Fagurt sprungugos

Einhver Grindvkingur sagi um alla jarskjlftavirknina undanfarnar vikur etta httir ekki fyrr en a kemur eldgos! Vi sjum n til me a, v essu er alls ekki loki enn. Gosi er strkostlegt og kemur upp byggum, sennilega besta sta hva varar bygg og mannvirki. Kvikustrkarnir upphafi gossins eru sennilega eir fegurstu sem hafa sst slandi mrg r. eir sem flugu me yrlunni yfir gosstvarnar um nttina strax og gos hfst og mean a var hmarki hafa ori fyrir lfsreynslu sem mun hafa djp hrif alla vi. Gosi virist hafa veri mjg krftugt fyrstu, me rennsli bilinu 100 til 200 rmmetrar sekndu, og jafnvel n upp 300 rmmetra sekndu. etta er mrgum sinnum meira rennsli en nni Thames Lundnum (65 rmmetrar sek.), en dlti minna en rennsli rinnar Seine Pars (560 rmmetrar sek.). En n er strax byrja a draga r goskraftinum og gti a bent til a gosi veri frekar stutt.

Hagst lega gossprungunnar byggum og mikil fjarlg fr bygg bendir til a Grindavkurbr s ekki httu. N egar bi er a tappa af kvikurnni me myndarlegu eldgosi byggum er enn minni htta Grindavk og engin sta a halda fram lokun bjarins.


a er bi a opna glufu

Image 12-18-23 at 9.39 AMBla Lni er opi. Grindavk er enn loka. Hvaa dmgreind er a, a leyfa opnun svi sem er miju httusvinu, en halda bnum lokuum tjari svissins? a er peningadmgreind, a leyfa Bla Lninu raka inn erlendri mynt, en mean eru bar Grindavkur enn fltta. En eir eru greinilega sttir vi a, eins og kemur fram Mbl. dag. „g vil bara opna mitt fyrirtki“ segir lafur Benedikt Arnberg rarson sem rekur Htel Grindavk og veitingastainn Brna ar bnum en honum var hta handtku grkvldi yfirgfi hann binn ekki.

Jarskjlftar eru enn gangi vi Grindavk, en eir eru vgir og munu sennilega halda fram nokkra mnui. Einnig jarskorpuhreyfingar. etta er stand sem vel m ba vi. g spi v a allri lokun veri afltt efti fund Almannavarna og srfringanna nsta mivikudag.


Eldfjallafringur me kmnigfu

IMG_4139g starfai tp tv r vi frnsku kjarnorkurannsknastina Saclay, rtt sunnan vi Parsarborg (1990-1991). ar starfa rmlega sj sund vsindamenn, en stofnunin var sett laggirnar af eim frgu hjnum Irne Joliot-Curie og eiginmanni hennar Frdric Joliot-Curie. Foreldrar hennar voru enn frgari hjn, Pierre og Marie Curie, sem geru grundvallar uppgtvanir um geislavirkni frumefna eins og ranum.

arna rakst g nokkra ekkta jarvsindamenn eins og til dmis Haroun Tazieff (1914-1998). g hafi reyndar hitt hann ur heimskn hans til slands til a skoa Surtseyjargosi 1964. a var alltaf mikill vllur Tazieff, enda var hann frgur boxari, valinn til a keppa fyrir Belga Olympuleikunum Berln 1936. ferli sinum vann hann 49 af eim 53 hnefaleikum sem hann tk tt .

Einn af nemendum Tazieffs var Francois Le Guern, en hann hafi vari doktorsritger sna skmmu ur en vi hittumst Pars 1990. Hann fri mr hana a gjf en ritgerin fjallai um eldfjallagas.

egar g fr a blaa bkinni rak g miIMG_4136g a ar var mikill fjldi af teikningum, sem voru af eldfjallafringum vi strf, og allar heldur skoplegar. r voru allar merktar P.B. og seinna komst g a v a s var Pierre Bichet (1922-2008), hgri hnd Tazieffs llum eldfjallaleingrum hans og kvikmyndatkumaur. Bichet vann me Haroun Tazieff tp fjrutu r. Hann vann miki vi kvikmyndaupptku me Tazieff, en fyrst geru eir myndina Les Rendez-vous du diable (Fundur me djflinum, 1959), og sar Le Volcan interdit (Lokaa eldfjalli, 1966, um Niragongo Afrku). Hr me essu spjalli hef g dreift nokkrum snishornum af teikningum hans Pierre Bichet. Pkar eldfjallanna voru greinilega miki hugarefni hans.

En snum okkur aftur a Haroun Tazieff. a er hgt a skrifa margar bkur um ennan srstaka mann. Hann var Tatar a uppruna, ttin komin fr Mongliu, en fddur Rsslandi. Fairinn frst fyrri heimstyrjldinni, en Haroun og mir hans settust a Belgu. Sar settist hann a Pars.

ri 1976 kom upp ri eldfjallinu Soufriere Frnsku eyjunni Guadeloupe Karbahafi. Jarhiti jkst mjIMG_4143g hratt svinu og gufusprengingar topp fjallsins. bjuggu 73.600 manns httusvinu og menntamlarherra Frakklands gaf t skipun um almenna rmingu og lokun svisins umhverfis eldfjalli, sem vari marga mnui. Rherrann var reyndar sjlfur Claude Allegre, fremsti jarefnafringur Frakklands, fyrr og sar. Brottflutningur flks burt fr La Soufriere eldfjalli er sennilega mesta rskun bygg tengd eldfjallsv.

a kom n upp hatrmm deila milli Tazieff og Allegre. S fyrri hlt v fram a etta vru einungis gufusprengingar og engin kvika ferinni. Hann mlti me a opna svi strax og hleypa flkinu heim. Allegre sat fastur vi sinn keip og lsti v yfir a a vru glerkorn skunni sem vri snnun um a hraunkvika tti tt gufusprengingunum. Allegre ri og lokunin hlt fram.

Skmmu sar komst g a hinu sanna essu mli. Jarfringur sem g hafi starfa me Vestur Indum var einn af rgjfum Allegre. Hann rannsakai leirinn sem slettist upp gufusprengingunum og lsti v yfir a honum vru glerkorn, og ar me snnun um a kvika vri fyrir hendi. etta var snnun ess a eldgos vri yfirvIMG_4134ofandi og rttltti lokun hans Allegre bygginni. Seinna komst g yfir r unnsneiar sem gleri tti a finnast og athugai r undir smsj. g rakst ekki eitt einasta glerkorn, en aftur mti var tluvert af kornum og kristllum af steindinni epdt, sem er algeng bergi sem hefur veri ummynda af jarhita vi um 300 stig. a er vgast sagt klaufalegt a ruglast gleri og epdt kristllum smsj, en fyrir essi mistk voru yfir 73 sund bar fluttir fr heimilum snum tpt eitt r. Allegre var samt ekki af baki dottinn. Hann beitti valdi snu sem rherra og lt reka Tazieff r starfi hefndarskyni.

Tazieff setti eldfjallafringum rjr reglur til a vinna eftir sambandi vi httu fr eldgosum. (A. McBirney,Nature. 392, 444, 1998). Hr notum vi heiti eldfjallafringur mjg breium skilningi fyrir vsindamenn, sem hafa srhft sig myndun og run kviku og jarskorpuhreyfingum gosbeltum.

1, Fyrsta regla Tazieffs er a aeins srfringar su frir um a meta v ea httu sem gti stafa af virkni eldfjalla. Slkt s utan verksvis hins almenna jarfrings og auvita ekki hfi eirra sem stra bjarflagi ea lgreglu.

2. Fyrsta verk srfringsins er ekki a sp fyrir um eldgos, heldur er a fyrst og fremst httumat varandi umhverfi og mat eim skalegu hrifum sem eldgos kynni a valda menn og bygg.

3. Hlutverk srfringsins er a vera rgjafi fyrir opinbera starfsmenn, sem urfa a bregast vi og rast framkvmdir sem eru byggar hans rgjf.

IMG_4148


Gestablogg fr rna B. Stefnssyni, augnlkni

Gestablogg fr rna B. Stefnssyni, augnlkni

Runeyti gefur Veurstofu slands grnt ljs tta nja srfringa. Hva er Veurstofan a hugsa? Hva er Norrna Eldfjallastin a hugsa. Hva er Jarvsindadeild H a hugsa? Hva bull er etta? Af hverju taka essar stofnanir sig ekki saman og/ea Umhverfis og Loftslagsruneyti og setja sama fagr? Sem sitja rr, fimm ea sj einstaklingar me akademskan bakgrunn, reynslu og ekkingu Reykjanesskaga, reynslu og ekkingu jarskjlftum og reynslu og ekkingu af eldgosum, gru stjrnun og kvaranatku?
a eru engir tta nir srfringar v sem n er a gerast Reykjanesskaga lausu. eir eru ekki til, ekki svona margir. Sjlfsagt hefur fjldi ungs jarvsindaflks hrlendis og erlendis huga, en a eru mrg r a a flk veri raunverulegir srfringar.
frtt a bafundi Grindavkur 12.10. segir forsu Mbl.
1. Ekki tali htt a halda jlin Grindavk
2. Fyrirvari eldgosi ngrenni vi Grindavk gti ori skammur
3. Veurstofa slands treystir sr ekki til ess a sj um flugt eftirlit svinu a nturlagi.
4. v er ekki tali htt a hleypa flki inn binn essu ri.
etta er slk og vlk steypa a a er hreint trlegt a enginn skuli hafa andmlt.
a er engin htta af eldgosi Grindavk! S htta er bara ekki til staar.a var heldur engin htta eldgosi egar brinn var rmdur! Hugsanlega NA til Sundahnkareininni, ea vi Svartsengi, en ekki Grindavk.
a var alla t skoun mn a s hluti ba sem egar var farinn 10.11, hefi fari vegna jarskjlftanna. Sem vissulega voru me v versta sem flk hefur upplifa Reykjanesskaga, enda fkusinn nnast beint undir bnum. Ef eldgos hefi
komi upp, hefi a komi upp noraustan til Sundahnkareininni. Ekki Grindavk. a sama vi n. Komi upp eldgos er ngur tmi fyrir Grindvkinga a fora sr. a eru jarskjlftarnir sem eru a rna flk svefni, a eru
jarskjlftarnir sem hafa gert flk hrtt og rnt a ryggiskennd.

a er engin sta til a ganga frekar ryggiskennd ba Grindavkur me eilfu hjali og afar illa grunduu, um yfirvofandi eldgos. Eldgos er ekki yfirvofandi Grindavk. Sigdalurinn, fleyglaga verskuri, er tappi sem kvika kemst ekki upp gegnum. Jarskjftarnir eru yfri ng. bar Grindavkur urfa hughreystingu, ekk illa grunda eldgosahjal. Vissulega m halda v fram me rkum a htta s eldgosi vi Svartsengi, Bla Lni og ar austur ea vestur af. Hkkunin Svartsengi n, er sjtta hkkunin fr 2021. Af hverju gaus ekki hinum fimm hkkununum? a er engin htta a kvikulinsan sem n er undir Svartsengi finni sr lei upp Grindavk. a er bara tiloka. Hugsanlega gs Sundahrnkareininni. Ef, langt noraustan vi binn. Spr um eldgos hljta a byggjast jarvsindalegum ggnum, frni til a lesa r essum ggnum, frni til a tlka au, yfirgripsmikilli ekkingu og dmgreind. a er greinilegt a ekki er ngileg ekking, frni og reynsla til staar Veurstofu slands til a lesa og tlka ggnin. Eldgosa- og jarskjlftaspr byggja ggnum, ekki tr. a er rennt afinnsluvert.

1. a er eins og eir jarvsindamenn sem um eldgosin og jarskjlftana Reykjanesskaga hafa fjalla ekki ekki almennilega til eldgosa- ea jarskjlftasgu Reykjanesskskaga. Eldgos og jarskjlftar eiga sr nnast undantekningalaust uppruna hlendi skagans. (Brfell me Hafnarfjararhrauni er undantekning 5.5-6000 ra). Hrauntaumar hafa vissulega n til sjvar. Harir jarskjlftar skku Reykjavk ldum ur og
rtt fyrir 1930 og 1968. Lti skemmdist og enginn frst. Jarskjlftar og eldgos Reykjanesskaga s.l. 4000 r hafa hvergi nrri veri eins voalegir atburir og af er lti
2. eim tpu rem rum sem goshrinan hefur stai, hefur tma og tma veri tala um httur. upphrpunum. Voi, skelfing. Htta a innviir skemmist, htta loftmengun, htta af jarskjlftum, htta af djpum gjm, htta a Suurstrandavegur fari undir hraun, htta a vera fyrir grjthruni fjallgngum, htta a Vogar fari undir hraun. Sprnar hafa ekki staist. Htturnar eru ekki jafn miklar og af er lti. Flk er raunverulega fari a tra v a htturnar su skelfilegar og yfirstganlegar.
3. Almannavarnir eru mevirkar. Spila me. Mevirkni er eitru
stjrnunarafer. S mevirki gerir ann (almenning) sem stjrna er han sr (Almannavrnum) n ess a skilja hvers vegna. Fr hann (Almannavarnir) t r v heilmikinn auka (sekunder) vinning. Hinum sem stjrna er (almenningi) lur vel ea illa undir eirri stjrn eftir atvikum, yfirleitt frekar ver, ea jafnvel illa.

a arf a setja saman rgjafanefnd, riggja, fimm ea sj einstaklinga, sem hafa nga ekkingu, reynslu og manndm til a bera, til a taka jafn afdrifarkar kvaranir og raun ber vitni og axla byrgina. Sem um lei hafa ngilega ekkingu, reynslu og manndm til a breyta kvrunum me skmmum
fyrirvara, taka njar og axla eim byrg. Og persnustyrk og tgeislun til a telja flki hughvarf. Tveir, fjrir, ea sex nefndarmanna su jarvsindamenn. Nefndarformaur s stjrnmlamaur, ea valinkunnur einstaklingur r stjrnsslunni.


Hvorir eru betri Reykjanesi og Grindavk: Innfluttir talskir srfringar ea vanir heimamenn?

Nlega barst t s frtt fjlmilum, a Almannavarnir stefni a flytja til slands nokkra eldfjallafringa fr talu, sem rgjafa um atburi og eldgosahttu Reykjanesi. Mig rak rogastans yfir essari frtt, fyrir msar sakir. fyrsta lagi eru jarskorpuhreyfingar allt arar talu en slandi. v fagra landi rekast jarskorpuflekar saman, vert vi glinun fleka slandi. eir ekkja ekki gjr og sprungur og hafa enga reynslu gosbelti sem er a togna sundur. Bestu srfringar v svii eru Hawai, fyrir utan slenska jarvsindamenn.

er g kominn a spurningunni sem felst titli essa pistils: Hvar eru jarvsindamennirnir, sem ekki starfa fyrir Almannavarnir en hafa mesta reynslu rannsknum jarfri og jarelisfri Reykjanesi?

a er engin tilviljun a Reykjanesi er meira og betur rannsaka en nokkurt anna svi slandi, hva varar jarfri og jarelisfri. a er ekki vegna nndar vi Reykjavk, heldur stafar a af huga slendinga a virkja jarorku, sem er fyrir hendi miklu magni Nesinu. Rkisstofnanir eins og Orkustofnun og stofnanir eins og ISOR, HS Orka og fleiri hafa rannsaka jarfri og hugsanlegar orkulindir Reykjaness ratugi. ar hefur safnast saman mikill sjur af frleik og ekkingu um alla tti jarvsinda Reykjaness. g tek hrsamanfyrir nean nokkur nfn eirra sem starfa Nesinu en eru ekki beint tengdir liiVeurstofu og Hskla slands.

Brautryjandi jarfrirannsknum Reykjanesi er tvmlalaust Jn Jnsson (1910-2005), sem starfai lengi vi Orkustofnun. Eftir margra ra starf gaf Jn t hi fyrsta Jarfrikort af Reykjanesskaga ri 1978. Hann geri sr fulla grein fyrir v a hr eru margar ungar eldstvar og ri 1964 skrifai Jn grein Vikuna undir fyrirsgninni: “a m bast vi gosi Reykjanesi“. Gosi gti hvenr sem er Reykjanesskaga segir Jn Morgunblainu ri 1965.

Kristjn Smundsson er tvmlalaust s jarfringur sem ekkir Nesi best. Hann birti mjg nkvmt Jarfrikort af Suvesturlandi og Reykjanesi ri 2016. a m vel minnast , a Kristjn er talinn meal fremstu jarfringa jru v svii a gera jarfrikort og hefur veri verlaunaur fyrir.

Gudmundur mar Frileifsson stri jarborun niur 4.5 km dpi Nesinu (og 550 stiga hita…) og hefur me v frt okkur nja sn eli neri hluta jarskorpunnar.

Haukur Jhannesson og flagar birtu merk rit, Krsuvkureldar 1, Jkull 1989 og Krsuvkureldar 2. Jkull 1991.

a er of langt ml a fara yfir strf hvers og eins, en g nefni einnig essa jarvsindamenn, sem hafa starfa ea eru starfandi Reykjanesi.

Magns . Sigurgeirsson

Grmur Bjrnsson jarelisfringur

Sigurjn Jnsson jarelisfringur

Sigmundur Einarsson

Ragnar Stefnsson

Eftir lauslega knnun virist svo a Almannavarnir hafi ekki leita til essara reyndu manna varandi umbrotin Reykjanesi.

a er vst viss tegund af slenskri minnimttarkennd a tlendingar viti alltaf betur en heimamenn. a er rtt vissum tilfellum, vegna ess a jin er ltil, en jarvsindum er a alls ekki svo. landinu ba allir eir sem eru srfringar llum hlium jarvsinda Reykjanesi. En yfirvld hafa snigengi kunnttu.

Etna_eruzione_1669_plataniaEn snum okkur n aftur a tlum. a verur ekki af eim skafi, a talir voru fyrstir manna til a gera tilraun til a breyta rennsli hrauns. a gerist ri 1669, egar Etna Sikiley gaus miklu hraungosi (sj mynd). Hrauni var fi apalhraun sem stefndi tt a borginni Catania austur strnd Sikileyjar. a streymdi inn suur hverfi borgarinnar og braut niur hsin.

Leitoginn don Diego Pappalardo safnai lii. Hans menn klddust vatnsssa nautahum til a verjast hitanum. eir gripu jrnstangir, skflur og jrnkarla og rust jaar hraunsins, til a reyna a valda rennsli til suurs.

egar athafnir eirra virtust bera rangur, kom vopna li fr nsta b (Paterno) og stvai allar frekari agerir. r essari deilu var miki plitskt ml, og var a banna me lgum a breyta rennslisstefnu hrauna Italu. S lggjf var loks felld niur ri 1983.


N vitum vi hvers vegna Grindavk er enn loka

etta kom fram bafundi Grindvkinga hinn 12. des. 2023, sem Morgunblai segir fr.a vera sennilega engin jl haldin Grindavk ar sem ekki er tali htt fyrir Grindvkinga a flytja aftur heim fyrir ramt.Str sta fyrir v a er a Veurstofa slands treystir sr ekki til ess a sj um sttanlegt eftirlit svinu a nturlagi.

„Veurstofan treystir sr ekki til ess a halda ti flugu eftirliti me svinu a nturlagi,“ sagi lfar Lvksson, lgreglustjri Suurnesjum. Og svo etta Til a halda ti sttanlegu eftirliti, og ar me tryggja ryggi Grindvkinga bnum, yrfti m.a. a f ngan mannskap verki og vieigandi tkjabna, ar sem fyrirvari eldgoss gti ori afar ltill. „[a] virist ekki htt dag a hleypa flki inn Grindavk essu ri,“ sagi hann. M tlka etta annig, a ef Veurstofan sendir inn vllin ngilegt li til a halda vaktir dag og ntt, mtti opna binn?

Fr 11. desember 2023 hef g birt um 20 tti um jarskorpuhreyfingar r sem n eru gangi grennd vi Grindavk, boggi mnu https://vulkan.blog.is. Vibrg voru g en flettingar bloggsu minni hafa veri alls 1.283.927 til essa. Einnig hafa skoanir mnar komi fram vitlum vi msa fjlmila, innlenda og tlenda. g setti strax fram skoun mna a essir atburir vru fyrst og fremst jarskorpuhreyfingar, tengdar glinun Norur Amerkuflekans til vesturs, fr Evrasuflekanum austri. Kvika vri vissulega fyrir hendi svinu, eins og kom fram remur litlum gosum grennd vi Fagradalsfjall rin 2021, 2022 og 2023, en a vri ekki kvika sem ri ferinni hr, heldur flekahreyfingar.

Myndun blu ea risi lands um 50 til 100 ferklmetar a flatarmli, fyrst Fagradaldfjallseldstinni og sar krinum orbjrn og Bla Lni eru sennilega tvr merki um a hraunkvika er fyrir hendi nest ea undir jarskorpunni. rtt fyrir mikla glinun og hugsanlega myndun kvikugangs noran Grindavkur, hefur kvikan ekki n enn upp yfirbor. Myndin snir bluna (rautt) sem markar landris fyrir noran Grindavk fr 19. nvember 2023.Kvikurstingur ea kvikumagn blunni nlgt botni jarskorpunnar er ekki ngjanlegt til a valda eldgosi. a er ekkert ntt fyrirbri slandi, a jarskorpan rifni og skjlfi, n ess a r veri eldgos.Bylgjuvixlmynd (18. - 19. nóv. 2023)

a er ekkert sem bendir til a a s a vnta breytinga essu standi nstunni. rtt fyrir a hafa Almannavarnir loka Grindavkurb og flutt alla ba brott. Allt bendir til a s lokun standi fram nsta r. a er erfitt a gera sr hugarlund au hrif sem langtma lokun og rming bjarins hefur efnahag og enn fremur hugarfar og slarstand banna sem n eru tleg. Hver og einn getur reynt a seta sig spor flttaflksins. A mnu liti er lokunin og framlenging hennar ekki rttltanleg fr sjnarhli jarfrings sem hefur rannsaka eldfjll sextu r. En skrif mn blogginu hafa veri eins og hrp eyimrkinni. Enginn heyrir, og eir sem heyra taka ekki mark skounum aila sem fylgir ekki hinni opinberu lnu.

Mr er reyndar skiljanlegt hvers vegna Almannavarnir og Veurstofan hafa haldi fram lokun Grindavk. slendingar hafa alltaf vita a eir ba landi ar sem nttrhamfarir eru hjkvmilegur ttur lfsins. a arf seiglu til a ba slku landi og a er viss htta, en a er einmitt eitt af aalsmerkjum slendinga.


Hvar eru hin eiginlegu flekamt?

San umbrotin miklu hfust Reykjanesi hinn 9. nvember 2023, hefur jarskjlftavirkni veri nokku dreift yfir Reykjanesi og v erfitt ea mgulegt a gera sr grein fyrir hvar hin eiginlegu flekamt eru milli Norur Amerkuflekans fyrir noran og Evrasuflekans fyrir sunnan nesi. a er mikilvgt a tta sig v, vegna ess a sennilega streymir kvikan mest upp r mttlinum ea alveg grennd vi flekamtin. ReykjanesSkjálftar

g rakst essa mynd dag vef ISOR. Hn er merkileg msan htt. Myndin snir ggnin fyrir eitt r (2020) af skjlftum, sem gerust fyrir umbrotin miklu nvember 2023. Myndinsnir okkur ansi vel hvar flekamtin raunverulega eru, en au eru frekar mju og vel afmrkuu svi, sem er um 4 til 5 km breidd. v miur var engin virkni austur hluta gosbeltisins ettari, svo flekamteru ekki eins vel ekkt ar.

Flekamtin liggja ekki eftir nesinu miju, heldur vel fyrir sunnan miju Reykjaness. a er merkileg asymmetra ea misskipting milli norur og suur helmings nessins, sitt hvoru megin vi skjlftabelti. Norur helmingurinn virist stkka meira, sennilega af dyngjuhraunum. Renna dyngjuhraun sjaldan ea aldrei til suurs, spyr g. Ea er a bara miklu meira rof sunnanveru nesinu vegna rkjandi vindttar og sjvarrofs. a ykir mr lklega skringin.


Stjrnarmorin Grenada voru fyrir 40 rum

Flag_of_Grenada

Hinn 19. oktober, 1983 var Maurice Bishop, forstisrherra eyjarinnar Grenada Karbahafi, tekinn af lfi samt sj rum starfsmnnum rkisstjrn eyjarinnar. essi hryllilegi atburur hafi mikil hrif mig, ar sem g ekkti persnulega msa aila sem stu bum megin essu mli.

rin 1970 til 1974 starfai g sem eldfjallafringur vi University of the West Indies, en hsklinn var stasettur Trinidad. Fyrir noran mig var lng keja af eldfjallaeyjum, ar meal Grenada, sem voru flestar virkar og ar var aal starfssvi mitt. En hsklanum kynntist g msu flki, og ar meal var hpur af Marxiskt-Leninistum, sem voru innfddir Karbahafsmenn a uppruna, en hfu allir veri hsklanmi Bretlandi. ar hfu eir drukki sig hru vinstri stefnu, sem ri allri stjrnmlaumru innan breskra hskla eim tma og fru n essar rttku kenningar me sr heim til Karbahafsins. Ekki m gleyma v essu sambandi a essi vel menntai hpur innfddra manna og kvenna urfti yfir leitt ekki a rekja ttir snar meir en tvr ea rjr kynslir aftur tma, en var komi a forferum sem voru rlar nau. Byltingarandinn sau og kraumai undir niri og einnig Black Power hreyfingin. Myndin er af Maurice Bishop.Maurice Bishop

egar g kem fyrst til Grenada, er ar einrisherra vi vld, sem ht Eric Gairy. Hann stri landinu me harri hendi og beitti spart hpi af glpamnnum, sem nefndist Mongoose Gang, til a myra flk ea vinga til sns mls. Gairy var miklu upphaldi hj Ronald Reagan forseta Bandarkjanna, vegna ess a hann bari niur allar hreyfingar sem prdikuu ssalisma. Maur gat ekki hugsa sr betri blndu til ess a hleypa af sta byltingu essum tma, en a hrra saman Marxiskt-Leninistum eins og eim sem hfu sig miki frammi hsklum Vestur Indum og harstjrum eins og Eric Gairy Grenada.

Maurice Bishop og kunningi minn Bernard Coard voru bir komnir heim og sestir a Grenada um a leyti er g flyt fr Trinidad 1974. eir stofna samtk sem heita New Jewel Movement, en var raun plitskur flokkur me hreina Marxist-Leninist stefnu. eir tku tt kosningum Grenada, en harstjrinn Gairy stjrnai atkvatalningu og ri rslitum allra kosninga.

eir ltu til skarar skra mars 1979, egar Gairy var fjarverandi Bandarkjunum. Sveitir sem tilheyru New Jewel Movement tku rkisstofnanir, herstvar, lgreglustvar og helstu byggingar, n ess a mtstaa vri ger. Byltingunni var loki. En vandinn var s, a etta voru flestir theretskir Marxistar, sem hfu enga reynslu af v a sjrna heilu rki. Bishop var skipaur forstisrherra, en hann hafi miki persnulegt fylgi landinu.

a rkti mikil glei og gur andi Grenada strax eftir byltinguna. Frelsissinnar og Marxist-Leninist flk yrptist til Grenada til a vinna fyrir byltinguna. ar meal var fyrverandi eiginkona mn, Carol Davis fr Guyana, en hn var hagfringur a menntun og tk n att myndun ns hagkerfis fyrir Grenada.

g var starfandi Bandarkjunum essum tma, en hafi mrg rannsknarverkefni Karbahafi og eldfjallaeyjunum. ar meal vann g miki vi athuganir virku neansjvareldfjalli rtt noran Grenada, sem heitir Kickm-Jenny. einni fer minni ri 1981 ferjai vinur minn mig einkaflugvl sinni fr eynni Mustique til Carriacou, sem er rtt noran vi Grenada. ar fkk g litla trillu til a komast eynna Isle de Caille. Eyjan er mjg ungt eldfjall og var knnu. Eftir strf mn ar hlt btsferin fram til norur strandar Grenada.

g tti ga daga Grenada. Vi Carol hittumst og hn lsti fyrir mr v mikla starfi sem nji forstisrherrann Maurice Bishop og hans flk vri a gera eftir byltinguna. Hn var kafi hagfrimlum hins nja rkis og hgri hnd Bishops v svii. En samt fkk g a tilfinningunni a hn mundi ekki lengjast Grenada. Sem reyndist raunin, v hn flutti til Jamaika ri sar lgfrinm.

Einn daginn er g staddur veitingahsi hfustanum St. George’s a sna mlt. Allt einu er kalla hrri rddu fyrir aftan mig; Haraldur! Are you here working for the CIA! g snri mr vi stinu og horfi stran, rekvaxinn og skeggjaan mann. arna var sjlfur Bernard Coard kominn, varaforstisrherra landsins og harlnumaurinn.

Vi heilsuumst hllega og drukku nokkra bjra saman. Hann vissi alt um jafristrf mn Grenada og hafsbotninum umhverfis. Sennilega tkst mr a sannfra hann um, a g vri ekki a njsna fyrir CIA, en vibrg hans voru alveg elileg undir essum kringumstum. Bernard hafi haft fregnir af ferum mnum og vissi a g hafi komi inn bakdyramegin til Grenada.

Mn fyrverandi eiginkona Carol rtt slapp fr Grenada, v skmmu eftir brottfr hennar sprakk allt loft upp. a er oft sagt a byltingin ti brnin sn, og a vel vi hr. Deilur hfu komi upp innan byltingarstjrnarinnar, einkum milli Maurice Bishop og Bernard Coard. a er enn ljst hva gerist vegna ess a mistjrn flokksins var loku og nr engar upplsingar brust af fundum hennar. Um mijan oktber 1983 geru Bernard Coard og fylgismenn hans tilraun til a taka ll vld r hndum Bishops og hnepptu hann stofufangelsi. Fylgismenn Bishops streymdu t gtur borgarinnar tugsundatali 19. oktber, og nu a frelsa hann r fangavist. raun snri Bernard Coard n fr hinni Marxist-Leninist stefnu og tk upp hreinan Stalnisma.

En hersveitir sem voru undir stjrn Bernard Coard snru vopnum snum mtmlendur, skutu marga til daua og sru fjlda manns. Hersveitin tk Bishop og sj helstu samstarfsmenn hans fasta, fru gamalt virki borginni, stilltu eim upp vi vegg og skutu til bana. Lk eirra hafa aldrei fundist.

Rkisstjrnir llum ngrannarkjum voru agndofa yfir essu hryjuverki en brugu skjtt vi og undirbjuggu strax innrs Grenada undir stjrn Bandarkjanna, sem hfst 25. oktber 1983. Bernard Coard var tekinn fastur, dmdur til daua, en siar var v breytt fangelsisvist fyrir hann og sj damenn hans. Hann sat alls 26 r fangelsi, en er n laus og dvelur Jamaika.

Bandarkin, undir stjrn Ronalds Reagan, hfu alltaf horn su byltingarmanna Grenada og ttuust a kommnista hrif kynnu a breiast t umhverfis Karbahaf. En byltingin t brnin sn og Amerkanar urftu ekki fyrir neinu a hafa, nema a gera hreint lokin.


ri jarskorpunni

dag var tluver vibt fjlda jarskjlfta kerfinu sem kennt er vi Svartsengi, og teygir sig niur Grindavk. Skjlftarnir eru litlir og flestir 3 til 5 km dpi. En etta er breyting, sem er vel ess viri a fylgjast me, t.d. https://www.vafri.is/quake/. Annars virist flest n rlegt yfirbori, en jarskjlfti af str 3.35 undir Henglinum gr minnir okkur a flekamtin eftir endilngu Reykjanesinu hafa vakna. a arf ekki endilega a a eldvirkni, en essi sj kerfi sem mynda flekamtin munu halda fram a skjlfa og rifna. Hvort au munu gjsa veit enginn. essi kerfi eru, fr vestri til austurs, Eldey, Reykjanes, Svartsengi, Fagradalsfjall, Krsuvk, Brennisteinsfjll og Hengill. Fagradalsfjallskerfi er bi a afgreia sig vel, me remur hrinum og eldgosum rin 2021, 2022 og 2023. vst er hvort Svartsengi s loki af, en htt er vi a hin kerfin eigi eftir a umbyltast, hvert ftur ru nstu rin, ar til essi miklu flekamt milli Norur Amerkuflekans og Eurasiuflekans er komin jafnvgi aftur.Litli Hrútur 2023

tt alt virist vera r augnablikinu, er mislegt a gerast undir niri, sem vert er a fylgjast me. a eru fyrst og fremst jarskjlftar og GPS hreyfingar. egar berg brotnar og springur sundur, koma alltaf fram skr merki jarskjlftamlum sem mynda P- og S-bylgjur. essar bylgjur eru skarpar lnuritum jarskjlftamla og endast stutt, en berast mjg hratt gegnum bergi, ea um 5 km sekndu. En a er nnur tegund af bylgjum, sem kemur fram jarskjlftamlum, sem nefnist ri. Oft er rtt um a kvikuhreyfingar ea undir skorpunni orsaki ennan titring sem kallast ri, og sumir telja a ri geti veri forboi eldgosa. En ri jarskjlftamlum getur einnig myndast vegna veurofsa, brims vi strndina og jafnvel mikillar umferar.Melhóll

Rtt sunnan Hagafells er skjlftastin Melhll, sem er um 2 km NA af Grindavk. Fyrri myndin snir a ra gtir n undir essari st, en a er ekki ntt, heldur hefur ri ea titringur veri hr san 11. nvember. ri er gangi en ekki eldgos enn. En hva sna jarskjlftaggnin egar eldgos skellur ? Seinni myndin snir ggn um ra jarskjlftastinni faf grennd vi Litla Hrt, rtt austan Fagradalsfjalls. Hinn 11. jl 2023 hfst eldgos vi Litla Hrt kl. 16.40. a er ljst lnuritinu (mynd 2) a a eru fimm toppar af ra tveimur dgum ur og svo rkur ri upp um klukkutma fyrir gos. Var hgt a nota slk ggn til a sp fyrir um eldgos? Lesandinn getur sjlf dmt ar um, en g held ekki. a er augljst a rinn rkur upp egar gs, en a er ekki grundvllur fyrir sp um gos. Samt sem ur held g a a s mikilvgt a fylgjast me ra jarskjlftamlum, og beita eim upplsingum til a tilkynna avrun egar skorpuglinun GPS stvum og jarskjlftar benda til a eldstin sni merki um kvikuhreyfingar.


Gosi sem ekki kom -- En a er ekki bi tt a s bi

Vi getum vst anda lttara. Jarskjlftum hefur a mestu loki og skorpuhreyfingar eru n litlar. Lkur eldgosi Grindavk virast v litlar a sinni. Samt sem ur varar Veurstofan enn vi og segir vef snum dag: ”Vivrun - Enn eru taldar lkur eldgosi.”

g og flagar mnir, utangarsmenn sem hafa reynt a fylgjast me gangi mla, hfum fr upphafi rnt fanlegu ggnin um jarskjlfta og skorpuhreyfingar, en gert okkur fulla grein fyrir a vi fum aldrei a sj allt, a a eru sennilega einhver merkileg leyniggn sem vi hfum ekki agang a og a vi verum v a stta okkur vi allar essar spr um yfirvofandi eldgos, af v a sprnar koma fr srfringum sem eru vntanlega me meiri upplsingar en ekki endilega me meiri ekkingu ea reynslu.

En er a rauninni annig? N eftir grunar mig a srfringahpur Veurstofunnar hafi komist a sinni niurstu og sp um yfirvofandi eldgos og skipulagt v rmingu bjarins og lokun, grundvelli alveg smu gagna sem g og arir hafa rnt og ekki s umrdda goshttu. a er raun furulegt a a geti veri svona skiptar skoanir um mikilvgan hlut. Aftur vekur a hugsun um hvort kerfi s ngilega gott.Skipastigshraun gps

Einmitt n er mikilvgt a vera varbergi. tt skjlftavirkni s ltil ea engin, eru samt tluverar skorpuhreyfingar gangi, mest lrttar og upp. g skoa oft ggn fr eim GPS stvum ar sem ris hefur veri gangi san bresturinn mikli var hinn 11. nvember. essi ggn s g til dmis vefnum https://strokkur.raunvis.hi.is Tkum til dmis GPS stina Svartsengi SENG sem snir ris um 20 cm fr 11. nvember og framhaldandi. Sama m segja um GPS stina Skipastigshraun SKSH sem snir ris um 15 cm san 11. nvember og framhaldandi. Myndin sem fylgir hr me er GPS hreyfingin Skipastigshrauni. Stin Eldvorp ELDC snir ris um 11 cm og framhaldandi, einnig norv-site, sem snir ris um 11 cm og framhaldandi, og GPS sund-site sem snir ris um 4 cm san 11. nvember og framhaldandi. Hva ir etta? Er jarskorpan a jafna sig eftir tkin, ea er kvika hreyfingu undir skorpunni?


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband