Sra sprungan Petermann jkli

petermann-crack.jpgEinn strsti jkull Grnlands er Petermann jkullinn, nlgt nyrsta odda Grnlands. Jkultungan er um 70 km lng og um 15 km brei, og fltur hafinu. ykktin snum er um 600 m syst, en um 30 til 80 m ar sem hn fltur hafinu. rin 2010 og 2012 brotnai jkullin og tvr risastrar seyjar, samtals um 388 ferkm. rku til hafs og brnuu. N er a opnast n sprunga Petermann, og ef hn opnast, losnar fr seyja sem er um 180 ferkm. a flatarmli. Sennilega myndast sprungurnar vegna ess a jkullinn er a brna nean fr, vegna ess a heitari sjr streymir inn sundi. Sennilega brotnar eyjan fr sumar, egar hafi fyrir framan Petermann verur slaust. En egar Petermann brotnar ennan htt, er htt vi a aaljkullinn skri fram meira mli ninni framt. a getur haft hr hrif sjvarml um heim allan.


Bli bletturinn

bluedot.jpgHf heimsins eru a hlna allstaar nema bla blettinum Norur Atlantshafi, rtt fyrir suvestan slands. Fyrsta myndin snir frvik fr hita hafsins fr 1900 til 2013. ll hfin sna gulan ea rauan lit, sem ir hlnun, eins og mlikvarinn undir myndinni snir. En a er ein mjg mikilvg undantekning: bli bletturinn sunnan Grnlands og slands. etta svi hafsins snir stugua og kvena klnun llum mlingum. Hnattrn hlnun er gangi, en hvernig stendur essari stabundnu klnun rtt hj okkur hafinu? Hinga til hefur veri fari me etta eins og vikvmt feimnisml, og ltt rtt meal vsindamanna og alls ekki meal almennings. En mli er grafalvarlegt, ar sem a kann a benda til a Golfstraumurinn s a hgja sr. ri 2010 stungu Dima og Lohmann upp a Golfstraumurinn hafi veri a hgja sr alla lei san um 1930. N eru nokkrir vsindamenn byrjair a kvea vi sama tn, til dmis S. Rahmsdorf (2015) fundi Reykjavk. Einn s fyrsti til a benda ann frilega mguleika a a kynni a draga r Golfstraumnum tengslum vi hnattrna hlnun var Bandarkjamaurinn Wally Broecker grein Nature ri 1980, sem bar titilinn Unpleasant surprises in the greenhouse? Golfstraumurinn er einn mikilvgasti armurinn hringrs strauma heimshafanna, en a hluta til verur essi hringrs til vegna ess a mjg kaldur, saltur og ungur sjr sekkur noran slands, steymir me botninum til suurs, og sem svrun vi v streymir heitari sjr (Golfstraumurinn) til norurs. N vi hnattrna hlnun dregur r myndun essar sjvartegundar norri og Glofstraumurinn hgir sr. etta er kenningin, en mlingar eru allt of far essu fyrirbri. Ekki reikna me a Hafr skifti sr af v heldur: eir halda sig landgrunninu.liu-2017-1cjpg.jpg

Wei Liu ofl. (2016) hafa gert mjg nkvmt lkan af hrifum af hnattrnni hlnun Golfstrauminn, sem spir um lklega hegun hans framt. Niurstaa eirra er s, a miki dragi r Golfstraumnum eftir um 200 r, eins og nnur mynd snir. etta lkan gerir r fyrir tvfldun kolsru lofthjpnum. Einingarnar fyrir rennsli Golfstraumsins eru Sverdrup (Sv), en ein Sv er ein milljn rmmetrar af sj sekndu. Vi Bjrn Erlingsson bentum essa httu tarlegri skrslu um hnattrna hlnun til Forstisruneytissins ri 2007, en fengum engin vibrg vi eirri skrslu. Jafnvel sklabrn tta sig v n dag a hegun og framt Golfstraumsins skiftir slendinga llu mli.


Httulegt a anda


fusioncharts.jpg

Kna er mist alls inaar jru, en v fylgir gfurleg mengun. a stafar einkum af v a aal orkugjafi knverja eru brennisteinsrk kol. Peking hefur mengunin veri svo slm, a Bandarska sendiri lt setja upp skynjara hj sr ri 2008, sem mlir daglega mafn af P2.5 rykkornum, en au eru httulegust heilsu manna. etta er svipa a eli og svifryk a sem myndast Rekjavk vetrum vegna umferar. San hefur Sendirsmlirinn veri eins og hornsteinn fyrir mlingar loftga Kna: a eina sem menn treysta.

Httumrkin loftgum eru talin 300 P2.5 einingar, loft ar yfir er tali mjg httulegt heilsu og allir vera a halda sig innan dyr mean slkt stand rkir. Myndin snir mlingar Peking undanfarna daga. a er langt yfir httumrkum og hefur dag n upp 446 einingar.

Knversk stjrnvld hafa ekkert veri srlega ng me a erlent rki s a fylgjast me loftgum eirra, en etta eru n einu ggnin sem allir treysta.


N er von fyrir flinn!

fi_769_ll.jpgri 1800 er talia 26 milljn flar hafi veri lfi jru. dag eru ekki einu sinni 50 sund flar eftir Indlandi og Afrku eru um hlf milljn. a er auvita flabeini, sem er a drepa flinn, ea rttara sagt grgi mannkyns a n sr flabein til skrauts. Kna er langstrsti markaurinn fyrir flabein, en einnig rum austurlndum fjr. dag tilkynnti Kna a ll verzlun me flabein veri lgleg lok rsins 2017. etta er algjr game changer fyrir verndun flsins og getur bjarga honum fr algjrum tdaua. Bandarkin hafa einnig banna alla flabeinsverzlun fyrr essu ri. Vi getum glatt okkur essari skynsamlegu hegun strveldanna og vonandi fagna v a flnum fari a fjlga aftur.


Hringstraumurinn umhverfis Suurheimsskautsland

antarctic-ocean-circulation-model-800x600.pngEini sjvarstraumurinn sem fer hring jru er umhverfis Suurheimsskauti. Hann snst austur og flytur sj milli Atlantshafs, Kyrrahafs of Indlandshafs og er strsti hafstraumur jarar. Hr er alltaf rkjandi vestantt, sem keyrir strauminn fram hring. Myndin snir hvernig straumurinn hagar sr umhverfis Suurskauti, og snir einnig hraann. Raui straumurinn myndinni fer hraast, ea meir en eina mlu klst. Bltt fer hgar. essi strsti hafstraumur jarar flytur mesta magn af sj plnetunni, ea 173 Sverdrup einingar af sj, en eitt Sverdrup er ein milljn rmmetrar sekndu. Til samanburar flytur Amazonfljt um 0,17 Sv og Golfstraumurinn um 30 Sv.


Mragas vex hraar lofthjp

metan2016.jpgMragas ea metan hefur efnafritkni CH4 og er mikilvgt nttrunni. Gasi berst fr jru og upp lofthjp jarar, ar sem gasi veldur hnattrnni hlnun lkt og koltvox. En ar er metan hlutfallslega miklu virkara en koltvox. Tali er a hver sameind af metan s um 30 sinnum virkari en koltvox, en a er miklu minna af metan lofthjpnum (um 2 hlutar af milljn mti um 400). Metan hefur hkka andrmsloftinu san inbyltingin hfst, en af einhverjum stum vex a n me meiri hraa san 2007, eins og fyrsta mynd snir, eftir E.G. Nisbet. Fr 2007 til 2013 x metan um 5.7 ppb ri, en svo var stkkbreyting ri 2014 og x metan um 12.5 ppb a ri. Hva veldur essu? nnur mynd snir a dreifing metan er jfn tma og rmi jru. myndinni merkir grnt, gult og rautt hkkun, en bltt, dkkbltt og fjlubltt lkkun metan. Rannsknir samstum af kolefni metan gasi sna a essi hkkun er ekki vegna jarefna, olu ea kola heldur er hn lfrn a uppruna. essi mikla og skyndilega aukning metan er str rgta fyrir vsindin dag. metandreifing.jpgGetur a veri vegna losunar af mragasi r sfreranum norri, ea vegna brnunar metan s sem finnst seti hafsbotni ea meiri rotnunar grurs hitabeltinu? Enginn veit, en a er greinilegt a mikil breyting er gangi og jafnvel stkkbreyting.



rloftsteinar akrennunni

o_776_rloftsteinar.jpgHefur kkt akrennuna na nlega? a getur vel veri a finnir ar rloftsteina og geimryk. a er tali a um sex tonn af geimryki og rlitlum loftsteinum berist til jarar degi hverjum. a er um eitt korn hvern fermeter ri.

Vsindin nota msar aferir til a safna geimryki og rlitlum loftsteinum. Ein vinslasta aferin er a aka um Suurheimsskautslandi snjsleum og tna upp svarta steina upp r hvtum snum. En akrennan er nrtkari fyrir koour hina. a er a sjlfsgu allskonar rusl akrennunni. Lklega er ar a finna eitthva af eldfjallasku fr Eyjafjallajkli, ryki r umferinni, ryi og fleiru, en rloftsteinarnir eru auekktir. eir eru glansandi og glerkenndir eins og myndin snir, vegna ess a eir hafa brna skel eftir a hafa fari gegnum andrmsloft jarar ofsahraa og vi mikinn nningshita.


Myndbnd Eldfjallasafns

Ekkert a gera yfir jlin? skalt skoa myndbnd Eldfjallasafns, slensku og ensku, hr YouTube

slenska tgfan https://www.youtube.com/watch?v=mBRgmsk-wv4

Enska tgfan https://www.youtube.com/watch?v=At5vTJi5H6A

Htakvejur

Haraldur


Campi Flegrei a rumska

Rtt fyrir vestan borgina Napol talu, j, eiginlega tjari borgarinnar, er eitt risastrt eldfjall, sem er a byrja rumska. a heitir Campi Flegrei, ea Brunavellir. ar er askja, sem er 12 km verml, en hn myndaist miklu sprengigosi fyrir 39 sund rum. Anna strgos var fyrir um 15 sund rum. Lti gos var Campi Flegrei skjunni ri 1538 og er a sasta gosi. a geri tluveran ursla og hlst upp ntt ggmynda fjall: Monte Nuovo. Myndin sem fylgir er samtma gosinu og er essi trrista merk heimild.montenuovo_copy.jpg

Miklar breytingar eru gangi hverum skjunni og land er a rsa. Gas streymi upp r hverum skjunni hefur stugt aukist san mlingar hfust kringum 1982. Samfara v hefur hiti hverunum aukist, og landris skjunni er gangi. t fr essum ggnum og rum hafa Giovanni Chiodini og flagar sp v a lkur su gosi innan 100 til 120 ra. eir telja jafnvel a gos gti hafist innan 4 til 5 ra, en lkur eru a a veri sar. a er v mikil vissa gangi, en a er greinilegt a httustand rkir svinu, ar sem sundir ba n og mikil mannvirki eru fyrir hendi.

hiti_1297190.jpg


trlegt en satt...

Myndin snir hitafar rtt fyrir noran 80 gru norur. Svarta lnan snir mealtal lofthita fyrir tmabili 1948-2002. Bla lnan snir hitafar ri 2016. a er einstakt sgu mlinganna og synir vel hva hlnunin er r. Hitafar er n meir en t graum yfir meallagi.

arctic.jpg


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband