Skjßlftavirkni undir Ískju

Askja kortŮa­ hefur veri­ fylgst nßi­ me­ jar­skjßlftavirkni ß svŠ­inu Ý grennd vi­ Ískju undanfarin ßr. ═ fyrsta lagi var sett upp stˇrt net af skjßlftamŠlum Ý sambandi vi­ Kßrahnj˙kavirkjun, og Ý ÷­ru lagi voru ■a­ umbrotin ßri­ 2007 undir Upptyppingum fyrir austan Ískju, sem hv÷ttu jar­e­lisfrŠ­inga til dß­a. Hva­ segja ■essi g÷gn um kviku■rˇna undir Ískju? Janet Key og fÚlagar frß Cambridge hßskˇla hafa nřlega gefi­ ˙t skřrslu sem fjallar um skjßlftavirkni undir Ískju undanfarin ßr, en ■au hafa keyrt miki­ net af skjßlftamŠlum umhverfis Ískju samfellt frß ßrinu 2008. Fyrsta myndin er kort af ÍskjusvŠ­inu, og sřnir dreifingu skjßlftanna. Eins og kemur fram ß mynd n˙mer tv÷, ■ß eru skjßlftar áß fremur litlu dřpi Ý jar­skorpunniásřndir me­ grŠnum lit, e­a frß 2 til 8 km. Hins vegar eru skjßlftarnir ß ámiklu dřpriásřndir me­ gulum lit, e­a frß 12 til yfir 30 km. Ůannig eru skjßlftar ß tveimur vel afm÷rku­um svŠ­um, og ■eir dřpri eru tengdir flŠ­i af kviku upp ˙r m÷ttlinum og inn Ý jar­skorpuna undir eldst÷­inni. áGrynnri skjßlftarnir ß 2 til 8 km dřpi kunna a­ vera tengdir kviku■rˇnni. Ůri­ja myndin sřnir ■versni­ Ý gegnum jar­skorpuna undir Ískju, ß nor­austur lÝnu sem liggur undir Her­ubrei­ (lÝna A-A┤ ß fyrstu myndinni).á Dřpi skjßlfta═ ■versni­inu sÚst greinilega a­ miki­ er um grunna skjßlfta undir Ískjuvatni, ß um 2 til 6 km dřpi, en engir dj˙pir skjßlftar hÚr. Dj˙pu skjßlftarnir vir­ast koma fyrir nor­ar Ý Ískju, einkum undir Ískjuopi, ■ar sem sprungugosi­ ßri­ 1961 brautst ˙t. SamkvŠmt t˙lkun jar­e­lisfrŠ­inga benda dj˙pu skjßlftarnir til a­ kvikuhreyfingar hafi veri­ Ý gangi dj˙pt undir Ískju Ý m÷rg ßr. ┴ sama tÝma hafa Freysteinn Sigmundsson og fÚlagar safna­ radar g÷gnum ˙r gervihnetti (InSAR) frß 2000 til 2009 um hreyfingar jar­skorpunnar Ý Ískju. Ůar kemur Ý ljˇs a­ botninn ß Ískju hefur st÷­ugt veri­ a­ sÝga um 3 cm ß ßri, sennilega vegna streymis af kviku ˙t ˙r kviku■rˇ ß um 3 km dřpi.áŮversni­ skjßlftaEn ßri­ 2010 komu fram breytingar ß ■yngdarmŠlingum yfir Ískju, sem Hazel Rymer og fÚlagar hafa framkvŠmt, en ■Šr gefa til kynna a­ ■etta ferli sÚ a­ sn˙ast vi­. Meira um ■a­ Ý nŠsta bloggi, og spß Rymer┤s um gos ß nŠstunni.

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: J˙lÝus Valsson

SŠll Haraldur
Takk fyrir skemmtilegar og stˇrfrˇ­legar greinar. ╔g tek eftir a­ ■˙ talar um kviku■rˇ undir Ískju. Nřleg grein Ý New Scientist dregur Ý efa tilvist kviku■rˇa e­a hˇlfa undir jar­skorpunni, sem menn hafa lengi Ýmynda­ sÚr a­ sÚu til sta­ar Ý eldfj÷llum einkum ■ar sem er a­ finna "heita reiti" (e:hot spots) eins og ß ═slandi og ß HavaÝeyjum. ╔g veit a­ ■˙ ert sÚrfrŠ­ingur ß ■essu svi­i og vŠri ■vÝ frˇ­legt a­ heyra ßlit ■itt ß ■essu atri­i.

J˙lÝus Valsson, 5.4.2012 kl. 16:23

2 Smßmynd: Haraldur Sigur­sson

Ůa­ er eitt svar vi­ ■essu. Efnagreiningar sřna, a­ miki­ af kvikunni sem kemur upp ß yfirbor­ getur ekki komi­ beint ˙r m÷ttlinum, heldur ver­ur h˙n a­ hafa dvali­ um lengri e­a skemmri tÝma Ý kviku■rˇ Ý skorpunni. Auk ■ess er sum kvika lÝparÝtkvika, sem er vafalaust upprunin Ý skorpunni en ekki m÷ttli. Svo er andesÝt kvika, eins og s˙ sem gaus ßri­ 2010 ˙r Eyjafjallaj÷kli, en h˙n er sennilega blanda af lÝparÝt og basalt kviku. S˙ bl÷ndun hefur gerst Ý kviku■rˇ. Jafnvel basalt kvika, eins og s˙ sem kom upp Ý LakagÝgum ßri­ 1783, er ekki komin beint ˙r m÷ttli. Tilvist kviku■rˇa er ÷rugg og tvÝmŠlalaus. En enginn veit hversu stˇrar ■Šr eru.

Haraldur Sigur­sson, 5.4.2012 kl. 20:27

3 identicon

Mig langar bara til ■ess a­ ■akka ■Úr fyrir ■essa frßbŠru og frŠ­andi pisla. ╔g vinn sem lei­s÷guma­ur og nřti mÚr ˇspart frŠ­slu ■Ýna

Rˇsa Sigr˙n Jˇnsdˇttir (IP-tala skrß­) 5.4.2012 kl. 22:15

4 Smßmynd: Haraldur Sigur­sson

Frekar var­andi kvikuhˇlf. ╔g hef alltaf ßliti­ a­ ■au sÚu ßlika og harmˇnikka. Hˇlfi­ er belgur, sem ■enst ˙t ■egar kvika streymir inn, en fellur sÝ­an saman og hverfur a­ mestu leyti ■egar kvika streymir upp ß yfirbor­i­, e­a ˙t Ý jar­skorpuna til hli­ar. Myndun ß ÷skjum e­a calderas ß yfirbor­i er ein s÷nnunin fyrir tilvist kviku■rˇa. Ůegar miki­ magn af kviku berst upp ß yfirbor­i­, ■ß tŠmist ■┤roin a­ einhverju leyti og ■ß hrynur fjalli­, e­a ■ak ■rˇarinnar dettur ni­ur og myndar ÷skju ß yfirbor­i. Ůa­ er ■ess vegna, sem Ískjuvatn er svo sÚrstŠtt Ý jar­s÷gunni: sÝ­asta og nřjasta askjan sem hefur myndast ß J÷r­u.

Haraldur Sigur­sson, 6.4.2012 kl. 00:07

5 Smßmynd: J˙lÝus Valsson

KŠrar ■akkir fyrir afar frˇ­leg sv÷r.

J˙lÝus Valsson, 6.4.2012 kl. 10:53

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband