Seinni ttur Um Land Allt hr

Seinni ttur af Um Land Allt fjallar um Snfellsnesi. Hann m sj hr:

http://www.visir.is/section/MEDIA99&fileid=CLP33629


Haraldur ttinum Um Land Allt

Um Land AlltKristjn Mr Unnarsson hefur teki upp tvo tti me spjalli vi mig Stykkishlmi. Efni m sj hr: http://www.visir.is/section/MEDIA99&fileid=CLP33495

Fyrri tturinn er sndur 9. febrar 2015 ttarinni Um land allt. Hr er kynning efninu fr visir.is:

Heim Hlminn eftir 40 ra eldfjallaflakk: Haraldur Sigursson eldfjallafringur flutti aftur heim Stykkishlm eftir 40 ra vsindastrf vi rannsknir eldfjllum va um heim. ttinum Um land allt segir Haraldur fr skuslum snum Hlminum, starfsferli og einkalfi og snir Eldfjallasafni. etta er fyrri ttur af tveimur. seinni ttinum, sem er dagskr Stvar 2 ann 10. febrar, fer Haraldur umhverfis Snfellsnes me Kristjni M Unnarssyni og Arnari Halldrssyni kvikmyndatkumanni. Vi kkum eim fyrir a f etta tkifri til a kynna Eldfjallasafn Stykkishlmi.


Faru og sju Leviathan

LeviathanRssneska kvikmyndin Leviathan eftir Andrei Zvyagintsev er risavaxin deila Rssland dag. Sileysi, ofdrykkja, lg menning, spilling: etta er allt lagt fram bori og alltaf sigrar yfirvaldi lokin. Myndin gerist litlu gerarorpi ti Kola skaga. Strbrotin nttra, einangrun, villt landslag, dlti slensk stemning, brostin hjnabnd, ar sem samrurnar far fram vi eldhsbori. Og vodkadrykkjan! Drottinn minn! Er etta satt? g er smtt og smtt a tta mig hva kirkjan hefura aftur n miklum tkum rssneskri menningu og er komin innarlega valdakerfi. Stri brandarinn er a myndin var styrkt af Menntamlaruneyti Rsslands. g efast ekki um, a Ptin mun lta endurskoa r reglur. Maur er eiginlega falli eftir a hafa s essa mynd. Leviathan getur veri stri hvalurinn, sem liggur djpt hafinu en getur fari a bylta sr rlega eins og rssneska jin kann a gera. En Leviathan getur einnig veri daui hvalurinn, sem er rekinn land og liggur rotnandi fjrunni, eins og rssneska jflagi dag? Ykkar er vali.


Hvers vegna ykknar Holuhraun?

HoluhraunNjar mlingar sna a flatarml Holuhrauns breytist hgt en hins vegar ykknar hrauni tluvert. Er a n ori um 40 metra ykkt umhverfis ggana. Hver er stan fyrir essari hegun gossins? Af hverju dreifist a ekki t en hlest upp stainn? g tel a a su rjr skringar essu. fyrsta lagi hefur dregi r goskraftinum og minna magn af kviku berst upp yfirbor. ru lagi er landslag fyrir norvestan hrauni me brekkum og lgum klettastllum, sem draga r hraunrennsli ttina. rija lagi er a Jkuls Fjllum. egar hrauni kemur snertingu vi na klnar a hraar og hlest upp kantur af hrauni mefram nni. etta er ekki svipa vatnsklingunni hrauninu Vestmannaeyjum ri 1973. annig er hrauni n a nokkru leyti ramma inn af nni me austur brninni og landslaginu fyrir norvestan og vestan. egar hraunrennsli er ori lti, nr hrauni ekki a brjtast t r essum fjtrum umhverfisins. Myndin sem fylgir er tekin ni norur totu hraunsins 11. september 2014. Hn snir tvo af essum ttum, sem n eru a fjtra tbreislu hransins. Her sst bergstallur a noraustan veru, sem stoppar breislu hraunsins ttin. Einnig sst vel hva hraunkannturinn er hr reyrunum, ar sem rvatni klir hrauni hratt, hleur v upp og hgir rennsli ess.


Mskvastr er ekkert ml!

fishing-in-cambodia11.jpgHort vilt deyja r hungri, ea r malaru? Afrku er etta ekkert grn, heldur alvru ml. Zambu og mrgum rum lndum Afrku eru mosktnet algeng vrn gegn malaru, en n eru margir bar bnir a taka neti niur fyrir ofan rmi og farnir me a t vatn ea t na, sem rennur ngrenninu. Hsbndinn er binn a taka ll netin ur heimilinu, sauma au saman og notar au til a trolla eftir fisk nni ea vatninu. a er ekkert spursml um mskvastr hr. Neti fangar bkstaflega allt sem lifir vatninu, ungvii sem fullorinn fisk og ekkert er skili eftir. essi dsamlegu mosktnet, sem hjlparstofnanir fra heimamnnum keypis eru a bjarga eim, ekki fr malarunni, heldur fr hungri. Netin eru keypis, en au eru mengu af permethin, sem drepur moskt flugur en einnig miki af lfriki vatnanna. Hjlparstofnanir dreifa hundruum milljna mosktnetja hverju ri Afrku, sem ll eru mengu efnum til a fla fr moskt flugur. En n eru essi efni a fara vatni. En essi afer er ekki bundin vi Afrku. Myndin sem fylgir er reyndar fr Kambdu, ar sem eir nota smu afer me moskt net.


Sigurfari haugana?

Sigurfariegar g heimski Akranes, kem g gjarnan vi hj Sigurfara, sasta ktternum slandi. g hef alltaf liti hann sem merkilegustu menningarminjar sem Akurnesingar hafa snum frum. Hann er n reyndar aeins svipur hj sjn og n hafa yfirvld tilkynnt a hann veri rifinn og kasta hauga, stainn fyrir a rast dra viger. etta er trleg skammsni hj bjarflagi sem kastai hins vegar um 150 milljnum krna a semja sgu bjarins. Ef etta vri gamalt hs, vri a lgbrot a rfa a. Er engin hreyfing Akranesi, sem hefur huga a halda utan um svo merkilegan grip? Hvar er metnaur bjarba menningarmlum?


Steve Sparks fr verskuldu verlaun

Steve Sparksa eru engin Nbelsverlaun gefin jarvsindunum, en alveg sambrileg verlaun eru Vetlesen verlaunin. au eru veitt anna hvort r vi htilega athfn Columbia Hskla New York og verlaunaupphin er nokku rfleg, ea 25 milljn krnur. N sumar vera verlaunin veitt Steve Sparks. Hann er tvmlalaust jarvsindamaurinn, fri eldfjallafrina inn ntmann, en Steve er einnig a sem vi viljum gjarnan kalla slandsvinur. a m me rttu segja a Steve s fyrsti vsindamaurinn, sem beitti aferum elisfrinnar og strfrinnar til a rannsaka eldfjll og virkni eirra. Reyndar hafi kennari hans, George Walker, hafi skar rannsknir og einnig samstarfsmaur hans Lionel Wilson. Steve byggi san eim grunni, sem eir reistu og hf eldfjallafrina upp veglegan stall meal raunvsindanna. Vi Steve hittust fyrst ilfari hafrannsknaskipsins Trident austur hluta Mijararhafsins september ri 1975. g var a hefja rannsknir dreifingu eldfjallasku setlgum botni Mijararhafsins, sem leiddu til starfa minna eldeynni Santorini Eyjahafi. Steve var a ljka doktorsgru sinni um essar mundir, en a var strax augljst a hr var topp maur vsindunum fer, rtt fyrir strkslegt tlit. Leiangrinum lauk Napl talu og ar sem s hfn er steinsnar fr Pompeii, tkum vi kvrun a fara saman heimskn borgina frgu, sem grfst undir sku og vikri fr gosinu mikla Vesvusi ri 79 e.Kr. a leiddi til ess a Steve kom heimskn til mn Rhode Island og r v spannst margra ra samvinna um rannsknir slandi, Vestur Indum, Mijararhafi og var. kom strax ljs, a Steve er ekki aeins gttur eim hfileikum a hafa alla elisfrina og strfrina fingrum sr, heldur er hann einstaklega samvinnuur og hefur lag v a mynda sterka starfshpa. Ofan allt saman, er Steve einn gjafmildasti maur, sem g ekki vsindunum: hans kappsml er a niurstur rannskna birtist sem fyrst og ekkert atrii fyrir hann hvar hans nafn er r hfundanna greininni. Enda er hann og egar me nokkrar arar greinar smum. Afkastageta hans er trleg og ekkert hefur dregi r v. g veit ekki hva rs hst egar liti er yfir vsindaferil Steve Sparks, enda of snemmt a dma slkt. Mig grunar a hann myndi velja uppgtvunina um blndun kviku. Vi rkumst fyrst etta fyrribri egar vi vorum a kanna vikurlgin skju fr gosinu mikla ri 1875. ar voru algengir vikurmolar, sem voru greinilega blanda af ljsu lparti og dkku basalti. essar tvr kvikur hfu sem sagt blandast fyrir gos. grein Nature ri 1977 sndum vi fram hvernig slk blndun getur hleypt elgosum af sta. a er of langt a fjalla um hin mrgu verkefni sem vi Steve hfum unni saman, en g er hreykinn af a hafa tt slkan frbran flaga vi rannsknir eldfjallanna.


Sukk og svnar

img_1955.jpgg var a ljka vikudvl minni fornu borginni Marrakesh Marokk. Borgin er strmerkileg, en hn var stofnu af Berbum ri 1062. Marrakesh situr vi rtur hinna fgru og snvi ktu Atlasfjalla, sem n meir en 4000 metra h. Hs, hallir og moskur borgarinnar er nr ll bygg r rauum sandsteini og einnig borgarmrarnir, sem gefur borginni srstakan rauan lit. Berbar settu strax laggirnar marka ea souk hr elleftu ld og reyndar eru borginni einir tjn souks starfandi stgum og gtum, sem eru svo rngar a engir blar fara ar um, aeins ftgangandi og asnakerrur me farangur markainn. Karlar sitja vi strf sn ti gtu ea rngum sundum, en konur eru ltt berandi. Hr er hgt a kaupa bkstaflega allt sem r dettur hug. Krydd er berandi, einnig fatnaur, teppi, grnmeti, vextir. g rakst jafnvel nokkra karla sem voru eingngu a selja steingervinga og kristalla af msu tagi, enda er jarfri Markk strmerkileg. Arir selja forngripi fr msum kynttum Norur Afrku, einkum Tuareg flki. a er enginn vandi a eya mrgum dgum souk, en maur stoppar ru hvoru til a f sr heitt te me mintu. eir taka fersk mintubl og hella sjandi vatninu yfir au, sem gerir hinn besta drykk. Svo setja eir tvo stra sykurmola t . Einn daginn, lei souk ttai g mig allt einu v a reyndar var g a fara sukki! g tel a a s enginn vafi v a slenska ori sukki er dregi af souk. Sennilega hefur a borist okkur gegnum dnsku. Eina souk Evrpu sem g veit um er Marseille suur Frakklandi, enda eru Arabar meirihluta eirri borg. A fara sukki getur a vissu leyti veri neikvtt, enda er maur hr til a eya tmanum, flkingi, og ar meal er htta a dragast t einhverja reglu. En a er ekki httan Marrakesh. ar hj mslimum er ekkert fengi selt sukkinu.


Rtur hryjuverkamanna

hry_juverk.jpgHva segir flagsfrin og mannfrin um uppruna hryjuverkanna? Ekki miki, en er mislegt a koma fram. Til dmis er bent eitt athyglisvert sambandi vi samanbur innflytjendum Pars og Bandarkjunum. Bandarski mannfringurinn Scott Atran hefur kanna etta ml. Bandarkjunum er tali a innflytjendur ni eirri menntun og efnahag, sem einkennir mealmanninn landinu eftir aeins eina kynsl. Frakklandi eru innflytjendur fimm til tuttugu sinnum lklegri a vera ftkari og minna menntair en mistttin, jafnvel eftir rjr kynslir landinu. Stttaskiftingin er, rtt fyrir allt, miklu lfseigari Frakklandi en Amerku. Uppruni fanga fangelsum essara landa segir einnig sna sgu. Frakklandi eru mslimar bilinu 8 til 10% af allri jinni, en eir eru um 60 til 75% af llum fngum landsins. a er svipa hlutfall og hj ungum svertingjum Bandarkjunum. En Frakklandi sitja margir steininum vegna hugmyndafri sinnar. Bandarkjunum er a ruvsi. ar eru svertingjarnir fangar aallega vegna smglpa, tengdum neyslu og verslun me eiturlyf. Skoanakannarnir sna a Frakklandi hafa 27% af llu ungu flki (milli 18 og 24 ra) frekar jkva skoun ISIS. Meal eirra eru margir atvinnulausir utangarsmenn, sem lta ISIS sem samtk, ar sem eir su velkomnir og sj jihad sem afer til a breyta heiminum sr vil. annig tkst remur fyrrum fngum Pars a n heimsathygli sustu viku og breyta heiminum sinn htt, tt a kostai lfi. Mannfringarnir telja a milli 7 og 14% allra mslima heiminum styji rs Al Quaeda Bandarkin ri 2001. Ef svipa hlutfall styur ISIS n, er a hvorki meira n minna en um 100 milljn manns. En hve margir eirra vru tilbnir a berjast og deyja fyrir slkan mlsta? a veit enginn. Slkt hugarfar myndast aeins vi srstakar astur, eins og til dmis litlum klkum mslima fangelsi, ar sem eim finnst a allur hinn vestrni heimur vinni mti sr. Mannfringarnir telja v a klkurnar myndist ekki moskunum heldur fyrst og fremst fangelsum, ea ftboltavellinum. Ekki moskum, v a ar er gn og menn talast ekki vi. Rturnar eru ftkt, misrtti, atvinnuleysi og flagsleg vandaml, sem hafa a mestu leyti skapast vegna auvaldsskipulagsins sem strir heiminum dag.


Gosi heldur fram

sigjan2015.jpgslendingar eru n ornir svo vanir gosinu Holuhrauni a a er varla minnst a lengur fjlmilum. En a heldur samt fram og einnig heldur sigi fram Brarbungu. Reyndar var sambandsleysi vi GPS mlinn Brarbungu um tma, en hann komst aftur samband gamlrsdag og hefur sent fr sr ggn ar til sustu viku, en datt hann t aftur, samkvmt vef Veurstofunnar : "Ekkert samband n sem stendur". Eins og g hef fjalla hr um ur, er sigi 800 metra ykku shellunni, sem fyllir skju Brarbungu bein afleiing af rennsli kviku t r kvikurnni og inn kvikugang, sem nr meir en 50 km til norurs. ar kemur kvikan loks upp yfirbori Holuhrauni. Eldstin sem er a gjsa er Brarbunga, tt athyglin hafi mest beinst a virkninni yfirbori Holuhrauni. Lnuriti sem fylgir hr me snir a sig Brarbungu hefur veri trlega reglulegt fr upphafi. Jafnan sem fylgir lnuritinu snir a a er mjg nrri v a vera hrein lna, me R2 = 0,99968. a gerist ekki betra nttrunni. Samkvmt essu verur lnan orin lrtt (sig httir) eftir um 160 daga fr v a mlingar hfust (12. september 2014), ea byrjun mars mnaar 2015, eins og vi hfum ur sp hr blogginu. er lklegt a gosinu ljki, v a rstingur kvikurnni verur kominn jafnvgi. Blu pnktarnir eru allir af athugunum siginu, nema sasti punkturinn vi dag 160, sem g leyfi mr a setja inn sem lkleg goslok mars.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband