Į hvaša dżpi er kvikužróin?

öskjusigAllt bendir til žess aš žaš sé mjög stór kvikužró undir Bįršarbungu. Žessi kvikužró hefur til dęmis sent frį sér eitt stęrsta basalthraun į jöršu į nśtķma, Žjórsįrhrauniš.  Žaš rann fyrir um 8600 įrum, alla leiš sušur ķ sjó, žar sem nś er Stokkseyri og Eyrarbakki.  Žaš hraun er um 25 rśmkķlómetrar.  Sennilega er kvikužróin meš allt aš 100 rśmkķlómetra ķ tanknum af um 1175 oC heitri kviku.  En į hvaša dżpi er hśn?  Ef til vill gefa jarskjįlftarnir vķsbendinu um žaš.  Jaršskjįlftar verša ekki ķ kvikužrónni, heldur lķklega į misgengjum, sem eru tengd öskjusiginu.  Skjįlftar orsakast af  hreyfingum į sprungum ķ jaršskorpunni, eins og žegar misgengi hreyfist. Fyrri myndin er fremur gróf mynd af žverskurši af eldfjalli meš öskju.  Žetta er ekki Bįršarbunga, heldur dęmigert eldfjall eins og barn mundi teikna, en ašal atrišin eru hin sömu. Askjan myndast žegar kvika streymir śt śr kvikuhólfinu og inn  gegnum MELTS Hš setjum efnagreinigu Jaršvm undir öskjunni. ftir aš ur gr regions to the east and north of the volcano.top of itķ kvikugang, eins og örin til hęgri sżnir.  Žį sķgur stór spilda af jaršskorpunni nišur ķ kvikužróna. Raušu stjörnurnar eru tįkn fyrir jaršskjįlfta, sem myndast viš brot ķ jaršskorpunni viš sigiš.  Jaršskjįlftar dreifa sér žvķ ķ hring, sem afmarkar śtlķnur öskjunnar į korti.   Nešri myndin sżnir Bįršarbungu į korti og undir kortinu er sżnd dreifing jaršskjįlfta undir Bįršarbungu ķ įgśst mįnuši.  Skjįlftagögnin eru aš sjįlfsögšu frį vef Vešurstofu Ķslands.   Skošiš žetta nįnar į YouTube, hér: https://www.youtube.com/watch?v=3PTEDxrIRoM

Žessi mynd er žvķ einskonar žversniš af skorpunni undir eldfjallinu.  Takiš eftir aš skjįlftavirknin er nęr eingöngu grynnri en 8 km undir öskjunni.  Samkvęmt žvķ mį įętla aš žak kvikužróarinnar sé į um 8 km dżpi.  Žaš segir okkur ekkert um hve djśp hśn er eša hvaš magniš af kviku er ķ žrónni.  Skjįlftar geta ekki myndast dżpra, žar sem bergiš hér undir kvikužrónni er of heitt til aš brotna. Žaš sķgur ķ stašinn.  Ef til vill er kvikužróin žį ķ grennd viš rauša hringinn meš brotalķnunni į myndinni.   skjįlftar

Efnasamsetning kvikunnar hjįlpar einnig til aš įkvarša dżpi kvikužróarinnar.  Ef viš keyrum efnagreiningu Jaršvķsindastofnunar Hįskóla Ķslands ķ gegnum MELTS  forrit hans Mark Ghiorso, žį er nokkurn veginn ljóst aš žessi kvika getur ekki veriš komin beint śr möttlinum, heldur hefur hśn žróast ķ kvikužró innan jaršskorpunnar, sennilega viš žrżsting sem samsvarar um 10 km dżpi.  Sem sagt: skjįlftunum og efnafręšinni ber vel saman.  Žetta er nś ašeins dżpra en ég hefši haldiš, en viš erum žį alltaf aš lęra eitthvaš nżtt.   Lokiš į kvikužrónni (botninn į öskjunni) er žį um 8 til 10 km žykkur tappi og žvermįl hans er įlķka (10 til 12 km).  Hvaš heldur hann lengi įfram aš sķga nišur ķ kvikužróna, um hįlfan meter į dag? Byrjar hann aš rķsa aftur upp, žegar gosinu  lżkur og kvika streymir upp ķ kvikužróna upp śr möttlinum?  Enginn veit, en eina dęmiš, sem viš höfum til samanburšar eru Kröflueldar 1975 til 1984, en žį reis og seig öskjubotninn hvaš eftir annaš ķ nķu įr.  Spennandi tķmar framundan?  En tilhugsunin um hiš mikla magn af kviku, sem er ķ žrónni er vissulega ógnvekjandi.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Ingibjörg Gušrśn Magnśsdóttir

Takk fyrir žennan fróšleik og upplżsingar Haraldur.

Ingibjörg Gušrśn Magnśsdóttir, 20.9.2014 kl. 11:10

2 identicon

Žakka enn of aftur fyrir žessa fróšlegu pistla žķna. Er žį hęgt aš draga žann lęrdóm af žessu aš módel žeirra Nettles og Ekström eigi ekki viš um Bįršarbungukerfiš, eša er žaš enn of snemmt? Amk viršist efri "tappinn" žį vera nokkuš žykkur og sį nešri vęri žį į enn meira dżpi (15-17km?). Gęti žaš stašist mišaš viš eiginleika bergsins į žannig dżpi?

Óskar (IP-tala skrįš) 20.9.2014 kl. 11:43

3 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Lķkan Nettles og Ekströms įriš 1998 var brautryšjendastarf.  Viš höfum lęrt mikiš sķšan um Bįršarbungu. Efri tappinn er til stašar, en ekki ljóst hvort sį nešri er til ķ raunveruleikanum.  En einhvern veginn žarf kvikan aš koma upp śr möttlinum og inn ķ kvikuhólfiš į um 8 til 10 km dżpi.

Haraldur Siguršsson, 20.9.2014 kl. 12:09

4 identicon

Takk fyrir skjót svör. Las fyrst um módeliš hjį žér og fannst žaš heillandi og gefa glögga mynd af "aflfręšinni" į bak viš virknina. Finnst hins vegar mišaš viš nżjustu upplżsingar (og žį ašallega ķ gegnum bloggiš žitt) aš žaš hljót nś aš leika verulegur vafi į um hvort módeliš eigi viš. Hins vegar ętti žessa mikla gagnaskrįning sem nś fer fram ķ gegnum alla žessu sjįlfvirku męla aš skila miklum og góšum efniviš fyrir kenningasmiši. Žannig aš žessi umbrot hljóta nęstum žvķ aš vera eins og jólin fyrir ykkur fręšimennina.  Į móti koma žęr įlyktanir sem žś dregur er varša stęrš kvikuhóflsins og žaš ógnarmagn af kviku sem žar leynist. Sannarlega ekki uppörvandi aš hugsa til žess ef žetta fari nś aš brjótast fram eins og ķ Žjórsįrdal fyrir 8500 įrum.

Óskar (IP-tala skrįš) 20.9.2014 kl. 12:53

5 identicon

Ķ annarri fęrslu hjį žér kemur fram aš jaršskorpan į Ķslandi er mis žykk, og e.t.v. žykkust einmitt į svęšinu kringum Bįršarbungu, eša kannski um 40 km (žynnst viš Breišafjöršinn). Žannig aš kvikužróin er eins og "bóla" af brįšinni kviku sem gengur upp ķ jaršskorpuna žarna? Annars er merkilegt ef jaršskorpan er žykkust žar sem glišnunin er milli stóru jaršskorpuflekanna undir N-Amerķku og Evrasķu.

Mynd ķ fyrri fęrslu:

http://vulkan.blog.is/blog/vulkan/entry/1008300/

Sverrir Sv. Siguršarson (IP-tala skrįš) 20.9.2014 kl. 13:08

6 Smįmynd: Siguršur Žór Gušjónsson

Magniš ķ kvikužrónni ógnvekjnadi, jį, allt aš 100 rśmkķlómetrar! Er einhver hętta į aš žaš geti allt komiš upp? Eša žó ekki vęri nema  svonna einnn fjórši af žvķ. Hvaš gęti eiginlega veriš von į aš mikiš kęmi upp ķ versta falli svo ógnin yrši alveg raunveruleg?

Siguršur Žór Gušjónsson, 20.9.2014 kl. 13:12

7 Smįmynd: Jón Steinar Ragnarsson

Er hęgt aš draga einhver lķkindi milli Bįršarbungu og holuhrauns og milli tśistagossins į Fimmvöršuhįlsi sem var forspil gossins ķ Eyjafjallajökli?

Ž.e. Losaši gosiš į Fimmvöršuhįlsi um žrżsting ķ gķgnum undir Eyjafallajökli sem leiddi til sigs ķ honum, sem endaši svo meš aš "tappinn" žar losnaši og gosiš braust žar upp?

Jón Steinar Ragnarsson, 20.9.2014 kl. 14:22

8 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Óskar: Žjórsįrhraun er einstakt tilfelli. Žaš mikla magn af kviku sem gaus žį er sennilega vegna žess aš brįšnun jökla starx eftir ķsöldina létti miklu fargi af jaršskorpunni, sem örvaši eldfjöll til mikilla dįša.  Sem sagt:  ekki sambęrilegt viš įstandiš nś ķ dag. 

Haraldur Siguršsson, 20.9.2014 kl. 15:41

9 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Sverrir: Žaš er rétt aš jaršešlisfręšingar halda žvķ fram aš skorpan sé žykkust undir miš Ķslandi. Einnig rétt hjį žér aš žaš stingur ķ stśf viš flekahreyfingarnar.  Mašur mundi bśast viš žvķ aš skorpan vęri žynnri viš flekamótin og žykknaši ķ įtt frį žeim. Ef til vill er lķkan jaršešlisfręšinga ekki rétt af skorpužykktinni.  Ef til vill er efniš, sem žeir telja meš skorpunni, ž.e. nešri og heitari hluti jaršskorpunnar, ašallega kvika eša möttull, sem inniheldur mikiš magn af kviku.

Haraldur Siguršsson, 20.9.2014 kl. 15:44

10 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Siguršur:  Ég tel engar lķkur į aš mikiš magn af kvikužrónni komi upp į yfirborš. Hins vegar tel ég aš ef sprungumyndun og gangur myndast frį Bįršarbungu og til sušurs, žį séu meiri lķkur į stęrra sprungugosi žar.  Žar er land lęgra og tappar betur af kvikužrónni en ķ Holuhrauni, žar sem landhęš er um 700  mys.

Haraldur Siguršsson, 20.9.2014 kl. 15:46

11 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Jón Steinar:  Gosiš į Fimmvöršuhįlsi var basalt kvika sem kom nokkurn veginn beint upp śr möttli jaršar.  Gosiš sem kom upp śr toppgķg Eyjafjallajökuls var śr lķtilli kvikužró af andesķt kviku.  Allt -ruvķsi kerfi en Bįršarbunga og ekkert sameiginlegt.

Haraldur Siguršsson, 20.9.2014 kl. 15:48

12 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Bestu žakkir fyrir fróšleikinn Haraldur.

Įgśst H Bjarnason, 20.9.2014 kl. 16:36

13 identicon

Bestu žakkir fyrir fróšlega pistla. Svona venjulegur sveitamašur eins og ég er smeykur. Af žvķ sem mašur sér koma frį vķsindamönnum okkar žį er ljóst aš menn bśast viš żmsu. Vonandi fer allt vel, en eins og okkar bestu sérfręšingar benda į skulum viš vera viš öllu bśin.

Gunnar Sęmundsson (IP-tala skrįš) 20.9.2014 kl. 21:07

14 Smįmynd: Snorri Hansson

Viš eru mörg hugsi yfir mikilleika žessara atburša . žess vegna er ómetanlegt aš talaš sé viš okkur  eins og vitibornar manneskjur.

Kęrar žakkir

Snorri Hansson, 21.9.2014 kl. 02:09

15 identicon

Haraldur, I am still struggling with peoples interpretations of the magmas origin.  Do you mind explaining in a bit of detail how the following IMO statement from the 19th fits in with what you are saying please?

"Chemical analysis and modelling, of the magma coming up in the Holuhraun eruption, indicates that the magma is coming up from a depth of more than 10 km."

Has there been a new lava analysis that supercedes what you have earlier written about in detail?   How does the greater than 10km fit in with your own comment yesterday about a magma chamber at 8 to 10km?

Many thanks for any answers you are able to provide 

 Andrew

Andrew judd (IP-tala skrįš) 21.9.2014 kl. 10:59

16 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

I have not seen any other analyses nor do I know of the data behind this statement.

Haraldur Siguršsson, 21.9.2014 kl. 11:08

17 identicon

Hvar er askjan viš Mżvatn stašsett sem reis og hneig?

Pįll (IP-tala skrįš) 21.9.2014 kl. 11:29

18 identicon

Sęll Haraldur og bestu žakkir fyrir žķna fóšlegu pistla sem ég les af įhuga. Nokkur atriši eru ķ huga mér varšandi umbrotin ķ og noršan viš Bįršarbungu. Fyrir nokkrum įrum varš žónokkur jaršskjįlftahrina undir Upptyppingum sem žį var talaš um aš vęri af völdum kvikuinnskots og jafnvel talinn möguleiki į eldgosi žar. Sķšasta vetur varš vart viš ķsbrįšnun į Öskjuvatni og žaš var rannsakaš. Lķtiš hefur hinsvegar heyrst um žį rannsókn en oršrómur var um aukna hveravirkni į botni vatnsins. ķ sumar varš svo mikiš hrun śr hlķšum Öskju, en orsök žess hruns er aš einhverju leiti rįšgįta aš žvķ ég best veit. Geta žessir atburšir sem ég nefni tengst žeim umbrotum sem nś eru į svęšinu ?

Kvešja, Įrni Gušmundsson.

Įrni Gušmundsson (IP-tala skrįš) 21.9.2014 kl. 13:25

19 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Pįll:  Žś įtt viš Kröflu, en hśn er skammt fyrir noršaustan Mżvatn.  Askja Kröflu reis og seig į vķxl įrin 1975 til 1984.

Haraldur Siguršsson, 21.9.2014 kl. 13:53

20 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Įrni: Hruniš ķ Öskju var ķ Sušurbotnum, ķ sušaustur hluta Öskjufjalla.  Hruniš stafaši af žvķ aš hér er stęrsta jaršhitasvęši Öskju. ķ langan tķma hefur jaršhitinn sošiš bergiš og breytt žvķ ķ leir. af žeim sšökum hrundi fjallshlķšin.  Virknin  undir Upptyppingum var įriš 2007 og er ein lengsta jaršskjįlftahrina hér.  Hśn var vegna kvikuhreyfinga ķ jaršskorpunni.  En aldrei kom gosiš.  Žaš minnir okkur į aš meiri hluti kvikunnar kemur aldrei upp į yfirboršiš. Ég hef ekki fengiš upplżsingar um neina aukna hveravirkni ķ Öskjuvatni. 

Haraldur Siguršsson, 21.9.2014 kl. 13:57

21 Smįmynd: Jślķus Valsson

Kęrar žakkir Haraldur fyrir afar fróšlegan og skżrt framsettan fyrirlestur ķ gęr (20. september 2014) ķ Eldfjallasafninu ķ Stykkishólmi um eldgosiš ķ Bįršarbungueldstöšinni.

Hér eru nokkrar minningar frį fyrirlestinum og eftir hann:

https://www.flickr.com/photos/juliusvalsson/sets/72157647448780639/

Jślķus Valsson, 21.9.2014 kl. 15:15

22 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Žakka žér, Jślķus.

Haraldur Siguršsson, 21.9.2014 kl. 15:26

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband