Heiti reiturinn undir slandi er yfir 1600oC heitur

Heiti reiturinnsland rs upp r hafinu sem allstrt landsvi og eitt hfu einkenni ess er mikil eldvirkni. sland er a sem jarvsindamenn kalla “hotspot” ea heitan reit. Lengi hefur veri deilt um uppruna og eli heitra reita, en eir eru nokkrir jru, ar meal Hawaii, Galapagos, Pskaeyja og Yellowstone. Eru rtur heitu reitanna djpar, langt niri mttlinum, jafnvel mrkum mttuls og kjarna, ea eru etta fremur yfirborsfyrirbri? Deilan meal jarvsindamanna um a hefur vari nr fimmtu r. N vitum vi tvennt um slenska heita reitinn , sem skiftir miklu mli: (1) hann nr meir en 660 km niur mttul jarar og sennilega mun dpra, og (2) hann er um 165 oC heitari en venjulegur mttull umhvefis. Ggn sem jarskjlftafringar hafa safna undir slandi gera kleift a teikna ntt versni af mttlinum undir slandi. a er Yang Shen, prfessor University of Rhode Island, sem teiknar. Hann er me skrifstofu hinni fyrir ofan mna skrifstofu Rhode Island Bandarkjunum. versnii hans Yang nr niur fyrir 660 km dpi myndinni. mttlinum eru greinileg skil, sem koma fram skjlftabylgjum. au neri eru 660 km dpi en hin efri 410 km dpi undir yfirbori. Bogar essum skilum sna stasetingu heita reitsins. Hann er sem s eins og hallandi strkur mttlinum undir landinu, en honum virist halla dlti til norurs. Hann er um 200 km verml mttlinum. Tkum eftir, a mttulstrkurinn er fastur og brinn. Hann er mjg heitur, en vegna rstings jru helst hann brinn ar til hann rs grynnra. Hann byrjar a brna og kvika myndast lnunum sem eru merktar “solidus”. Hiti mttulsBasalt kvikan, sem gs yfirbori, getur veitt okkur upplsingar um hitann mttulstrknum undir slandi. Keith Putirka hefur rannsaka basalti slandi me etta huga og hann kemst a eirri niurstu, a mttulstrkurinn undir okkur s yfir 1600 oC heitur. Hann er um 165 oC heitari en “venjulegur” mttull jarar. Neri myndin snir samanbur hitanum "venjulegum" mttli (til vinstri), mttlinum heita reitnum undir Hawai ( miju) og lengst til hgri mttlinum heita reitnum undir slandi. etta er n gott og blessa, en vakna ekki arar spurningar? Hvers vegna er mttullinn heitari hr undir okkur? Er a ef til vill vegna ess, a mttulstrkurinn, sem rs undir slandi, kemur af mjg miklu dpi, r heitari lgum jarar, og jafnvel fr mrkum mttuls og kjarna jarar? Hversvegna er strkurinn hallandi, en ekki lrtt sla undir landinu? Eins og venjulega, vekja njar upplsingar njar og erfiari spurningar jarfrinni og reyndar llum vsindum. a er einmitt mli, sem gerir vsindin og alla frleiksleit svo dsamlega spennandi.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Brynjlfur orvarsson

Eitt sem er vntanlega ruvsi me heita reitinn undir slandi er a hann er einnig flekaskilum. Eru arir heitir reitir jarar slkum skilum?

Einhvern tmann s g v haldi fram a sland vri hafsbotn ef ekki vri fyrir heita reitinn, ekki vegna aukinnar eldvirkni heldur vegna ess a hitaennsla strksins lyfti yfirborinu upp fyrir sjvarml. Er eitthva til v? g s a strkurinn er nokkurnveginn jafn breiur og landi teikningunni efst.

Brynjlfur orvarsson, 8.8.2014 kl. 06:21

2 Smmynd: Haraldur Sigursson

Galapagos er nlgt flekaskilum, og einni Azoreyja heiti reiturinn. a er rtt, a sland er ofan sjvar vegna heita reitsins. Ef hans gtti ekki, vru astur allt arar. g hef fjalla um a bk minni Eldur Niri. Heiti reiturinn undir mi-austur slandi og Norur Atlantshafshryggurinn eru a skiljast a smtt og smtt. framtinni mun samband eirra slitna og sgur landi, eins og Galapagos eyjar hafa gert.

Haraldur Sigursson, 8.8.2014 kl. 06:31

3 Smmynd: Helgi Jhann Hauksson

Hva stu lklegast enn uppr af v sem vi ekkjum af landinu eftir 10-20 milljn r?

Helgi Jhann Hauksson, 8.8.2014 kl. 11:38

4 Smmynd: Brynjlfur orvarsson

Takk fyrir svar! Er vita hvaa tt heiti reiturinn er a fara mia vi flekaskilin?

Brynjlfur orvarsson, 8.8.2014 kl. 13:28

5 Smmynd: Haraldur Sigursson

Flekamtin, og ar me Mi-Atlantshafshryggurinn, mjakast til vesturs me tmanum, en heiti reiturinn er stugur mttlinum. a eru flekaskilin, sem eru hreyfingu til vesturs, en ekki heiti reiturinn.

Haraldur Sigursson, 8.8.2014 kl. 13:38

6 Smmynd: Haraldur Sigursson

Hva stendur eftir af slandi eftir 10 til 20 milljn r? Ef heiti reiturinn og hryggurinn skiljast a, eins og gerist Galapagos, dreifist hitinn miklu strra svi mttlinum og landi sgur. standa aeins hrri eldfjll uppr hafinu. En framtarmyndin er einnig h v, hvort saldir haldi fram.

Haraldur Sigursson, 8.8.2014 kl. 13:44

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband