Hva gerist egar heitur reitur fist?

plumes.jpgVi hfum engar rannsknir essu svii, en sennilega berst miki gas upp yfirbor jarar egar heitir reitir fast. a getur v haft afgerandi hrif lfrki og valdi tdaua. Heitir reitir jru eru af msum aldri. Sennilega er slenski heiti reiturinn elsti virki returinn, en hann er um 250 milljn ra. Hr er fingaraldur nokkurra heitra reita: Yellowstone 18 milljn, Samoa 23, Reunion (Deccan) 66, Galapagos 90, Hawaii 87 milljn r. Vi vitum a efni mttulstrknum sem myndar heita reitinn yfirbori kemur af miklu dpi jru. Jarskjlftabylgjur sna a heiti reiturinn nr niur fyrir 660 km undir slandi og sennilega langleiina niur af mrkum mttuls og kjarna (2900 km). Snnun um miki dpi mttulstrksins kemur fr mlingum hlutfalli stpunum af vetni: basalt heitum reitum hefur venju htt hlutfall af 3He/4He sem bendir uppruna miklu dpi.

Hiti venjulegum mttulstrk er talinn um 300oC hrri en mttlinum umhverfis. Myndin snir lkan frimanna af hegun mttulstrks jru. Hann rs upp eins og sveppur, sem breiir r sr nlgt yfirbori jarar. Umml haus mttulstrksins er tali vera um 200 til 400 km. Mttulstrkurinn er heitur, en rstingur mttlinum er svo mikill, a hann byrjar ekki a brna fyrr en nlgt yfirbori jarar, ea um 100 km dpi. verur partbrnun vi um 1300 stig, annig a brin ea kvikan er aeins um 1 til 3% af mttulstrknum. essi br er basalt kvika, en ekki er vita hver efnasamsetning hennar er v augnabliki egar mttulstrkurinn kemur fyrst upp yfirbor, rins og egar heiti reiturinn fddist Sberu. a er hgt a fra nokkrar lkur v a essi fyrsta basaltkvika s mjg rk af reikulum efnum, eins og koltvoxi, vatnsgufu, brennisteinsgasi og rum reikulum efnum.

a er v lklegt a eldvirkni s allt nnur og gas-rkari upphafi heita reitsins, egar mttulstrkurinn kemur fyrst upp yfirbori, en a gasmagn minnki hratt me tmanum. Nlegar greiningar gmlum basalt hraunum Sberu styrkja etta. Benjamin A. Black og flagar hafa snt fram a basalt hraunin sem gusu Sberu fyrir um 250 milljn rum eru venju rk af brennisteini, klr og flor gasi. eir telja a tgsun hraununum Sberu hafi losa um 6300 til 7800 Gt brennisteinsgas, 3400 til 8700 Gt klrgas, og 7100 til 13,600 Gt florgas (eitt GT er einn milljarur tonna). vibt verur tlosun af miklu magni af CO2. Ef etta reynist rtt, er hr hugsanlega skring tdauanum mrkum Perm og Tras jarsgunni.


Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 identicon

Takk fyrir ennan frleik. Varandi aldur heitra reita dettur fvsum almgamanni hug a spyrja um Hawaii-reitinn, en skv. mlingum m sj leifar af fyrri tilvistarskeium hans botni Kyrrahafsins bogadreginni lnu til VNV tt a Kamtsjatka-skaga ef sjnminni mitt er ekki a bregast mr. er freistandi a bera upp spurningu um hvort aldur reitsins miast vi nverandi stasetningu, ea samanlagar fyrri "afrekaskrr" hans? Mig minnir a g hafi lesi tmariti Bandarska landfriflagsins (National Geographic Society) a arna megi lesa hreyfingu Kyrrahafsflekans, sem hafi reki yfir nokkurn veginn "constant" stasetningu heita mttulstrksins. Er etta kannski misskilningur minn?

G. orkell Gubrandsson (IP-tala skr) 18.9.2016 kl. 13:01

2 Smmynd: Sumarlii Einar Daason

Takk fyrir ennan ga pistil.

Sumarlii Einar Daason, 18.9.2016 kl. 14:33

3 identicon

Bloggi minnir stugt mikilvgi vsindamilunar. akka Haraldi fyrir sitt innlegg. Efst huga er vibnaur, hva gera skal ef heiti reiturinn opnai sig a fullu. Hva tti hver maur a gera til undirbnings a nu liti Haraldur?

Gujn Plsson (IP-tala skr) 19.9.2016 kl. 08:00

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband