Frsluflokkur: Snfellsnes

N bk um Snfellsjkul

dag kom t bk mn um Snfellsjkul. Bkin er gefin t af Vulkan ehf og Eldfjallasafni Stykkishlmi. Um dreifingu bkarinanr sr rni r Kristjnsson, Reykjavk, arsig@simnet.is ea sma 862 8551 ea 581 3226. Hr er fjalla um allar hliar Jkulsins, jarsgu, listasgu og mannkynssgu essa merka eldfjalls og svisins umhverfis.

kapa_lokagerd copy


jfurinn festur mynd

img_5522.jpg

a var hinn 26. mars 2012 a mr brust fregnir af hvalreka nrri Beruvk undir Snfellsjkli. g flti mr stainn og kom a um fjgur leyti. s g strar brhval liggja fjrunni. etta var fremur strt karldr, ef dma m af um tveggja metra lngum tittling, sem hkk utan bolnum. egar nr kom tk g eftir v a framhluti neri kjlkans hafi veri sagaur af og bli steymdi r srinu, eins og nnur mynd snir. polli rtt hj l handsgin, me rautt handfang. jfurinn hafi fltt sr brott. Brhvalstennur hafa tluvert vermti svarta markanum og eru unnar minjagripi, skartgripi og ara smgripi, lkt og flabein. egar heim kom fr g a skoa myndirnar fr hvalstrandinu. kom ljs a g hafi n jfnum tvr myndir, ar sem hann er a hlaupa brott, me frampartinn af neri kjlkanum hndum sr. etta er grhrur mealmaur stgvlum, blum vinnugalla me raua hettu, eins og myndin snir. rjturinn var fljtur a laumast brott egar vi komum a og kastar fr sr sginni poll fjrunni. img_5537.jpg

tt hvalrekinn tti sr sta inan jgarsins, sndu yfirvld hvalnum engan huga og ltu rotna sanum. arna var glata gtt tkifri til a eignast heila beinagrind af sjaldgfri hvaltegund, sem hefi veri merkilegt efni til sninga jgarinum. Ekkert hefi urt til nema a varpa netdruslu yfir hri og festa a niur nokkra mnui.

Rmum remur rum sar, byrjun ma ri 2015, var g gngu Bahrauni. rakst g hvalreka klettafjru skammt fyrir suvestan Fremribir. etta var heillegt hryggjarstykki af mjg strum hval, eins og rija myndin snir. Beinin virtust ungleg, me miki brjsk milli lia, sem hlt eim saman llum liamtum. Grindin var svo ungleg, a hundurinn Snlda vildi hvergi nrri koma a svo strum beinum. g tel a etta s hryggurinn r brhvalnum, sem rak land Breiuvk, fyrir vestan Bir. Ef svo er, hefur hann reki um 38 km lei me strndinni remur rum.img_0164.jpg


Gamla Sluhsi Kerlingarskari

N vex upp kynsl Snfsaeluhu_769_s.jpgellsnesi sem veit varla hvar Kerlingarskar er. nnur var n ldin hr ur fyrr, en var Skari fjlfarnasti jvegurinn norur yfir Snfellsnes. Ekki gekk a feralag alltaf slysalaust. janar ri 1906 var til dmis landpsturinn og astoarmaur hans ti eftir mjg erfia fer yfir Kerlingarskar. etta var eitt af mrgum dausfllum sem voru tengd Skarinu. N lt stjrn Snfellsnes- og Hnappadalssslu til skarar skra og veitti 150 krnur til sluhssbyggingar Skarinu. a var 6 x 10 nir a str. ri sar voru veittar 47 krnur til vigerar hsinu.

Ekki er mr kunnugt um hve lengi hsi st uppi, en sennilega var a ekki lengi. g rakst rstir ess nlega. a var stasett hskarinu, milli dysja smalanna, og lagum mbergshrygg rtt fyrir noran syri dysina. Hleslan fyrir grunninn er vel sjanleg og nokkur sptnabrot hr og ar. Anna er ekki a sj, en n vri frlegt a vita hvort einhverjir hafi frekari heimildir um etta gamla sluhs. Mrgum rum sar var reist myndarlegt sluhs sunnar Skarinu, og stendur a enn.


Feramenn Stykkishlmi

a fer ekki framhj neinum a feramenn setja svip sinn Stykkishlm auknum mli. S holskefla af feramnnum, sem hefur undanfari gengi yfir Suurland hefur fari framhj okkur a nokkru leyti, til allrar hamingju, vilja sumir segja. Samt hfum ll ori vr vi aukinn feramannastraum, en okkur hefur skort mlikvara til a dma um vxtinn feramennsku Hlminum. Auvita vita kaupmenn, gestgjafar og eir sem reka veitingahs Hlminum vel hva syngur, en vi hfum v miur ekki agang a eirra tlfri. a er eitt sem lgur ekki, en a er umferin. g vi blatalningu Vegagerarinnar, en eir hafa skr umfer san ri 2000 tki sem er stafest Stykkishlmsvegi rtt hj Skildi ea Arnarhli (vegnmer 58-01). Lnuriti sem fylgir eru niurstur eirra mlinga, fr rinu 2000 til 2015. Hr eru sndar rjr lnur: raua lnan snir meal fjlda bla dag yfir sumarmnuina, s bla snir mealtal bla dag yfir ri, og grna lnan snir meal fjlda bla yfir veturinn.myndo_776_1a.jpg

a m lesa margt t r essu lnuriti, en eitt er augljst: umferin inn Stykkishlm hefur rmlega tvfaldast essu tmabili, llum rstmum. a eru hir og lgir lnunum, sem kunna a vera tengdar kreppunni uppr 2008, en a er mest slandi hva vxturinn er mikill rin 2014 og 2015. a virist ekkert lt vera essum vexti umfer dag, eins og seinni myndin snir. Hn er slurit fr Vegagerinni fyrir mealtal hvers mnaar rin 2014 til 2016, sem sagt: alveg njustu tlur fyrir Stykkishlmsveg. ar kemur fram a san mars r hefur hver mnuurinn sett ntt met og stgandinn heldur v fram, um tu til fimmtn prsent mnui, milli ra.

g hef einnig fylgst ni me askn Eldfjallasafn san a var opna sumari 2009. Heildarfjldi gesta hefur undanfari oftast veri um 5000 ri, en askn hefur aldrei veri jafn mikil og n, sumarmnuina ri 2016, me til dmis 1461 gest safninu jl mnui. ar af eru erlendir gestir um 75%, mest fr Norur Amerku. mynd-2.jpg

Hvernig bregast Hlmarar vi essum aukna straum feramanna? Fjrfestar eru nnum kafnir vi a veita meiri jnustu gistingu og veitingum, en bjarflagi virist v miur ekki hafa teki vi sr. Feramenn vilja meir en mat og svefn. eir vilja einnig afreyingu, helst menningartengda. Ahlynning a sfnum bjarins er lgmarki og hefur reyndar dregist saman. etta vihorf Stykkishlmsbjar hefu mjg neikv hrif framhald reksturs Eldfjallasafns essum b.


Brot r tndu flugvlinni?

bjarnarhafnarfjall.jpgg hef ur fjalla um bresku flugvlina, sem brotnai og sprakk Svartahnk fyrir ofan Kolgrafarfjr, sj hr: http://vulkan.blog.is/blog/vulkan/entry/1259456/

essi Vickers Wellington tveggja hreyfla sprengjuflugvl frst hr hinn 28. nvember ri 1941 me allri hfn. Nlega rakst g brot r flugvl rngu gili Fagradals Bjarnarhafnarfjalli. etta eru nokkrar pltur af l, upprunalega flatar en n nokku beyglaar, me gtum fyrir hno, eins og flugvlar eru samsettar (sj mynd). etta brak er gilinu beint undir tindinum Kothraunskistu suvestan veru Bjarnarhafnarfjalli. Ekki er mr kunnugt um a flugvl hafi farist hr, en helst dettur mr hug, a Vickers vlin ri 1941 hafi fyrst rekist Kothraunskistu og misst ef til vill part af vng, en san borist fram stjrnlaus til suvesturs, um 12 km lei, ar sem hn brotnai a lokum. Korti snir hugsanlegan feril essar miklu helreiar. Vlin hafi sveima um nokkurn tma yfir Helgafellssveit afleitu veri og engu skygni og er tali a flugstjrinn hafi haldi sig vera yfir Reykjanesi en ekki Snfellsnesi egar slysi var.fluglei.jpg


Hin hliin Snfellsjkli

Snfellsjkull2015Vi horfum Snfellsjkul oftast r austri ea suri og eru Jkulfurnar toppnum berandi. gr gafst mr tkifri til a skoa Jkulinn a vestan og norvestan veru samt Ragnari Axelssyni ljsmyndara, en blasir vi nokku nnur sn, eins og myndin hans Ragnars snir. erum vi nefnilega komnir niur aalgg eldfjallsins, sem er um 1.5 km verml. Austurbrn ggsins er mikill hamar, og rsa furnar rjr upp fyrir ofan hamarinn. a er enn venju snjungt hr eins og vast hlendi slands, en samt grillir hraunlg klettabrninni, gegnum hrmi. Vonandi gefst okkur tkifri haust a kanna etta svi frekar, egar brnun nr hmarki og meira af berginu kemur ljs.


klofnai fjalli

Geldingaborg sasta hlskeii saldar, fyrir 135 sund rum, var myndarlegt eldfjall virkt vestanverum Hnappadal Snfellsnesi. r v streymdu allmrg basalthraun, sem n mynda mikla grgrtishamra Geldingaborg og einnig stulabergi fagra Gerubergi. etta hnattrna hlskei, sem er nefnt Eemian meal jarfringa, st yfir um tu til fimmtn sund r, en svo skall anna jkulskei fyrir um 120 sund rum, -- hi sasta. Grgrti Gerubergi og Geldingaborg er hluti af mikilli eldvirkni sem var strax upphafi Eemian hlskeisins, en a hefur veri aldursgreint sem 135 sund ra gamalt af Herv Guillou og flgum (2010). Sennilega var aukin eldvirkni um allt slenska gosbelti, vegna ess a egar fargi jkulsins var skyndilega ltt af landinu, jkst brnun mttlinum undir jarskorpunni. Efst Geldingaborg mynduust tveir miklir ggar, sem n eru greinilegir en nokku jkulsorfnir. sasta jkulskeii gekk jkull aftur yfir Geldingaborg og Geruberg og fri essar jarmyndanir nverandi form. Seint sasta jkulskeii myndaist miki misgengi vert gegnum Geldingaborg, eins og fyrsta myndin snir ( esari innrauu mynd kemur grur fram sem rautt). Geldingaborg hefur jarskorpan noran misgengisins sigi um nokkra metra. saldarinnar, en i r veri virkt el grsgengi skorist . em 2615 kra metra. nni sar jarmyndanir Misgengi hefur austur-vestur ea VNV-ASA stefnu, sem er einkenni sprungum, ggarum og misgengjum eldstvakerfi Ljsufjalla. etta kerfi nr alla lei fr Grbrk austri og til Berserkjahrauns vestri, ea um 90 km veg. Misgengi Geldingaborg er mjg berandi sprunga, sem m rekja um 10 km til vesturs Urardal, rtt noran Hafursfells. Rtt fyrir vestan Geldingaborg hefur misgengi skorist gegnum Nykurhraun og hreyfing misgenginu hefur skapa hr tjrn. Nykurhraun er nokku vel gri og sennilega meir en fimm sund ra gamalt, en hrauni er v eldra en essi sasta hreyfing misgenginu. Til austurs liggur misgengi smu stefnu og ggarnir fjrir, sem mynda Ytri og Syri Rauamelsklur. Hr lglendi hefur v basalt kvika streymt upp sprunguna og mynda tv hraun. Kristjn Smundsson (1966) hefur aldursgreint Syra Rauamelshraun sem 2615 ra gamalt. Sennilega er Ytra Rauamelshraun jafnaldra ess. Misgengi Geldingaborg hefur veri virkt sasta jkulskeii saldarinnar, en a hefur sennilega veri sast virkt fyrir um 2600 rum, egar eldvirknin var Rauamelsklum. Einnig er jarhitasvi Syri Rauamel, me allt a 45oC yfirborshita, essu misgengi (Gumundur mar Frileifsson 1997). Enn austar eru ggarnir Rauhlsar, sem munu hafa gosi skammt eftir Landnm (yngsta eldst Snfellnsness) og virist vera sama misgengi. Ekkert er vita um sjlftavirkni essu misgengi, enda eru engir skjlftamlar stasettir Snfellsnesi.


Kjarval Eldfjallasafni

KjarvalA rum lstuum er ljst a Jhannes S. Kjarval er merkasti listamaur slands. a er v mikil ngt a tilkynna a n er eitt af verkum Kjarvals til snis Eldfjallsafni Stykkishlmi. Hr er um a ra mynd af Snfellsjkli, sem ger er um hausti 1953. Kjarval er einkum ekktur fyrir myndir snar af hraunmyndunum og landslagi, sem sna strbrotna nttru landsins. Kjarval byrjai a mla Snfellsjkul ri 1910 og fr sinn fyrsta leiangur Snfellsnes ri 1919. Uppr 1940 fr hann margar ferir Snfellsnes og mlai va um Nesi. Hann unni landinu umhverfis Jkul svo miki, a ri 1944 festir hann kaup jrinni Einarsln undir Jkli fyrir 20 sund krnur. Einarsln er fast vi Djpaln, sem n er einn vinslasti fangastaur feramanna Snfellsnesi. Myndin Eldfjallasafni snir suur hl Snfellsjkuls og ltur litamaurinn hr ttina a Hjartabrekkum fyrir ofan Laugatjrn. Myndin er mlu me vatnslitum pappr og er eigu Katrnar Jnsdttur.


Seinni ttur Um Land Allt hr

Seinni ttur af Um Land Allt fjallar um Snfellsnesi. Hann m sj hr:

http://www.visir.is/section/MEDIA99&fileid=CLP33629


Hverjum var a a kenna a essar fornminjar glatast?

dag lesum vi Frttablainu um a fornminjar hafi glatast vi Gufuskla utanveru Snfellsnesi vegna gangs sjvar. a er dapurt a frtta af essum skaa, en er ekki rtt a kanna mli frekar? Uppgrftur essu svi hefur afhjpa fornminjar, sem san voru skildar eftir varnar. Ef aldrei hefi veri rist essar agerir hefu essar minjar varveist jru. Jrin geymir best. a er algjrlega byg fornleifafringanna a essar minjar spilltust og fru hafi. g fr um etta svi haust og furai mig hvernig rstirnar voru skildar eftir, auar og varnar. Skammist ykkar!


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband