssins ß Nor­urslˇ­um nŠstu ßratugina, eins og sřnt er ß myndinni. Allar sřna ■Šr mikla minkun og jafnvel a­ hafÝs hverfi a­ mestu Ý kringum ßri­ 2050. Svarta lÝnan sřnir raunverulegan samdrßtt hafÝssins, og ■a­ er eftirtektarvert, eins og oft ß­ur me­ spßr um hlřnun, a­ svartsřnasta spßin er nŠst raunveruleikanum. SamkvŠmt henni ver­ur svŠ­i­ nŠr Ýslaust ß sumrin Ý kringum 2040.

Ůß opnast frekar ■rjßr siglingarlei­ir milli Kyrrahafa og Atlantshafs yfir pˇlinn. Nor­vestur lei­in er ■ekktust ■eirra en erfi­ og fremur grunn (minnst 11 metra dypi). Nor­austur lei­in undan str÷nd SÝberÝu er einnig fremur grunn. Tali­ er a­ h˙n ver­i opin um 6 vikur ß hverju sumri eftir ßri­ 2025. Loks er ■a­ lei­in yfir pˇlinn, sem er stytst og yfir djuphaf a­ fara. H˙n ver­ur opin amk. 2 vikur ß ßri eftir 2025.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband