Hvernig GrŠnlandsj÷kull mynda­ist

graenlandsj0kull.jpg═s÷ldin hˇfst fyrir um 2,7 milljˇn ßrum sÝ­an, en ■ß haf­i nor­urhvel jar­ar veri­ ÝsfrÝtt Ý meir en 500 milljˇn ßr. Hvers vegna mynda­ist ■essi mikli j÷kull ß GrŠnlandi? Var ■a­ eing÷ngu vegna ■ess a­ ■a­ tˇk a­ kˇlna, e­a voru einhverjir a­rir ■Šttir a­ verki? Ůa­ voru ■rÝr ■Šttir, sem virku­u allir saman til a­ skapa a­stŠ­ur fyrir myndun GrŠnlandsj÷kuls. ═ fyrsta lagi var­ jar­skorpa GrŠnlands a­ lyftast upp ■ar til fjallatopparnir tˇku a­ safna ß sig snjˇ og Ýs Ý kaldara lofti. ═ ÷­ru lagi var­ GrŠnland a­ reka nŠgilega langt nor­ur, ■ar sem geislun sˇlar gŠtti minna a­ vetri til. ═ ■ri­ja lagi var­ breyting ß sn˙ningsßs jar­ar, sem fŠr­i GrŠnland enn nŠr nor­urpˇlnum. Ůetta hafa Bernhard Steinberger og fÚlagar hans Ý Ůřskalandi rannsaka­ rŠkilega og birt Ý tÝmaritunum Terra Nova og Nature. Ůeir hafa reynt a­ sameina ■essi ■rj˙ atri­i ß myndinni, sem fygir hÚr me­. Sagan hefst fyrir um 60 milljˇn ßrum, ■egar GrŠnland rak nor­vestur ß bˇginn, yfir heita reitinn, sem n˙ er undir ═slandi (rau­i hringurinn ß myndinni). Af ■eimn s÷kum ■ynntist jar­skorpa GrŠnlands og miki­ magn af basalt hraunum safna­ist fyrir ß yfirbor­i GrŠnlands frß vestri til austurs. SÝ­ar streymdi m÷ttull frß heita reitnum nor­ur ß bˇginn (bleikar ÷rvar) undir skorpu GrŠnlands, lyfti henni upp og ■ynnti skorpuna. Ůetta m÷ttulefni streymdi a­allega til austur GrŠnlands og lyfti upp svŠ­inu sem n˙ er Scoresbysund og Gunnbjarnarfjall, hŠsti tindur GrŠnlands (r˙ml. 3700 metrar). Ůß rak GrŠnland nor­vestur ß bˇginn vegna ■ess a­ Nor­ur Atlantshafi­ tˇk a­ opnast (d÷kkblßir hringir sřna hreyfinguna frß 60 milljˇn ßrum til okkar tÝma). A­ lokum hefur sn˙ningsßs jar­ar mjakast t÷luvert (um 12 grß­ur), eins og grŠnu hringirnir sřna, frß 60 milljˇn og til okkar daga, en vi­ ■a­ hefur GrŠnland fŠrst enn nŠr nor­ur pˇlnum. ═ heildina hefur fŠrslan nor­ur ß vi­ veri­ um 18 grß­ur, nˇg til a­ fŠra GrŠnland inn ß svŠ­i ■ar sem loftslag veldur j÷kulmyndun. á


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband