Brarbunga er blugrafin

Brarbunga radarHvernig ltur Brarbunga t eftir allar essar hamfarir nean jarar? Hefur hn lti sj? Svar vi v fum vi me v a skoa essa mynd, sem TerraSAR-X radar gervihnttur jverja tk. a er German Aerospace Center (DLR) ea Geimrannsknast skalands, sem tk myndina, en Fjarknnun ehf leyfir okkur a birta hana hr. Vi kkum gsti Gumundssyni fyrir. Radarmyndin er srstk, v a upplausn um 1 metri. Hn er tekin hinn 3. mars 2015. a sem maur tekur strax eftir eru sigkatlarnir, sem raa sr eftir brnum skjunnar. eir myndast einmitt ar sem jkullinn er ynnstur. miju skjunnar er ykkt jkuls um 800 metrar, en um a bil 200 metrar brnum skjunnar, ar sem bergi kemur nst yfirbori. Maur tekur stax eftir v a a eru rr strir sigkatlar, og tveir minni. eir raa sr skjubrnina, en sennilega er a vegna ess a hiti leitar upp me berginu og brir sinn fyrir ofan. A llum lkindum hefur hitauppstreymi vaxi mean eldsumbrotunum st, en var mikil hreyfing hringlaga misgengi, sem markar tlnur skjunnar. Mr kir lklegast a n dragi hgt og hgt r v uppstreymi hita og a sigkatlarnir fyllist aftur af snj me tmanum.


Spdmar Vsindum

spa er lti gagn af vsindum, ef vi getum ekki beitt eim til a sp um framvindu mla. Auvita er sp algeng okkar daglega lfi. egar g flg fr Boston kl. 2135, spir Icelandair v a g lendi Keflavk kl. 640 nsta morgun. essi sp rtist oftast, enda eru mjg gar upplsingar til um flughraa, vinda lofti og ara tti, sem stra fluginu. Veursp ar sem g b austurstrnd Norur Amerku er nokku g, alveg upp klukkutma, enda m sj veri koma r vestri yfir meginlandi og vel fylgst me. Veurfringar hafa g lkn (ga kenningu) og f stugt upplsingar fr fjlda stva. En um sp v, sem gerist inni jrinni gegnir ru mli.

Mig grunar a spdmar um slmyrkva su ef til vill fyrstu sprnar meal mannflksins. Hvernig skyldi fvsum manni hafa lii til forna, egar slmyrkvi skellur um mijan dag? ltt ruum jflgum til forna hefur slmyrkvi ti veri talin mikil gnun og valdi skelkun meal almennings. Me v a sp fyrir um slmyrkva og undirba trarlega strathfn fyrirfram, gtu konungar Mayanna snt vald sitt. annig beittu eir upplsingum sem frimenn ea prestar jnustu konungs hfu safna alda rair til a sp um slka atburi og gang himintunglanna almennt. Dagatal Mayanna Mexk og Mi-Amerku var gert 11 og 12. ld f.Kr. a er svo nkvmt a a spi til dmis vel fyrir slmyrkvann sem var jl 1991. Knverjar voru farnir a sp fyrir um slmyrkva um 2300 f.Kr. en gangur slar var talin mikilvg vsbending um heilsufar keisarans. Sp er eitt af hfu tlum vsindanna til a sannreyna kenningar. Vsindi er afer okkar mannkyns til a rannsaka nttru og umhverfi. egar vi rannskum ea athugum eitthva fyrirbri nttrunni, eins og til dmis eldgos, og sjum a a virist fylgja einhverri kveinni hegun, getum vi komi fram me kenningu, sem skrir atburinn. Til ess a kenningin geti veri tekin gild heimi vsindanna, arf kenningin a hafa spdmsgildi. Sp er rija stra skrefi ferli hinnar vsindalegu aferar. Fyrsta skrefi er athugun ea rannskn. Anna skref er kenning sem byggist athugunum og a rija san sp um a sem framundan er. Ef kenningin er rtt, mun spin rtast. Spin er strsta og mesta prfraun vsindanna, en a er v miur ekki oft sem sp um atburi jarvsindunum hefur veri ger ea hefur tekist. a stafar af v a vi sjum illa a sem gerist niri jrinni, en sjum betur a sem gerist himni ea yfirbori jarar. En rtt er a benda a sp getur einnig veri rtt einungis af tilviljun. v oftar sem hn reynist rtt, v betur getum vi treyst henni. getum vi byrja a treysta lkaninu, sem spin byggist .


Er askjan byrju a rsa aftur?

RisGosinu Holuhrauni er loki, en a fylgdi trlega vel eim einfalda ferli, sem sp okkar Gabrels Slva, dttursonar mns, hafi sagt til um. Sj hr: http://vulkan.blog.is/blog/vulkan/entry/1467963/ Sig Brarbungu er v einfaldur en traustur mlikvari rennsli kviku t r kvikuhlfi undir skjunni og upp yfirbor gosstinni um 50 km fyrir noran. Reyndar er etta frbrt dmi um afer vsindanna. Vsindin byggjast fyrst og fremst athugun einhverju nttrufyrirbri. t fr athuguninni skapar vsindamaurinn lkan, sem hfir athugunum. m beita essu lkani til a sp um framhaldi. Ef spin reynist rtt, eru gar lkur a lkani s rtt. ess vegna getum vi n haft enn meiri tr a lkan, a a s str kvikur undir Brarbungu og a rennsli kviku t r rnni og upp Holuhraun s skringin sigi skjunnar. Vi etta vil g bta a a er mjg sjaldgft a hgt s a sp jarvsindunum yfirleitt.

egar sigi htti, er krvan stu GPS tkisins Brarbungu orin lrtt. myndinni sem fylgir, af vef Veurstofunnar, er a bla krvan sem snir nr enga ea litla lrtta hreyfingu yfirbori Brarbungu fr 7. febrar til 7. mars. g hef sett in lrtta raua lnu til a gera samanbur. sst greinilega a undanfarna daga virist GPS tki aftur byrja a rsa. etta getur orsakast af tvennu: (A) sinn undir tkinu er a renna niur sigsklina og tki hkkar af eim skum. (B) Askjan er byrju a rsa aftur vegna ess a kvika fr mttli streymir innn kvikuhlfi undir Brarbungu. g hallast fremur a seinni skringunni, en tminn mun segja til um a. Ef (B) reynist rtt, er sennilegt a rennsli af kviku r dpinu inn kvikuhlfi taki mrg r, ur en a nr eirri stu, sem Brarbunga hafi fyrir gosi sem hfst ri 2014.


Seinni ttur Um Land Allt hr

Seinni ttur af Um Land Allt fjallar um Snfellsnesi. Hann m sj hr:

http://www.visir.is/section/MEDIA99&fileid=CLP33629


Haraldur ttinum Um Land Allt

Um Land AlltKristjn Mr Unnarsson hefur teki upp tvo tti me spjalli vi mig Stykkishlmi. Efni m sj hr: http://www.visir.is/section/MEDIA99&fileid=CLP33495

Fyrri tturinn er sndur 9. febrar 2015 ttarinni Um land allt. Hr er kynning efninu fr visir.is:

Heim Hlminn eftir 40 ra eldfjallaflakk: Haraldur Sigursson eldfjallafringur flutti aftur heim Stykkishlm eftir 40 ra vsindastrf vi rannsknir eldfjllum va um heim. ttinum Um land allt segir Haraldur fr skuslum snum Hlminum, starfsferli og einkalfi og snir Eldfjallasafni. etta er fyrri ttur af tveimur. seinni ttinum, sem er dagskr Stvar 2 ann 10. febrar, fer Haraldur umhverfis Snfellsnes me Kristjni M Unnarssyni og Arnari Halldrssyni kvikmyndatkumanni. Vi kkum eim fyrir a f etta tkifri til a kynna Eldfjallasafn Stykkishlmi.


Faru og sju Leviathan

LeviathanRssneska kvikmyndin Leviathan eftir Andrei Zvyagintsev er risavaxin deila Rssland dag. Sileysi, ofdrykkja, lg menning, spilling: etta er allt lagt fram bori og alltaf sigrar yfirvaldi lokin. Myndin gerist litlu gerarorpi ti Kola skaga. Strbrotin nttra, einangrun, villt landslag, dlti slensk stemning, brostin hjnabnd, ar sem samrurnar far fram vi eldhsbori. Og vodkadrykkjan! Drottinn minn! Er etta satt? g er smtt og smtt a tta mig hva kirkjan hefura aftur n miklum tkum rssneskri menningu og er komin innarlega valdakerfi. Stri brandarinn er a myndin var styrkt af Menntamlaruneyti Rsslands. g efast ekki um, a Ptin mun lta endurskoa r reglur. Maur er eiginlega falli eftir a hafa s essa mynd. Leviathan getur veri stri hvalurinn, sem liggur djpt hafinu en getur fari a bylta sr rlega eins og rssneska jin kann a gera. En Leviathan getur einnig veri daui hvalurinn, sem er rekinn land og liggur rotnandi fjrunni, eins og rssneska jflagi dag? Ykkar er vali.


Hvers vegna ykknar Holuhraun?

HoluhraunNjar mlingar sna a flatarml Holuhrauns breytist hgt en hins vegar ykknar hrauni tluvert. Er a n ori um 40 metra ykkt umhverfis ggana. Hver er stan fyrir essari hegun gossins? Af hverju dreifist a ekki t en hlest upp stainn? g tel a a su rjr skringar essu. fyrsta lagi hefur dregi r goskraftinum og minna magn af kviku berst upp yfirbor. ru lagi er landslag fyrir norvestan hrauni me brekkum og lgum klettastllum, sem draga r hraunrennsli ttina. rija lagi er a Jkuls Fjllum. egar hrauni kemur snertingu vi na klnar a hraar og hlest upp kantur af hrauni mefram nni. etta er ekki svipa vatnsklingunni hrauninu Vestmannaeyjum ri 1973. annig er hrauni n a nokkru leyti ramma inn af nni me austur brninni og landslaginu fyrir norvestan og vestan. egar hraunrennsli er ori lti, nr hrauni ekki a brjtast t r essum fjtrum umhverfisins. Myndin sem fylgir er tekin ni norur totu hraunsins 11. september 2014. Hn snir tvo af essum ttum, sem n eru a fjtra tbreislu hransins. Her sst bergstallur a noraustan veru, sem stoppar breislu hraunsins ttin. Einnig sst vel hva hraunkannturinn er hr reyrunum, ar sem rvatni klir hrauni hratt, hleur v upp og hgir rennsli ess.


Mskvastr er ekkert ml!

fishing-in-cambodia11.jpgHort vilt deyja r hungri, ea r malaru? Afrku er etta ekkert grn, heldur alvru ml. Zambu og mrgum rum lndum Afrku eru mosktnet algeng vrn gegn malaru, en n eru margir bar bnir a taka neti niur fyrir ofan rmi og farnir me a t vatn ea t na, sem rennur ngrenninu. Hsbndinn er binn a taka ll netin ur heimilinu, sauma au saman og notar au til a trolla eftir fisk nni ea vatninu. a er ekkert spursml um mskvastr hr. Neti fangar bkstaflega allt sem lifir vatninu, ungvii sem fullorinn fisk og ekkert er skili eftir. essi dsamlegu mosktnet, sem hjlparstofnanir fra heimamnnum keypis eru a bjarga eim, ekki fr malarunni, heldur fr hungri. Netin eru keypis, en au eru mengu af permethin, sem drepur moskt flugur en einnig miki af lfriki vatnanna. Hjlparstofnanir dreifa hundruum milljna mosktnetja hverju ri Afrku, sem ll eru mengu efnum til a fla fr moskt flugur. En n eru essi efni a fara vatni. En essi afer er ekki bundin vi Afrku. Myndin sem fylgir er reyndar fr Kambdu, ar sem eir nota smu afer me moskt net.


Sigurfari haugana?

Sigurfariegar g heimski Akranes, kem g gjarnan vi hj Sigurfara, sasta ktternum slandi. g hef alltaf liti hann sem merkilegustu menningarminjar sem Akurnesingar hafa snum frum. Hann er n reyndar aeins svipur hj sjn og n hafa yfirvld tilkynnt a hann veri rifinn og kasta hauga, stainn fyrir a rast dra viger. etta er trleg skammsni hj bjarflagi sem kastai hins vegar um 150 milljnum krna a semja sgu bjarins. Ef etta vri gamalt hs, vri a lgbrot a rfa a. Er engin hreyfing Akranesi, sem hefur huga a halda utan um svo merkilegan grip? Hvar er metnaur bjarba menningarmlum?


Steve Sparks fr verskuldu verlaun

Steve Sparksa eru engin Nbelsverlaun gefin jarvsindunum, en alveg sambrileg verlaun eru Vetlesen verlaunin. au eru veitt anna hvort r vi htilega athfn Columbia Hskla New York og verlaunaupphin er nokku rfleg, ea 25 milljn krnur. N sumar vera verlaunin veitt Steve Sparks. Hann er tvmlalaust jarvsindamaurinn, fri eldfjallafrina inn ntmann, en Steve er einnig a sem vi viljum gjarnan kalla slandsvinur. a m me rttu segja a Steve s fyrsti vsindamaurinn, sem beitti aferum elisfrinnar og strfrinnar til a rannsaka eldfjll og virkni eirra. Reyndar hafi kennari hans, George Walker, hafi skar rannsknir og einnig samstarfsmaur hans Lionel Wilson. Steve byggi san eim grunni, sem eir reistu og hf eldfjallafrina upp veglegan stall meal raunvsindanna. Vi Steve hittust fyrst ilfari hafrannsknaskipsins Trident austur hluta Mijararhafsins september ri 1975. g var a hefja rannsknir dreifingu eldfjallasku setlgum botni Mijararhafsins, sem leiddu til starfa minna eldeynni Santorini Eyjahafi. Steve var a ljka doktorsgru sinni um essar mundir, en a var strax augljst a hr var topp maur vsindunum fer, rtt fyrir strkslegt tlit. Leiangrinum lauk Napl talu og ar sem s hfn er steinsnar fr Pompeii, tkum vi kvrun a fara saman heimskn borgina frgu, sem grfst undir sku og vikri fr gosinu mikla Vesvusi ri 79 e.Kr. a leiddi til ess a Steve kom heimskn til mn Rhode Island og r v spannst margra ra samvinna um rannsknir slandi, Vestur Indum, Mijararhafi og var. kom strax ljs, a Steve er ekki aeins gttur eim hfileikum a hafa alla elisfrina og strfrina fingrum sr, heldur er hann einstaklega samvinnuur og hefur lag v a mynda sterka starfshpa. Ofan allt saman, er Steve einn gjafmildasti maur, sem g ekki vsindunum: hans kappsml er a niurstur rannskna birtist sem fyrst og ekkert atrii fyrir hann hvar hans nafn er r hfundanna greininni. Enda er hann og egar me nokkrar arar greinar smum. Afkastageta hans er trleg og ekkert hefur dregi r v. g veit ekki hva rs hst egar liti er yfir vsindaferil Steve Sparks, enda of snemmt a dma slkt. Mig grunar a hann myndi velja uppgtvunina um blndun kviku. Vi rkumst fyrst etta fyrribri egar vi vorum a kanna vikurlgin skju fr gosinu mikla ri 1875. ar voru algengir vikurmolar, sem voru greinilega blanda af ljsu lparti og dkku basalti. essar tvr kvikur hfu sem sagt blandast fyrir gos. grein Nature ri 1977 sndum vi fram hvernig slk blndun getur hleypt elgosum af sta. a er of langt a fjalla um hin mrgu verkefni sem vi Steve hfum unni saman, en g er hreykinn af a hafa tt slkan frbran flaga vi rannsknir eldfjallanna.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband