Frsluflokkur: Hagur

N er von fyrir flinn!

fi_769_ll.jpgri 1800 er talia 26 milljn flar hafi veri lfi jru. dag eru ekki einu sinni 50 sund flar eftir Indlandi og Afrku eru um hlf milljn. a er auvita flabeini, sem er a drepa flinn, ea rttara sagt grgi mannkyns a n sr flabein til skrauts. Kna er langstrsti markaurinn fyrir flabein, en einnig rum austurlndum fjr. dag tilkynnti Kna a ll verzlun me flabein veri lgleg lok rsins 2017. etta er algjr game changer fyrir verndun flsins og getur bjarga honum fr algjrum tdaua. Bandarkin hafa einnig banna alla flabeinsverzlun fyrr essu ri. Vi getum glatt okkur essari skynsamlegu hegun strveldanna og vonandi fagna v a flnum fari a fjlga aftur.


Blmgun eykst um 47% hafinu

phytoplankton_0001.jpgSjrinn umhverfis okkur Norur Atlantshafi er grnn. Sjrinn Karbahafi og Mijararhafi er fallega blr, en hann er blr vegna ess a hann er dauur, snauur af grnrungum. Sjrinn norri er hins vegar fullur af grnrungum, sem gefa honum lit og eru grundvllur fukjejunnar og alls lfrkis hafsins. Mlingar me gervihnttum gera kleift a kvara framleini lfrkis hafinu og fylgjast me v hvernig framleini breytist me tmanum. a eru aallega mlingar blagrnu. N egar hafsekjan dregst hratt saman norurslum, nr slarorkan til enn meiri hluta hafsins og framleini rkur upp. rungar blmgast. Fr 1997 til 2015 hefur framleini hafinu norurheimsskautinu hkka um 47% af essum skum. a er ekki vita hve lengi framleini getur vaxi ennan htt, en hn mun takmarkast af v hva miki nringarefni er fyrir hendi hafinu og hve lengi a dugar. Miki nringarefni berst til sjavar me slenskum jkulm og einkum me jkulhlaupum kjlfar eldgosa. En stra breytingin er a gerast n, egar hafs hverfur, en nr ljs a geisla yfir n hafsvi og blmga au. Myndin snir slka blmgun Norur-Atlantshafi og shafinu.


Enn ntt hitamet

Mars mnuur er s heitasti sem mlst hefur jru. Lnuriti snir stugt hkkandi meal yfirborshita fr 1890 til okkar daga. Lengi hefur hkkunin veri um 0,85 grur ld, en hlnun gti ori mun hraari framtinni, eftir essum ggnum a dma.

cgasjxyweaayapa.jpg


Nation-building er orsk hryjuverkanna

g var Pars hinn 7. janar 2015, daginn sem hryjuverkin voru framin Charlie Hebdo. g var EKKI Pars n fstudaginn, egar nju hryjuverkin voru framin, ar meal Bataclan hljmleikasalnum, aeins um 300 metrum fr Charlie Hebdo. Reyndar var vettvangur hryjuverkanna n svi austur hluta borgarinnar, sem mr finnst ltt spenandi, fyrir utan hinn einstaka Pre Lachaise kirkjugar, ar sem finna m leii Jim Morrison (The Doors), Maria Callas, Oscar Wilde, Balzac, Delacroix ofl. Pars rkir n mikil sorg og allt er n gert til a komast til rtar essu mli. En a mnu liti eiga hryjuverkin Pars og var heiminum undanfari rt a rekja til agera heimsveldanna tuttugustu ldinni og byrjun hinnar tuttugustu og fyrstu. Uppr 1990 kom fram ein tegund af heimsveldisstefnu Bandarkjunum, sem fkk hi virulega nafn nation-building. a voru hugmyndafringar, sem strfuu vegum George W. Bush, George H W Bush og Tony Blair, sem voru helstu rursmenn fyrir nation-building og eir eru oftast nefndir neocons, ea neo-conservatives. Fremstir ar flokki voru Paul Wolfowitz, Dick Cheney og Donald Rumsfeld. sta markmi neocons var a reisa Amerskt heimsveldi, ar sem rkti Pax Americana ea Amerski friurinn. Einkum hfu neocons augasta mi-austurlndum, ar sem aulindir af olu og gasi eru miklar. a kemur ekki vart a margir neocons og einnig Bush fjlskyldan hafa sterk tengsl olufyrirtkjum og flgum tengdum oluleit, eins og Haliburton, Schlumberger og Hughes Tool Co.

J, en gengur bara ekki inn og tekur yfir landi og allar aulindir ess? Nei, eir hfu ara og smekklegri afer, sem eir kalla nation-building. nr llum miausturlndum var flki undir hlnum harstjra ea herforingjari og lri var af skornum skammti ea ekki neitt. N su neocons sr leik bori: eir lgu til a Bandarkin (og fylgifiskar eirra, ar meal Bretar og einnig sland undir merki Davs og Halldrs Irak) gerust einskonar frelsarar ea brautryjendur nation-building ea jarreisn, steyptu af stli harstjrn, kollvrpuu mnnum eins og Saddam Hussein og stilltu upp stjrn ausveipra heimamanna, sem vri eim velvilju og boai einnig lri a nafninu til meal flksins. Vi vitum vel hvernig etta hefur mistekist rak, Afghanistan, Libu og nr alls staar, ar sem nation-building aferinni hefur veri beitt. a hefur orsaka algjra upplausn jflagsins, margra alda gamlar hefir eru ftum tronar, jflagi leysist upp. Undir stjrn harstjranna og herforingjarsins rkti ur viss stugleiki essum lndum. Auvita voru mannrtindi ftum troin, en samflagi virkai og naglar eins og Hussein gttu ess, a klerkastttinni vri haldi skefjum. N er efnahagur flestra essara landa rstum og fgahpar mslima hafa n ftfestu, stjrnin er veikbura og hefur ekki fylgi almennings. v miur virist svo a bar mi-austur landa su ekki tilbnir a leggja t lrislegt jflagskerfi. Heimsspekin og hugarfari sem lri byggir virist lta strax minni pokann, egar klerkarnir kalla flki til bna, fimm sinnum dag. Mhamme trompar allt. Sama sagan er n a endurtaka sig Srlandi. Bashar al-Assad hafi nokkurn veginn stjrn landinu, en vegna afskipta vesturlanda og annara erlendra hrifa er stjrn hans molum. Enn og einu sinni skapast rkur jarvegur fyrir hryjuverkahpa, egar gamla stjrnarkerfi er hruni.


egar orskurinn hverfur

_orskur1.jpgMaine flinn, undan noraustur strnd Bandarkjanna, var lengi mesta forabr landsins hva varar fiskveiar, einkum Georgesbanki. arna mtast Golfstrumurinn r suri og Labrador straumurinn a noran. Af eim skum er lfrki mjg blmlegt hr, einkum fyrir svif, sem nrir fiskstofna. Tali er a Baskar fr Spni hafi byrja orskveiar Georgesbanka fyrir meir en sund rum, en eir geru etta me mikilli leynd. ri 1497 uppgtvai John Cabot essi gjfulu mi fyrir Bretakonung og eftir a var saltfiskur mjg mikilvg fa Evrpu og var. Borgin Boston var snemma reist sem mist fyrir fiskveiar Georgesbanka.hiti.jpg

En svo kom a merki um ofveii fru a koma ljs. Fyrst hvarf lan af miunum kringum 1850. Sar komu togararnir fr msum lndum og byrjai san a hverfa snemma tuttugustu ldinni. ri 1976 var erlendum togurum banna a veia hr, og Amerkanar hfu n ll miin fyrir sig, nema ltinn hluta norur endanum. ar fiskuu Kanadamenn. ri 1994 var lti eftir og loks n var meiri hluta bnkans loka fyrir allar veiar, egar nr enginn orskur var eftir. Fyrsta mynd snir hvernig orskveiar hafa dregist saman fr 1982 til 2013, tonnum. N rfst skata vel Georgesbank.

Frimenn halda a ofveii s aeins ein hli mlsins og skri ekki hvarf orsksins. eir halda hins vegar a hlnun hafsins s enn mikilvgari ttur. Hiti sjvar hr hefur risi stugt essu tmabili, eins og kemur fram annari myndinni. Reyndar fer hiti hkkandi llum hfum heims, en hr Maine fla hkkar hann risvar sinnum hraar. Hlnun a essu marki er talin mjg neikv fyrir afkomu orsksins og nliun minnkar hratt.

hafi_hly_769_nar.jpgSagan er dlti nnur norar Kanadsku miunum vi Labrador og Nfundnaland. ar virist orskurinn vera a jafna sig eftir a miin voru friu tuttugu r. rija myndin snir hvernig yfirbor sjvar hefur hitna milli 2013 og 2014. Mesta hlnunin (rautt) er Maine fla og Georgesbnka, eins og sj m, me meir en 0,2 gru hlnun milli ra. Hafsvi umhverfis sland er enn bltt a mestu myndinni (ekki mikil hlnun enn), en vi hverju megum vi bast, og hvaa hrif hefur hravaxandi hnattrn hlnun orskstofn slendinga?


Noraustur leiin er a vera vinsl

image-535557-galleryv9-pmps.jpgMiki hefur veri fjalla um norvestur leiina, .e.a.s. siglingarleiina milli Norur Atlantshafs og Kyrrahafs, sem liggur milli Grnlands og Kanada. essi lei verur sfellt greifrari, ar sem hafsekjan norurslum minnkar r fr ri. En a er noraustur leiin, sem er ekki sur athyglisver og kann a vera mikilvgari framtinni, fjarri slandi. Hn er snd fyrstu myndinni, en s sigling rir um shafi austanvert, mefram norur strndum Noregs, Rsslands og Sberu, og inn Kyrrahafi. Siglingin fr Hamborg til Shanghai um noraustur leiina styttist til dmis um 6 sund km, mia vi hina hefbundnu syri siglingu um Sez skurinn. ri 2014 fru 53 skip essa lei, en sama tma sigldu 17 sund skip venjulegu syri leiina, gegnum Sez skurinn. En umferin um noraustur leiina vex r fr ri san hn var fyrst farin ri 2010 (fjgur skip), eins og nnur mynd snir. nor_austurlei_in.jpgEn n hefur oluver lkka og sparnaurinn vi a sigla noraustur leiina ekki jafn mikill. Framtin er v ljs essu mli. En eitt er srstaklega athyglisvert: allt bendir til a umfer skipa um noraustur leiina muni framtinni vera n vikomu hfnum leiinni; non-stop traffic. a sama mun gerast noraustur leiinni: sland er og verur aldrei mikilvg millilending slkum siglingum, rtt fyrir bollaleggingar sumra sveitarfelaga hr landi.


Eigum vi a afskrifa Helguvk?

Helguvk framtar?Atvinnuleysi er n vor a urrkast t Reykjanesb. En a er ekki vegna nrra starfa mengandi verksmijum, heldur vaxandi ferainai. mars fyrra voru 830 manns (7,5%) atvinnuleysisskr Rekjanesb, en 630 nna mars (5,6%) ea um 200 frri. a er sagt a meir en helmingurinn af essum 5,6% su tlendingar, sem hvorki tala slensku n ensku og eru v ekki starfshfir. Forsvarsmenn Isavia, IGS og fleiri aila flugstinni hafa urft a leita t fyrir Suurnesin eftir starfsflki. Ferajnustan er n langstrsti ailinn svinu. Samt sem ur er stefna rkisstjrnarinnar a reisa mjg mengandi strijuver Helguvk. Strija og ferajnusta eiga alls ekki lei saman, en a er n augljst llum rum landsmnnum en yfirvldum. a er merkilegt a hestamenn Reykjanesi hafa veri mest berndi mtmlum gegn inaarverum Helguvk.Hestamannaflagi Mni skili hrs fyrir. eir ttast a mengun fr strijuverunum muni hafa hrif hestana sna. En er ekki sta til a ttast a mengun hafi hrif brn eirra, og eyndar mannflki allt? En reynslan snir a flor mengun til dmis fr lverinu Grundartanga hefur n haft alvarleg hrif hesta Hvalfjararsveit. En runin virist halda fram skjli invingarstefnu nverandi yfirvalda. Norurl (Century Aluminum) stefnir a reisa lver hr. Einnig stefnir United Silicon a reisa hr ksilver. Helguvk og ef til vill allur Reykjanesskagi a vera ruslatunnan fyrir striju slandi? Enn er tmi til a stemma stigu vi essari httulegu run. a er enginn vafi a bi lver og ksilver eru mjg mengandi og er a ekki eingngu flor, en mis nnur skileg efni, sem berast t fr eim. Eitt og sr er essi mengun ngileg sta til a vsa brott slkum salegum inai, en a eru nnur rk n komin upp yfirbori: a er ng atvinna boi slandi sem er tengd ferainai, og v engin rk fyrir hendi til a stula a uppbyggingu inaar lengur.


Silicor gerir rs

g bloggai hr um form Silicor hinn 18. Jl fyrra a reisa verksmiju Grundartanga Hvalfiri. a vakti tluvera athygli, bi vegna ess a margir hafa hyggjur af slu orku drasta veri, margir eru bum ttum me frekari ina og verksmijurekstur slandi og einnig vegna hugsanlegrar mengunar fr essari tegund inaar. En framleisla ksil slarsellum er frg fyrir a vera mjg mengandi. vibt er a mn skoun a efnahagsleg framt slands lggi ekki aukinni og vaxandi mengandi striju. N er ferajnustan orin strsta grein efnahag landsins. Til a vernda synd og ntturu slands er mikilvgt a halda inai og mengun skefjum og draga r, frekar en bta vi striju.

Fyrirtki Silicor hefur frekar fagran feril Norur Amerku og m segja a eir hafi eiginlega flmst r landi. Hvorki Amerkanar n Kanadamenn vilja la mengandi ina af essu tagi og lta v Knverja um slk sktverk. g rakti blogginu hvernig Silicor, sem ht ur Calisolar, flmdist fr Kalifornu, komst ekki inn Ohio ea Mississippi me verksmijur, fr fr Kanada, en virist n geta komi sr fyrir slandi. Hr f eir dra orku og virast geta menga eins og eim snist.

Mr til nokkurrar undrunar svarai fyrirtki mr fullum hlsi, me v a gera rs vefsu , sem vefriti Wikipedia hefur um mig og mn vsindastrf. ar hefur agent ea umbosmaur Silicor komist inn og skrifa meal annars a Haraldur Sigursson s virkur a deila Banadrkjastjrn, deili auveldisstefnu heimsins, starfsemi Knverja Norurheimsskautinu, og einnig a g hafi lst v yfir a g muni starfa gegn Hilary Clinton, ef hn fer forsetaframbo.

etta virist skrifa mr til lasta, og Silicor virist mynda sr a essi skrif komi einhverju hggi mig ennan htt. N, satt a segja er g hreykinn af llum essum skrifum og tel, sem Bandariskur rkisborgari til 40 ra a mr s frjlst og heimilt a koma fram me mnar skoanir hverju mli sem er, riti og mli. Sem sagt: algjrt vindhgg! g hef kosi Obama og Bill Clinton, en tel a Hillary s ekki rtta forsetaefni n, vegna spillingar sem hefur komi sr fyrir herbum hennar. a eru arir gtir Demkratar sem g tel hfari, eins og Elizabeth Warren.

g tel a slendingar eigi a vara sig erlendum fyrirtkjum, eins og Silicor og alls ekki hleypa eim inn. Ferill ess er ekki glsilegur, og ferillinn er slkur a a tti a vera sjlfkrafa a eim vri neitu astaa til a hefja verksmijurekstur hr. Skrif eirra um mig sna einnig a vihorf fyrirtkisins eru fjandsamleg og a eir muni beita llum brgum til a koma snu fram. Httulegir. Sennilega ver g a fara a lsa tihurinni hj mr, sem vi erum n ekki vanir a urfa a gera hr Stykkishlmi. En vari ykkur Skagamenn: Hvernig lf vilji i eiga framtinni? Algjrt mengandi verksmijuhverfi, sem venjulegt feraflk mun taka stran krk lei sna til a forast.


Akstur um Valaheiargng mun kosta milljar mntu

Valaheiargnga er ekki falleg myndin af Valaheiargngum, sem birtist hr fyrir ofan og kemur fr RUV. Annar endinn er fullur af 46 stiga heitri gufu og hinn endinn er fullur af kldu vatni. Allar framkvmdir virast vera komar stopp, n egar gngin eru hlfnu. Allt bendir til a Valaheiargngum hafi veri algjrlega klra, bi hva snertir rannsknir og undirbnings verksins. Framkvmdir hfust gst 2012 og samkvmt tlun gegnumslag a vera september 2015. egar 46 stiga heit vatns kom fram greftri a vestan veru febrar 2014, var verkinu sni vi og grftur hfst austan fr. kom ar fram mjg mikill leki, sem hefur n stva verki.

Draumurinn var a essi 7,4 km lngu gng spari ferakostna norurlandi. Eins og Plmi Kristinsson verkfringur hefur bent harri deilu sinni Valaheiargng, er hinn tlai sparnaur ekki rkum reistur. Valaheiargng vru 15,7 km vegstytting og 11 mn tmasparnaur, mia vi akstur um Vkuskar. Snemma ferlinu var tala um 9 milljara krnu kostna vi gangnager. Vandrin sem n blasa vi benda til a kostnaur veri mjg miklu hrri. g spi a hann ngist 15 milljra. kosta gngin okkur milljar mnutu, hvert sinn sem vi kum gegnum au. A spara 11 mntur akstri verur v drt spaug. Allt bendir til a eldsneytissparnaurinn veri v mun lgri en kostnaurinn vegna tlara veggjalda. Eins og Plmi Kristinsson bendir skrslu sinni, hefur undirbningi veri klra og reiknilkn um rekstur ekki ngilega vel unnin. Sama m sennilega segja um knnun svinu ur en grftur hfst. Stfelldur leki og htt hitastig fjallinu eru ttir, sem ttu a koma fram vi tarlega rannskn jarfri fjallsins, en ekki uppgtvast miri framkvmd. Svona fer, egar stjrnmlamenn og verktakar ra ferum. Kostnaur vi grunnrannsknir er skorinn vi ngl og verkinu fltt eftir megni. a vekur athygli a aeins fimm kjarnaborholur voru gerar til a kanna fjalli fyrirfram, samkvmt skrslum fr Vegagerinni og fr Jarfristofunni ehf. N verur klri afsaka sem afleiing af fyrirsjanlegum vandamlum. En sannleikurinn er s, a rannsknir og forvinna voru alls ekki ngilegar til a hefja etta verk. Sennilega verur n rjskast vi, og gngin klru, hva sem a kostar. Enginn stjrnmlamaur dirfist a segja neitt, meal annars vegna ess a verpltisk eining hefur rkt um verki, svipa og um Krfluvirkjun hr fyrir um fjrutu rum.

skrsum varandi stand bergsins er minnst a leki s va mikill fjallinu, en a vekur neitanlega eftirtekt a ekki var leki ea lekt bergsins mld neinu tilfelli vi borun kjarnaborholanna. a er tiltlulega auveld ager og hefi tvmlalaust snt fram a bast mtti vi miklu magni vatns gngunum. ar sem gngin eru um 100 metra h yfir sj, og jarvatnsbor fjallinu fyrir ofan er um 500 metra h yfir sj, er vel ljst a vatnsrstingur getur veri gfurlegur og vatnsmagn miki.


Flksfjlgun er enn strsta vandamli

Lengi hefur a veri almennt haldi a draga myndi fljtlega r hinum hraa vexti flksfjlda jru. N reynist a rangt. Spr Sameinuu janna hafa alltaf reynst rangar. Flksfjlgun er enn mjg mikil og hefur a bein hrif loftslagsbreytingar. Mannfjldinn jru tvfaldast n aeins um 40 rum. annig fjlgai okkur fr 3 milljrum ri 1960 til 6 milljara ri 2000. Lnuriti fyrstu mynd snir runina og a er ljst a lti hgir fjlguninni. FjlgunTaki eftir a lrtti sinn er logri ea logarimi, milljrum. Vi btum vi um 82 milljnum hverju ri, sem er eins og eitt skaland btist vi mannflki jru hverju ri. En fjlgun mannkyns dreifist n ruvsi en ur var. Viss lnd, einkum Kna, hafa n gri stjrn flksfjlda me stundun og mikilli hrku, en mrgum rum lndum, einkum Afrku, er fjlgunin enn mjg mikil. Fjlgun jru skapar mrg vandaml. Eitt er a fa allt etta flk, en hitt gleymist oft a flksfjlgun hefur bein hrif hnattrna hlnun. Vi brennum og borum auvita rttu hlutfalli vi flksfjldann. Me flksfjlgun fylgir vaxandi losun lofttegunda, sem valda vaxandi grurhsahrifum. Um etta hefur Stephen G. Warren fjalla nlega vsindaritinu Earths Future. Stra mli bak vi fjlgun mannkyns er frjsemi kvenna, ea fjldi barna sem hver kona ber. Asu hefur frjsemi minnka r 5,9 brnum hverja konu ri 1950, niur 2,2 brn ri 2013. Afrku stendur frjsemin hins vegar sta, um 4,8 brn hverja mur. Evrpu og Norur Amerku er hn aeins 1,6 og 1,9 brn hverja mur. Frjsemi slandi hefur breyst mjg hratt sustu ld. Frjsemi slandi var hrri en annars staar Evrpu fyrri rum. Eins og lnuriti snir, var frjsemi kvenna hr landi um 4,0 kringum 1950 til 1960, en hefur svo lkka um helming, niur um tv brn hverja konu. Frjsemi  slandi

Vxtur ea fjlgun allra tegunda lfrkinu heldur fram ar til einhver utana komandi hrif stva hann. a geta veri takmarkanir eins og fuskortur, sjkdmar, styrjld, ea umhverfistruflun (loftslagsbreytingar ofl.). Pskaeyja Kyrrahafi er eitt lti dmi. essi einangraa eldfjallsey var uppgtvu kringum 600 e.Kr. og aeins 20 til 30 Polynesar komu hinga smbtum. eim fjlgai og ri 1600 voru eir ornir um 6000 a tlu. var mannrng svo mikil eynni a allir skgar voru hggnir, hungursney rkti, styrjld og mannat tk vi. Mannfrin snir okkur a essi offjlgun Pskaeyju var vegna ess a frjsemin var um ea yfir 2,3. a arf ekki miki til a koma kerfinu algjrt ngveiti.

Kna er alveg srstakt tilfelli, sem vsar okkur veginn stjrn flksfjlgunar jru. Kna var frjsemi lengi um sex brn allt til 1970, eins og lnuriti snir. innleiddi stjrn landsins hara stefnu um eitt barn, og san hefur frjsemi falli niur 1,8. a er magt sem hefur hrif frjsemi kvenna yfir leitt. Til dmis er frjsemi fugu hlutfalli vi menntun. Anna mikilvgt atrii er a getnaarvarnir su fyrir hendi jflaginu. Ef til vill er mikilvgasta atrii samt einfaldlega frelsi kvenna til a taka sjlfstar kvaranir. Frjsemi er h svum ar sem trarofstki er rkjandi, eins og til dmis meal mormna Utah Bandarkjunum og srael. Snasta lnuriti snir svo frjsemina Kna. Kna frjsemi


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband