Skortur á Helíum Gasi

 

blo_776_rur.jpgHelíum (He) er annađ algengasta frumefniđ í veröldinni (hitt er vetni, H).   Viđ ţekkjum öll helíum, sem gasiđ í partý-blöđrum, enda er ţađ léttasta frumefniđ.  Nú er verđ á helíum gasi ađ rjúka upp úr öllu valdi. Gasiđ var uppgötvađ áriđ 1814, ţegar ţýski eđlisfrćđingurinn Joseph Fraunhofer fann helíum í litrófi sólarinnar.  Helíum kom fyrst á markađinn áriđ 1928, og varđ vinsćlt snemma á tuttugustu öldinni, sem stađgengill fyrir vetni í loftbelgjum og mönnuđum loftförum.  Megin kostur helíums fram fyrir vetni er ađ helíum er alls ekki eldfimt og gengur reyndar ekki í nein efnasambönd.   Meiri parturinn af helíum framleiđslu jarđar er í Amarillo í Texas.   Ţar er gasiđ unniđ úr borholum međ jarđgasi, en metan jarđgasiđ hér í Texas inniheldur allt ađ 7% helíum.  Línuritiđ sýnir ađ verđ á helíum er sífellt ađ hćkka og spáđ er mikilli hćkkun nćstu mánuđina.  Reyndar er ekkert vit ađ vera ađ nota ţetta dýrmćta frumefni til ađ fylla partýblöđrur, sem  rísa til himins. Ţar springur blađran og helíum er svo létt ađ ţađ streymir út í geiminn. Ţannig minnkar helíumforđi jarđarinnar smátt og smátt.  Nafniđ Helíum er dregiđ af gríska heitinu á sólinni: helios.  Enda er helíum um 27% af sólinni sjálfri og um 23% af sólkerfinu er helíum.  Ţađ er reyndar dálítiđ furđulegt ađ annađ algengasta efniđ í veröldinni skuli vera svona dýrt og stöđugt hćkka í verđi.  helium_prices.jpgDjúpt í jörđu myndast helíum vegna geislavirkni á frumefnum í möttli og jarđskorpu, einkum geislavirku ţóríum og úran.  Framleiđslan heldur áfram, en birgđir minnka stöđugt.   Margir vísindamenn vilja setja bann á partý-blöđrur sem eru fylltar međ helíum.  Gasiđ er ómissandi í heilsugeiranum og í iđnađi og allt of vermćtt til ađ kasta ţví út í geiminn.  Á Íslandi kostar ein áfylling á 10 lítra helíumhylki nú kr. 18457,-  Í Bandaríkjunum kostar nú partý-blađra fyllt međ helíum $5.

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Takk fyrir ađ tala um helíum, en ekki helín.

Haukur Kristinsson (IP-tala skráđ) 22.12.2012 kl. 13:15

2 Smámynd: Emil Hannes Valgeirsson

Mjög athyglisverđur pistill. Ţarna koma fram atriđi sem mađur hefur ekki velt fyrir sér.

En talandi um orđalag ţá finnst mér eđlilegra ađ skrifa Helíumgas í einu orđi.

Emil Hannes Valgeirsson, 22.12.2012 kl. 15:23

3 Smámynd: Jón Steinar Ragnarsson

Er ekki helíumgas í einu orđi? Af hverju erunflestir íslendingarnhćttir ađ gera greinarmun á samsettum og ósamsettum orđum? Vírus?

Jón Steinar Ragnarsson, 22.12.2012 kl. 17:15

4 identicon

Oft kemur ţessi mikli listamađur og stćrđfrćđingur (var hann ţađ ekki) upp í hugann ţegar fjallađ er um frumefnin.
http://youtu.be/DYW50F42ss8

Gleđileg jól

Guđmundur Bjarnason (IP-tala skráđ) 22.12.2012 kl. 17:29

5 identicon

Jólaguđspjall innvígđra heimsendaspámanna og hnattsteikingartrúbođa virđist vera hinn meinti ógnvćnlegi skortur á helium - öđru algengasta frumefni í veröldinni!

Ţessi meinti ógnvćnlegi skortur á sér ţó ofur einfaldar skýringar ţegar nánar er gáđ. Einungis 15 uppsprettur helíum eru á jörđinni, ţar af 10 í USA. Framleiđslufyrirtćki helíum eru einungis sex (6) í heiminum. Áriđ 2006 komu upp framleiđsluvandamál í USA og boltinn fór ađ rúlla.

Ţegar á árinu 2008 var búist viđ stigvaxandi verđhćkkunum á helíum vegna ofannefndra framleiđsluvandamála og ekki var búist viđ ađ markađurinn rétti úr kútnum fyrr en upp úr 2015.

Samkvćmt skýrslu Bandaríkjastjórnar um jarđefnanotkun er núverandi heimsnotkun á helíum u.ţ.b. 180 milljón rúmmetrar á ári. Áćtlađ er ađ heildarbirgđir helíums (ţekktar) séu u.ţ.b. 50 billjón rúmmetrar, sem duga til 300 ára m.v. núverandi ársnotkun(!)

Gleđileg helíumjól!

Hilmar Hafsteinsson (IP-tala skráđ) 22.12.2012 kl. 20:28

6 Smámynd: Emil Hannes Valgeirsson

Dugar í 300 ár. Sem betur fóru menn ekki ađ bruđla svona međ Helíumiđ áriđ 1700 ţví ţá vćri ţađ ađ klárast í dag. Ţetta er bara eitt dćmiđ um ađ sífellt er veriđ ađ ganga á óendurnýjanlegar auđlindir jarđar. En ţađ er auđvitađ vandamál annarra en okkar í dag.

Emil Hannes Valgeirsson, 22.12.2012 kl. 21:02

7 Smámynd: Sveinn Atli Gunnarsson

Sérfrćđingar virđast telja ađ ţađ sé ađ verđa skortur á helíumgasi (ekki ađ ég ţekki ţetta sérstaklega) sjá t.d. Ban helium balloons this Christmas, academic warns - Ţar kemur m.a. eftirfarandi fram:

“If we keep using it for non-essential things like party balloons, where we’re just letting it float off into space, we could be in for some serious problems in around 30 - 50 years time. The gas is hugely valuable,”

En 30-50 ár eđa jafnvel einhver 300 ár í besta falli - ekki virđist ţetta vera mjög sjálfbćr auđlind hvađ sem öđru líđur.

Sveinn Atli Gunnarsson, 23.12.2012 kl. 02:26

8 identicon

áhyggjuefni fyrir okkur kafaranna...ein köfun nú ţegar farin ađ kosta tugţúsundir!!

Gisli A .Gudm (IP-tala skráđ) 23.12.2012 kl. 08:50

9 Smámynd: KRISTJÁN SVEINBJÖRNSSON

Hvers vegna er ekki notađ vetni í léttblöđrur sem er jú algangasta frumefniđ?

 Og eru engar helíumuppsprettur Er ekkert helíum í okkar möttulstrók sem kraumar undir okkar ástkćra?

KRISTJÁN SVEINBJÖRNSSON, 24.12.2012 kl. 21:36

10 identicon

Er ekki vetni léttasta frumefniđ og helíum ţar á eftir?

Helgi (IP-tala skráđ) 30.12.2012 kl. 22:06

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband