Agung btir

agungFjrir hind prestar fr Bal klifu Agung eldfjall gr leyfisleysi og tku essa mynd. Vi eim blasti heldur gnvekjandi sjn egar liti var niur gginn: mrg hvsandi gufuaugu, ar sem brennisteinsgas streymdi t af miklum krafti. Prestarnir fru fjallinu frnir (sennilega kasta kjklingum og vxtum niur gginn) ur en eir snru vi. Sennilega er etta sasta ferin fjalli fyrir gos, sem virist vera alveg nstunni. Agung er mija alheimsins fornri tr ba Bal.

essi mikli vxtur gaststreymi bendir til a miklar breytingar su a gerast. Tknilega s, er gos ekki hafi Agung, en gos er tali hafi egar kvika einhverju formi kemur upp yfirbori. a getur veri msu formi: sem aska, vikur, gjall ea hraun. a sem n er a gerast er a kvika rs undir fjallinu og myndar innskot jarlgum undir toppnum. etta leiir til ess a jarvatn berglgunum hitnar snggt og er byrja a sja. a myndar gufuna sem sst hvsandi gufugtum inni ggnum. Auk gufunnar ferst einnig miki magn af brennisteini upp yfirbori. Kvikan er leiinni, en hn er mjg seig eins og deig og tekur tma a koma sr upp gginn.


a kemur t r bum endum knum

ch4_trend_all_glMetan, jargas mragas CH4 er anna mikilvgata gasi, sem hefur hrif loftslag, myndar grurhsahrifin og veldur hnattrnni hlnun. Tali er a hver sameind af metan s um 30 sinnum virkari en koltvox, eins og g hef bent aur hr

http://vulkan.blog.is/blog/vulkan/entry/2187409/

Metan hefur vaxi stugt andrmsloftinu, eins og myndin snir. egar i skoi myndina nnar, taki eftir a fr 1984 til 2006 virtist vera a hgja metan losun heiminum, en svo byrjar anna tmabil, sem rkir enn, ar sem metan losun vex aukandi mli. Sumir hafa kennt ar um vaxandi borun eftir jargasi, en arir benda landbna. N virist niurstaan vera s, a essi voxtur s mest nautgripum a kenna, samkvmt nbirtum niurstum Julie Wolf og flaga. Metan gas er bein afleiing af meltingu hj grastum eins og km og r losa sig vi gasi reglulega r bum endum. Nautgripastofninn hefur stkka miki, bi hva snertir heildar fjlda og ekki sur str einstaklingsins, vegna kynbta. Einnig hefur mefer og nting mykjuburar aukist miki og allt etta skrir meiri tlosun af metan gasi jru. a sem mr finnst merkilegast er, hva kerfi er vikvmt og hva tiltlulega litlar breytingar httum okkar geta haft hrif heimsvsu.


Harmleikurinn Norur Kreu

Koreaegar vi fylgjumst me frnlegum samskiftum Trumps og Kim Jong-il, gleymum vi v oft a a er venjulegt flk sem br Norur Kreu og essi almenningur ber miklar jningar. Samanbururinn milli janna dag gefur merkilega innsn hrif tveggja mismunandi stjrnkerfa. Landinu var skipt tvennt ri 1948 og san hafa tvr jir rast hver sinn htt, undir einrisstjrn annars vegar og lveldi hins vegar. hrifin efnahag hafa veri slandi. Lnuriti snir verga jarframleislu lndunum tveimur, US$. runin var svipu allt til 1973 en san hefur hagur Norur Kreu stai sta ea versna. eir suri hafa mean byggt upp j, sem er einn af strstu tflytjendum inaar- og tknivrum jru. mean Suur Krea flytur t Samsung and Hyundai, eru kol nr eina tflutningsvara Norur Kreu. En a er anna sem hefur mikil hrif afkomu Norur Kreu: herving. tt Norur Krea s nmer 52 heiminum hva snertir flksfjlda, eru eir nmer fjgur heiminum hva varar str hersins. Um fjrungur af allri vergri jarframleislu fer herbna, og nr hver einasti maur hefur hloti einhverja herjlfun.


Agung nippinu

arsip-berita-perkembangan-gunung-agung-minggu-24-september-2017-pukul-0600-wita-9i70dhuFjldi skjalfta undir eldfjallinu Agung Bal hefur aukist verulega, eins og mefylgjandi mynd snir. Ner bist vi gosi hverri stundu, en byrja er a rjka r ggnum, sem er hsti topur eyjarinnar Bali. Agung gs andest kviku, sem er millistig milli basalts og lparts, me um 55% ksil. essi kvika er mjg seig, ea meir en tu sinnum seigari en basaltkvikan sem gs slandi. Einnig innheldur andestkvika meira vatn. Af eim skum eru gosin oft sprengigos upphafi, egar gasrkasta kvikan kemur upp, en breytast san gos sem hlaa upp seigum og hum hraungl yfir ggnum. ru hvoru falla strar spildur r hlum glsins og mynda heitar gloandi skriur af vikri, sku og heitu grjti niur hliarnar. Strhttulegt stand!


Agung Bal er a kyrrast

bali_mapAgung eldfjall austast eynni Bal Indnesu gaus miklu gosi ri 1963. frust meir en eitt sund manns flum og gjskuflum. dag berast r frttir a mikil skjlftavirkni hefur hafist undir fjallinu (676 skjlftar) og allar lkur eru a gos s asigi. Str svi eynni hafa veri rmd, en Agung er eitt mesta adrttarafl trista essum slum. Um fimmtu sund manns ba httusvinu. Sprengigosi ri 1963 var strgos, og aska og gas fr v gosi barst va hloftum og kann a hafa haft loftslagshrif (klnun). g vona a vinur minn Rik Stoedman og fjlskulda i orpinu Ubud su ekki httu.


Mgnun jarskjlftans Mexk

shakemap-desktop-largeJarskjlftinn sem skk Mexkborg var slmur, og yfir 270 hafa ltist. Skjlftinn var mealstr, um 7,1, en um 85 km fjarlg. stan fyri miklu tjni mnnum og byggingum var samt ekki einfaldlega vegna strar skjlftans, heldur vegna stna jarlaga undir borginni. egar Spnverjar komu ri 1521 ht borgin Tenochtitlan, hfuborg Axtecajarinnar. En Tenochtitlan var stasett eyjum og umhverfis strt stuvatn; Texcoco. Eftir komu Spnverja var hafist handa vi a rsa fram og fylla upp vatni. N stendur v borgin a miklu leyti allt a 100 m ykku leirkenndu vatnsseti og lausum vatnsssa sandi. egar jarskjlftabylgjur berast seti undir borginni, hgja r sr fr um 2 km sekndu, niur um 50 m sek. Um lei magnast og hkka bylgjurnar (amplitude) og valda meiri skaa. Myndin snir tlnur gamla stuvatnsins og svi ar sem mgnunin skjlftum gerist. Mgnunin nemur um hundra sinnum. Stasetning borgarinnar getur v varla veri verri, og mun alltaf vald vandamlum.


Er gullgrafarainu a ljka?

a hfst ri 1966, er slenska rki samdi vi svissneska fyrirtki Alusuisse um lgilega drt orkuver til lbrsluvers Straumsvk. ar me var alheim gert kunnugt a slandi vri hgt a semja vi rkisstjrn um hrdra orku og a a vri rkisstjrn sem hefi engar hyggjur af mengun og nttruspjllum, allt gu strijustefnu. kjlfari fylgdu lver Fjaral Reyarfiri og Norurl Grundartanga, en heild taka lverin um 75% af allri orkuframleislu slandi. Grgin dra orku var svo mikil, a orkuframleisla slands tvfaldaist aeins fimm rum, fr 2002 til 2007. En mean fru ll viskiptin vi lframleiendur fram leyndu orkuveri, sem rkistjrnin ein veit um.

N berast okkur fregnir a form um enn eitt strijuver su a renna t sandinn: a er fyrirhugu slarksilverksmija Silicor Materials Grundartanga. sama tma er bi a loka ksilveri United Silicon Helguvk vegna strfelldar mengunar. slendingar eru loksins a tta sig a hemjulaus strija er ekki endilega rtta lausnin til velferar. a eru msar arar og mengandi leiir til efnahagslegrar runar, eins og ferainaurinn hefur bent sterkelga . Vonandi erum vi n a htta essu gullgrafarai sem hfst Straumsvk, enda tmi til kominn.


Svona eiga bndur a vera

IMG_2176Upphaldsmynd mn af slenskum bnda er essi hr af Marksi Loftssyni (1828 1906). Gmennskan og gfurnar skna t r andlitinu, sem skeggkraginn rammar svo lisitlega inn. Hatturinn er svo krnan allt saman. Skeggkragi af essari ger ber nafni chin curtain ensku mli og geri sjlfur Abraham Lincoln ennan stl heimsfrgan. Lincoln lt sr skeggkraga vaxa eftir a ellefu ra stlka skrifai honum brf ri 1860, ar sem hn benti honum a hann fengi fleiri atkvi ef honum tkist a fela sinaberan hlsinn og kinnfiskasogna vnga me skeggi. a reyndist rtt.

En ng me ennan trdr me skeggi. Snum okkur a manninum Magnsi. Hann var lengst af bndi Hjrleifshfa, skotlinu fr eldstinni Ktlu. essi staur Suurlandi er eiginlega eldfjallseyja a uppruna, eins og eyjar Vestmannaeyja, en Hjrleifshfi tengdist meginlandinu fyrir tiltlulega stuttum tma, vegna mikils framburar gosefna, sku og sands fr eldgosum Ktlu undir Mrdalsjkli.

Marks var fyrst og fremst bndi, en var einnig srmenntaur frimaur, sem hafi mikinn huga jarfrum. Hann er einn af einstkum persnum bndasamflagi slands nitjndu og tuttugustu ld, sem fylgdust me nttruhamfrum, skru niur lsingar af eldgosum og geru mlingar. M ar me telja auk Marksar Kvskerjabrur, Jakob Lndal Lkjamti og Einar H. Einarsson Skammadalshli. eir birtu einnig niurstur snar tmaritinu Nttrufringnum.

ri 1880 birtist prent merkileg bk eftir Marks: Rit um Jarelda slandi. Bkin kom aftur t ri 1930, aukin og endurbtt af Skla, syni Marksar. Marks tekur saman msar sgulegar heimildir um eldgos slandi, en auvita er mikil hersla lg Ktlu ritinu, enda var hn stasett rtt vi tnftinn.


Maurinn sem mldi aldur slands

MoorbathVinur minn Stephen Moorbath er ltinn. g kynntist Stephen egar g var vi doktorsnm Bretlandi og a leiddi til ess a vi gerum t leiangur til slands til a kvara hva slenska blgrtismyndunin vri gmul. Stephen rak merkilega rannsknastofu vi Oxfordhskla, ar sem astur voru frbrar til a mla aldur bergs me v a kvara magn geislavirkra efna berginu. Hann hafi hloti heimsfrg vegna aldursgreininga hans elsta bergi Grnlands, sem er nrri fjrir miljarar ra a aldri, og var langi vel tali elsta berg jru (n finnst enn eldra berg Kanada).

egar vi Stephen byrjuum verkefni slandi, var augljst a elstu hraunlgin blgrtisstaflanum vri a hitta fyrir austast og vestast landinu, ef dma m t fr legu og halla jarlaganna. Vi stefndum v Vestfiri sumari 1967 og tkum mrg snishorn af blgrti einkum Breidalsheii, en ar reyndist bergi mjg ferskt og ekki ummynda af jarhita. var nst stefnt Austfirina og ar fylgdum vi jarlgunum ar til vi vorum komnir nest staflann vi Gerpi Austfjrum. Auk ess tkum vi sni r klettum bak vi naglaverksmijuna Borgarnesi, en jarlagahallinn benti til a ar tti a vera tiltlulega fornt berg (Borganes andhverfan). ri sar birtust niurstur okkar vsindaritinu Earth and Planetary Science Letters. a kom ljs a elsta bergi Vestfjrum ern nokkurn veginn jafn gamalt og Austfjrum, ea um 16 milljn ra, og a beglgin yngjast inn til landsins bar ttir. Andhverfan Borgarnesi reyndist vera um 12.5 milljn ra. etta voru spennandi tmar, v grundvllur ekkingar okkar uppbyggingu slands var a fast, einkum me tilliti til Mi-Atlantshafshryggjarins.

Stephen Moorbath var tvmlalaust fremstu r jarvsindamanna Bretlandi. Hann starfai mrg r vi rannsknir geislavirkum efnum jru og rai tkni til a kanna og mla au. En hann var fddur gyingafjlskyldu skalandi ri 1929. Hann slapp naumlega fr skalandi nasista ri 1939, en mir hans og systir voru brenndar helfrinni miklu herbum nasista ri 1942. Hann fkk vinnu sem astoarmaur lfefnafrideild Oxfordhskla sem unglingur, en einstakir hfileikar hans komu fljtt ljs og kjarnorkustofnunin Harwell sendi hann beint sklabekk Oxford til framhaldsnms ri 1948. Ferill hans sem vsindamanns var glsilegur, en a voru margar arar merkilegar hliar essum gfaa srvitring: tnlist, listir, bkmenntir og allt hitt var hans valdi, en kmnigfan meiri og betri en hj nokkrum rum sem g hef kynnst.


Hlnun heimshafanna lgur ekki

ocean-heat-content-atmospheric-carbon-dioxide-measurementsOftast er fjalla um breytingar hita andrmsloftsins egar rtt er um loftslagsbreytingar. Vi skulum n lta hnattrna hlnun fr allt ru sjnarhorni: hita hafsins. Vi ekkjum a vel fr reynslu okkar r eldhsinu a lofthiti er reikull, en hiti vatnsins er mikill og langvarandi forabr af orku. Vi leggjum v hitafarssgu andrmsloftsins til hliar a sinni og skoum sgu og feril hita heimshafanna undanfarna ratugi, ea fr 1958. a er me hita, eins og margt anna, a segja m a lengi tekur sjrinn vi. En a er flki ml a mla og fylgjast me hita hafsins, v hann er mjg breytilegur eftir bi stasetningu plnetunni og einnig dpi hafinu. En san 2006 hefur veri mjg vel fylgst me hita hafsins me svoklluum ARGO duflum, dreift va um heimshfin, sem mla hita hafsins fr yfirbori og niur 2 km dpi.

Myndin sem fylgir snir tvennt: hn snir hitann sem felst efstu 2 km hafinu, orkueiningunni Joules (svarta lnan) og einnig magn koltvoxs andrmsloftinu. a er ljst a hitamagn hafsins er stugt a aukast. Til samanburar m benda a hitun heimshafanna fr yfirbori og niur 2 km dpi fr 1992 til essa rs er um tv sund meiri hitaorka en ll orkan framleidd af llum raforkuverum Bandarkjanna sasta ratuginn. Bl-grna lnan er ferill koltvoxs andrmslofti jarar, sem stugt vex af manna vldum. Myndin er fr Lijing Cheng.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband