Dr Atl – Eldfjallafringur, byltingarsinni og listmlari

DrAtlSketch

Einn vinur minn litla mlmstungu eftir Rembrandt. Hn er ekki str, svona eins og eitt bla bk, en myndin er samt mesti fjrsjur hans. Auvita eru mlverk eftir Meistarann langt fyrir utan efnahag hans, en alla vega hann sna Rembrandt mynd, tt ltil s. g eina litla mynd sem er lka gmul og gulnu, og hn er lka upphaldi hj mr. S mynd er pennateikning eftir Dr Atl ea Gerardo Murillo fr Mexk. Myndin, sem er snd hr fyrir ofan, er n Eldfjallasafni Stykkishlmi. Hn er fr v egar Parcutin eldfjall gaus Mexk ri 1943. Mig langar til a segja ykkur fr honum Dr Atl, en hann er meal merkustu listamanna Mexk, og auk ess var hann eldfjallafringur!

DrAtlLjsmynd

Mexk er land mikilla eldfjalla og landskjlfta, en skorpuhreyfingar ar orsakast af v a Cocos flekinn Kyrrahafi mjakast til austurs, og sgur undir meginlandsskorpuna Mexk um 8 sm hraa ri. a er v fjldi virkra eldfjalla landinu, og sprengigos algeng, en hr vera lka oft sprengingar af ru tagi, sem sagt af pltskum uppruna. Dr Atl var srfringur fremstu r bum essum svium, eldfjallafringur og byltingasinni og einnig framrskarandi mlari. egar hann fddist Guadalajara ri 1875 hlaut hann nafni Gerardo Murillo. Hann var fltt jernissinni og di forna menningu innfddra mexkana, en hatai allt sem minnti nlendustjrn spnverja. Strax sku losai hann sig v vi spnska nafni, og tk a kalla sig Dr Atl, en atl ir vatn Nahuatl, sem er tunguml Aztec indnanna Mexk. a var strax ljst a hann hafi venju mikla hfileika sem listamaur og ri 1896 var hann kominn til nms talu. ri 1904 snri hann heim til a taka tt barttunni gegn spillta einvaldinum Porfirio Diaz. eim tma stofnai hann fyrstu akademu listamanna Mexk, Centro Artistico. akademunni hlt hann fyrirlestra um listastefnur sem hann hafi frst um Evrpufer sinni, og hvatti nemendur sna til a fara t nttruna og mla, ar meal sjlfan Diego Rivera, e meal annara nemenda hans voru margir fremstu listamenn Mexk, svo sem David Alfaro Siqueiros og Jos Clemente Orozco. En brtt var Dr Atl a flmast r landi vegna stjrnmlaskoanna sinna ri 1911 og hlt n aftur til talu, etta sinn til a hefja nm eldfjallafri. ferum snum um heimalandi hafi Dr Atl ori hugfanginn af eldfjllunum Mexk og setti sr a frast n meir um eli eirra. En tala var einmitt vagga eldfjallafrinnar essum tma. Hr var hann vi nm eldfjallafri hj Immannuel Friedlander og Frank A. Perret vi hsklann Napl. Hann feraist miki um Evrpu essum tma, hitti Vladimir Lenin, og gaf t bla ssalista me Benito Mussolini.

Atl Paricution 1948

Dr Atl var brautryjandi og hinn sanni frumkvull mexkanskar listar, sem var senn innfdd og fjarlg evrpskri hef og rifum. Hann var ekki aeins mjg virkur stjrnmlabarttunni, til a frelsa j sna fr tengslum vi einrisstjrn og neikv hrif nlendustjrnarinnar, heldur vann hann a v a skapa nja og einstaka mexkanska list. Hann gekk svo langt, a hann bj til nja liti sem hentuu betur litrofi og landslagi heimalandsins. fjallgngum og ferum snum um Mexk tti Dr Atl oft jlt a fst vi venjulegan tbna landslagsmlarans, eins og trnur og oluliti. Til a gera mli einfaldara fann hann upp nja liti, sem hafa veri nefndir Atlcolors. eir eru stfir litir, sem hgt er a mla me beint hvaa efni sem er, og gerir r blndu af vaxi, benzni, olulit og kvou, en r var stykki ea stng sem mla var me. Langflest verk Dr Atls eru ger me essum litum.Dr Atl skipulagi hp nemenda sinna og annarra ungra listamanna til a hrinda af sta herfer fjlmilum og veggplaktum gu byltingarinnar. eir gfu t tmarit, bklinga og geru veggmlverk, sem deildu hart einveldi og hvttu almenning til taka gu byltingarinnar. Skerfur eirra var mikill vi a koma auknu lri Mexk fyrri hluta tuttugustu aldarinnar, en vegna mikillar spillingar meal stjrnmlamanna hefur ori afturfr essu svii hin sari rin.

Paricutin2

tmum byltingarinnar, fyrstu ratugum tuttugustu aldarinnar, m segja a eldgos hafi veri einskonar tkn byltingarinnar, einkum sem tkn strkostlegra breytinga. Einn byltingarsinna sagi: “g elska byltinguna eins og g elska eldgos; g elska eldfjalli af v a a er eldfjall, og byltinguna af v a hn er bylting!”a gerist ru hvoru, a eldgos brst t auu landi og ntt eldfjall rs. Vi ekkjum etta fyrirbri vel slandi, en einnig eru n eldfjll nokku t Mexk. a var febrar 1943 a ntt eldfjall var til Michoacan fylki Mexk. a var um fjgur leyti einn daginn a bndinn Dionisio Pulido var a ljka a plgja akur sinn, egar hann tk eftir v a aska og reykur gusu upp r plgfarinu og gjall fr a safnast fyrir hrauk umhverfis sprunguna. Nsta dag var ggurinn orinn 8 metra hr, og 60 m eftir rj daga. San tk hraun a renna, en gjallkeilan hkkai stugt ar til gosinu lauk ri 1952 en var eldfjalli 424 m h yfir umhverfi. Undir hrauni fru orpin Paricutin (733 bar) og San Juan Parangaricutiro (1895 manns), og auvita allir masakrarnir hans Dionisio Pulido, en enginn lt lfi. Dr Atl fr strax stainn og var mrg r vi Parcutn vi rannsknir og skpun listaverka. rangurinn var fjldi listaverka og merkileg bk eftir hann, sem lsir skpun eldfjallsins: Como nace y crece un volcan? sem kom t ri 1950. Hann geri alls 130 teikningar og 11 mlverk af gosinu.

Paricutin3

bkinni setur Dr Atl fram hugmyndir snar um uppruna eldgosa. Hann afskrifar reltar hugmyndir um a hitinn jrinni stafi af efnahvrfum milli jrns og brennisteins, sem Isaac Newton hafi set fram, ea vegna bruna eldfimar efna jrinni. stainn legur hann til a eldvirkni su leifar af upprunalegum hita jarar, en vi a btist hiti fr geislavirkum efnum irum jarar. Hann hlynntist kenningu Alfred Wgeners um landarek og taldi a eldvirkni Mexk vri afleiing af hreyfingum mikilla skorpufleka. annig voru skoanir hans mjg stl vi a sem vi vitum dag. efri rum, egar hetjan var orin slitin og binn a missa annan ftinn, tk Dr Atl upp afer a mla eldfjllin sn r lofti. Hann fkk lnaar yrlur hj mexkanska oluflaginu PEMEX og mlai strkostleg verk ar sem hann sveif yfir eldfjllunum. essa njung kallai hann aeropainting. Hann var kominn svo htt a sjndeildarhringurinn er boginn, og eldfjllin koma fram sem vel agreind jarfrileg fyrirbri. Sumar myndirnar voru gerar a nttu til og sna jrina sem hluta af himingeimnum og slkerfinu. Um tma tti Dr Atl eldheitu starsambandi vi fgru listakonuna Carmen Mondragon, og gaf henni innfdda nafni Nahui Olin. Samband eirra einkenndist af ofsalegum tilfinningum, ofbeldi og dramatskum atburum, en lokin kallai Dr Atl hana grn-eyga snkinn. Dr Atl d ri 1964. Nemandi hans, frgi mlarinn Diego Rivera, sagi a hann hefi veri einn merkasti og srkennilegasti maur sem fst hefi meginlandi Amerku.

Dratl

Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband