Bloggfęrslur mįnašarins, įgśst 2011

Fornskjįlftafręši og Daušahafsmisgengiš

DaušahafsmisgengišJaršskjįlftafręšin byggir fyrst og fremst į upplżsingum sem koma frį jaršskjįlftamęlum.  Fyrsti nįkvęmi jaršskjįlftamęlirinn var smķšašur af John Milne (1850–1913), sem starfaši lengi ķ Japan.  Nįkvęmar upplżsingar um stęrš og stašsetningu jaršskjįlfta eru žvķ ašeins til fyrir tuttugustu öldina og žaš sem af er af tuttugustu og fyrstu öldinni.  Reynslan sżnir, aš rśmlega ein öld er allt of stuttur tķmi til aš gefa góša mynd af stęrš og dreifingu jaršskjįlfta į jöršu.  Jaršvķsindamenn hafa žvķ leitaš ķ jaršsöguna til aš fį frekari upplżsingar um jaršskjįlftavirkni fyrr į tķmum, įšur en jaršskjįlftamęlingar hófust.  Žaš er nefnilega hęgt aš fį upplżsingar um hvernig jöršin hefur hristst og brotnaš įšur fyrr, meš žvķ aš rannsaka gömul jaršlög.  Fornskjįlftafręšin (paleoseismology) safnar gögnum um eldri jaršskjįlfta meš žvķ, aš rannsaka ummerki žeirra ķ setmyndunum og öšrum jaršlögum. Fornminjaskjįlftafręšin (archeoseismology) byggir į vķsbendingum um forna skjįlfta sem fįst meš žvķ aš kanna fornar byggingar og mannvirki.  Viš getum tekiš Daušahafssvęšiš sem gott dęmi um rannsóknir tengdar bįšum greinum žessara nżju ašferša ķ jaršskjįlftafręšum.  Myndin til hlišar er frį Google Earth og sżnir Ķsrael og hluta Egyptalands. Litla hafiš lengst til vinstri er Galķleuvatn.  Dökka vatniš fyrir mišju er Daušahafiš, en langi og mjói fjöršurinn til hęgri er Akabarflói.  Hann skerst inn ķ landiš frį Raušahafinu. Daušahafsmisgengiš ķ Vadem Jacob kastalavegg Stóri skaginn sem er fyrir sunnan flóann er Sķnaķskagi.  Žaš er augljóst aš mikiš misgengi ķ jaršskorpunni tengir Galķleuvatn, Daušahafiš og Akabarflóa, en žetta misgengi er nefnt Daušahafsmisgengiš og er um 600 km į lengd.  Žaš myndar mörkin milli Arabķuflekans fyrir austan og Sķnaķflekans fyrir vestan.  Žetta er vinstra snišgengi, sem žżšir aš jaršskorpan fyrir austan (Arabķuflekinn) fęrist til vinstri.  Alls hefur Sķnaķflekinn fęrst um 110 km til sušurs į sķšustu tuttugu milljón įrum.  Nś er hreyfingin um 4 mm į įri aš mešaltali, en hreyfikrafturinn er tengdur žvķ aš Raušahafiš er aš glišna ķ sundur.  Įriš 1178 byggšu krossfarar frį rķki Franka kastalann Vadum Iacob (Jakobsvaš) nétt noršan viš Galķleuvatn, žar sem besta vašiš var į įnni Jódan.  Žessir riddarar komu śr Frankarķki žvķ, sem Karlamagnśs stofnaši foršum. Žeim var aušvitaš ekki ljóst aš Daušahafsmisgengiš liggur beint undir mišju kastalans viš noršur strönd Galķleuvans.  Ekki voru yfirrįš krossfaranna lengi hér, žvķ Saladdķn konungur mśslima tók kastalann įri sķšar ķ mikilli orrustu.  Nś er žetta svęši nefnt Ateret af ķsraelum.  Komiš hefur ķ ljós, aš misgengiš hefur klofiš veggi kastalans og fęrt žį ķ sundur um 2,1 meter, eins og myndin sżnir.  Undirstöšur kastalans eru miklu eldri, eša frį Hellenistiska tķmanum, um 400 f.Kr. Žar er hreyfing į misgenginu miklu meiri. Žessar rannsóknir sżna, aš įriš 1202 varš jaršskjįlfti hér, sem var meir en 7 į Richter skalanum, og af sökum hans fęršust mśrarnir til um 1,6 m beggja vegna viš Daušahafsmisgengiš

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband