Žrjś Eldgos mynda žrjś Stöšuvötn

Vötnin žrjśEitt heimsmet ķ višbót į Ķslandi – og žetta er ekki mišaš viš fólksfjölda!  Hvergi į jöršu er landmótun hrašari en hér,  en žaš orsakast vegna hrašrar upphlešslu lands af völdum eldfjalla og nišurrifs lands af völdum skrišjökla.  Ég tek hér sem dęmi eitt fyrirbęri landmótunar į Snęfellsnesi, en žaš er tengt myndun stöšuvatnanna Baulįrvallavatns, Hraunsfjaršarvatns og Selvallavatns.   Eftir aš žjóšvegurinn var fęršur til frį Kerlingarskarši yfir į Vatnaheiši, žį hefur žetta landsvęši oršiš vel ašgengilegt feršamönnum.  Ķ nęstu ferš žinni yfir heišina er žvķ upplagt aš velta fyrir sér myndunarsögu veišivatnanna og fjallanna sem skilja žau aš: Vatnafells og Horns.   KortVötnin og fellin į milli žeirra eru tiltölulega ung.  Um mišja ķsöld  lį mikill dalur žvert ķ gegnum Snęfellsnes fjallgaršinn, og var hann opinn til noršurs, til Hraunsfjaršar ķ noršvestri og Breišafjaršar ķ noršaustri.  Dalurinn hefur veriš skorinn af verkan skrišjökla į ķsöld.  Vatnaskil ķ dalnum voru žar sem nś er śtrennsliš eša ósinn ķ Baulįrvallavatni, upptök Straumfjaršarįr.  Nś ķ dag myndar Horn   vatnaskilin, langt fyrir noršan.   Sennilega hefur Bjarnarhafnarfjall veriš eyja į žeim tķma, en sķšari eldsumbrot į nśtķma įttu eftir aš  tengja žessa hįu og myndarlegu eyju viš meginlandiš.  Į sķšasta hlżskeiši ķsaldarinnar, fyrir um žaš bil eitt hundraš og tuttugu žśsund įrum, hófst mikiš eldgos ķ sušur hluta dalsins.Vötnin Hér gaus grįgrżtishraunum og gosiš hlóš upp eldfjallinu sem viš nefnum Vatnafell (345 m).  Grįgrżtiš ķ Vatnafelli er mjög sérkennilegt, en žaš inniheldur stęrstu steindir eša kristalla af biksvörtu pyroxen sem ég hef séš į Ķslandi, allt aš 5 sm ķ žvermįl.   Hiš nżja eldfjall myndaši mikla stķflu ķ dalinn og žar į bak viš safnašist fyrir stöšuvatniš Baulįrvallavatn, sem ķ dag er um 47 metra djśpt og um 193 metrar yfir sjįvarborš.   Į sķšasta jökulskeiši gaus aftur ķ dalnum, en nś noršar.  Žetta gos hófst undir jökli og ég giska į aš žaš hafi  oršiš fyrir um fimmtķu žśsund įrum.  Fjöldi sprenginga varš vegna samspils heitrar kviku og vatns ķ jöklinum, og móbergsfjalliš Horn (406 m) hlóšst upp.  PyroxenŽaš myndaši enn ašra stķflu ķ dalnum, og bak viš žaš safnašist Hraunsfjaršarvatn, um 84 metra djśpt og 207 metrar yfir sjó.  Žegar ķsöld lauk fyrir um tķu žśsund įrum var mjög grunnt sund eša vogur milli Bjararhafnarfjalls og lands fyrir sunnan.  Hér opnašist sprunga meš vest-noršvestur stefnu ķ vestasta hluta goskerfisins sem viš kennum viš Ljósufjöll.  Gos hófst į sprungunni fyrir um fjögur žśsund įrum, og hér rann Berserkjahraun.  Gķgarnir voru margir, en stęrstir žeirra, frį austri til vesturs, eru Raušakśla, Grįakśla, Smįhraunskśla og Kothraunskśla vestast.  Gjallgķgarnir og hrauniš myndaši eina stķfluna enn, og žar į bakviš er Selvallavatn, sem hét Svķnavatn į landnįmsöld.  Žš er örgrunnt og ašeins 62 metrar yfir sjó.   Žannig hefur rof og eldvirkni mótaš žetta fagra svęši, skapaš veišivötnin og sérstęša nįttśru.  HornEn žvķ mišur voru mestu nįttśruspjöll sem gerst hafa į Snęfellsnesi framin hér žegar Mślavirkjun var reist.  Žį voru geršir tveir stķflugaršar, annar ķ Vatnsįna į milli Hraunsfjaršarvatns og Baulįrvallavatns og hinn viš ósinn į Baulįrvallavatni.  Garšarnir eru allt aš 5 metrum hęrri en fyrra vatnsborš og hękkušu vötnin sem žvķ nemur.  Af žeim sökum hefur oršiš mikiš bakkarof og hrygningarstöšvar urrišans ķ vötnunum skemmdar.  Aku žess varš mikiš rask į svęšinu vegna vegageršar og annara framkvęmda. Af einhverjum undarlegum įsęšum var ekki lįtiš fara fram mat į umhverfisįhrifum  įšur en žessar framkvęmdir hófust.   

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Žakkir fyrir žennan fróšleik. Žetta er svęši sem ég fariš mikiš um, en ekki haft hugmynd um tiluršina. Nįttśruspjöllin eru ömurleg og enn eitt dęmiš um andlega fįtękt manna en mikla žörf fyrir meira gull ķ vasa. Menn lofušu öllu fögru og sviku žaš įšur en oršin žögnušu og vélušu viš sjįlfan sig.

Kvešja, Gunnar.

Gunnar Gunnarsson (IP-tala skrįš) 18.3.2010 kl. 23:59

2 Smįmynd: S i g u r š u r   S i g u r š a r s o n

Bestu žakkir fyrir fróšlegan pistil um einstakt svęši. Ef ég mį gefa rįš, notašu oftar greinaskil. Žaš fer betur į žvķ og greinin veršur aušlesnari, jafnvel millifyrirsagni.

S i g u r š u r S i g u r š a r s o n, 19.3.2010 kl. 09:14

3 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Takk fyrir žetta.  Ég hef sleppt greinaskilum til žessa til aš spara plįss, en sé nś aš žaš er óžarfi.

kv

Haraldur

Haraldur Siguršsson, 19.3.2010 kl. 09:16

4 identicon

Takk fyrir frįbęra umfjöllun um żmislegt efni tengt jaršfręši. Žar er svo sannarlega kjöt į beinunum, burséš frį öllum greinaskilum;-)

Žaš er, žvķ mišur, mikiš umhugsunarefni aš hinar svoköllušu smęrri virkjanir skuli vera undanžegnar umhverfismati. Svona fer žetta žegar menn kunna ekki aš umgangast žaš frelsi sem žeim er veitt.

Mślavirkjun er dęmi um žetta, og einnig virkjanir ķ Djśpadalsį ķ Eyjafirši. Žar varš stķflurof meš tilheyrandi flóši, og munaši engu aš manntjón yrši.

Noršurorka į Akureyri hefur veriš kęrš vegna tilraunar til tryggingarsvika vegna mįlsins. 

einsi (IP-tala skrįš) 19.3.2010 kl. 22:59

5 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Fróšlegur pistill. Takk!

Gunnar Th. Gunnarsson, 23.3.2010 kl. 06:06

6 identicon

Takk fyrir mjög fróšlegan pistil, ég fer amk. einu sinni į hverju sumri um žetta svęši og er nś margs vķsari!!

Jón Ingi Kr. (IP-tala skrįš) 29.3.2010 kl. 09:21

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband