Lóndrangar

Lóndrangar

Ţegar ekiđ er suđur fyrir Snćfellsjökul, ţá rísa Lóndrangar eins og seglskip úr hafinu, fast viđ ströndina fyrir sunnan Malarrif. Drangarnir tveir hafa lengi vakiđ athygli. Samkvćmt Eggert Ólafssyni og Bjarna Pálssyni (1774) er ţeirra getiđ í Landnámu. Lóndranga er einnig getiđ á eftirminnilegan hátt í kvćđi Helgu, dóttur Bárđar Snćfellsáss, sem hún kveđur til forna ţegar heimţrá sćkir á hana á Grćnlandi. Í kvćđinu telur hún upp helstu örnefni umhverfis fćđingarstađ sinn undir Jökli: 

 

Sćl vćra ek, 

ef sjá mćttak  

Búrfell, Bala,

báđa Lóndranga,

Ađalţegnshóla

ok Öndvert nes

Heiđarkollu  

ok Hreggnasa,

Dritvík ok möl  

fyr dyrum fóstra.

 

Lóndrangar hafa fleirum orđiđ yrkisefni og til dćmis orti Símon Dalaskáld:

 

Um Lóndranga yrkja má

eru ţeir Snćfells prýđi,

yzt viđ tanga út viđ sjá

aldan stranga lemur ţá.

 

Hvađa lón er ţađ, sem nafniđ Lóndrangar vísar til? Eru ţađ ef til vill Djúpulón, um 5 km vestar á ströndinni? Lóndrangar eru tveir gígtappar 75 og 60 m háir. Ţeir eru leifar af basalt eldstöđ, sem hefur veriđ virk hér í sjó eđa fast viđ ströndina, sennilega í lok ísaldar. Eldvirknin hefur byrjađ í sjó og samspil heitrar kviku og hafsins hafa valdiđ gufusprengingum, sem tćttu í sundur kvikuna, mynduđu ösku og gjall, sem féll umhverfis gíginn og myndađi móberg. Í lok gossins var eftir basalt kvika í kverkum gíganna tveggja, sem storknađi og myndađi stuđlađ basalt berg. Síđan hefur brimiđ brotiđ niđur meiri hlutann af gígunum. Vestari drangurinn er allur úr stuđluđu basalti, en sá austari og hćrri hefur flóknari innri gerđ. Neđri hluti hans er stuđlađ basalt og tvćr ćđar af ţví skjótast uppí móbergiđ fyrir ofan. Efri hluti austari drangans er eingöngu úr móbergi. Lóndrangar hafa veriđ stakir klettar í hafinu undan suđur strönd Snćfellsjökuls. Síđan hafa ţrjú hraun frá Jöklinum teygt sig suđur og náđ ađ umkringja drangana ađ nokkru leyti og tengja ţá viđ meginlandiđ. Hćrri drangurinn var klifinn af Ásgrími Böđvarssyni, Vestmannaeyingi, á Hvítasunnu áriđ 1735. Ásgrímur ţessi var afbrotamađur.  Hann hafđi áđur veriđ sakfelldur fyrir hnupl í Eyjum og gerđur brottrćkur ţađan. Síđar var hann viđriđinn innbrot og ţjófnađ í verzlunarhúsi í Ólafsvík áriđ 1736. Ţetta var stórţjófnađur, 200 ríkisdalir og 30 vćttir af varningi. Verslunarhús stóđu löngum mannlaus ađ vetrinum. Ţetta notfćrđi Ásgrímur sér veturinn 1736, braust inn í búđina og hafđi ţađan stórfé.  Var hann 23 ára ţegar innbrotiđ var framiđ. Ásgrímur náđist síđar í Trékyllisvík en komst aftur undan og tókst ađ flýja. Aldrei sást til hans síđan og hefur hann ef til vill komist um borđ í erlenda duggu og sloppiđ úr landi. Minni drangurinn var klifinn áriđ 1938. Sjóbúđir voru fyrrum rétt sunnan viđ stóra drang. Hér gengu eitt sinn 12 skip á vorvertíđ og var Drangsvogur lendingin, rétt fyrir austan drangann. Merki um útrćđi má enn sjá, rústir sjóbúđa fiskireiti og garđa í hrauninu.  

Lóndrangar KPSMyndin til hćgri er eftir Kjartan Pétur Sigurđsson (2005), tekin úr fisflugvél yfir Lóndröngum. Hér sést basalt undirstađa dranganna vel og einnig brúna móbergiđ, sem myndar efri hluta hćrri drangsins til hćgri.

 

 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Hvernig kemur Svalţúfa (Ţúfubjarg) inn í ţessa mynd; eru ţađ leifar af annarri eldstöđ og eldri/yngri, ellegar er meira samhengi ţarna í milli?

Ţorkell Guđbrandsson (IP-tala skráđ) 24.7.2012 kl. 18:41

2 Smámynd: Haraldur Sigurđsson

Einmitt. Svalţúfa er önnur eldstöđ, sem ég mun fjalla um síđar. Ţúfubjarg er hamarinn sem sker Svalţúfu eftir miđju.

Haraldur Sigurđsson, 24.7.2012 kl. 20:03

3 identicon

Á myndinni eftir Kjartan Pétur ţá líta drangarnir út eins og Stykkishólmskirkja.

Ţorsteinn Eyţórsson (IP-tala skráđ) 24.7.2012 kl. 20:30

4 identicon

Hér í Árbók hins íslenska fornleifafélags 15 árg. 1900 bls. 23. segir ađ hćđsti hluti hamranna heiti Ţúfubjörg og hugsanlega tengt nafninu á bćnum Svalţúfu:

http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=139792&pageId=2047193&lang=is&q=L%F3ndrangar

En í Alţíđublađinu í desember 1944 er önnur skýring á ţessum nafngiftum:

http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=64323&pageId=1071509&lang=is&q=L%F3ndrangar

Dagur Bragason (IP-tala skráđ) 25.7.2012 kl. 16:05

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband