Frsluflokkur: Mannfri

N er von fyrir flinn!

fi_769_ll.jpgri 1800 er talia 26 milljn flar hafi veri lfi jru. dag eru ekki einu sinni 50 sund flar eftir Indlandi og Afrku eru um hlf milljn. a er auvita flabeini, sem er a drepa flinn, ea rttara sagt grgi mannkyns a n sr flabein til skrauts. Kna er langstrsti markaurinn fyrir flabein, en einnig rum austurlndum fjr. dag tilkynnti Kna a ll verzlun me flabein veri lgleg lok rsins 2017. etta er algjr game changer fyrir verndun flsins og getur bjarga honum fr algjrum tdaua. Bandarkin hafa einnig banna alla flabeinsverzlun fyrr essu ri. Vi getum glatt okkur essari skynsamlegu hegun strveldanna og vonandi fagna v a flnum fari a fjlga aftur.


Njar rstir Norrnna manna Amerku?

point_rosee_settlement_site_map.jpgEins og llum er kunnugt, fundust rstir norrnna manna LAnse aux Meadows norur odda Nfundnalands ri 1961. N virist sem nnur norrn bygg s hugsanlega a koma ljs nrri suvestur odda Nfundnalands. Fyrsta myndin snir stasetningar eirra. essi umdeilda forna bygg fannst fyrst Google Earth, skaga sem vefnist Point Roose. Hr me fylgir mynd, sem g hef teki af Google Earth. Raui hringurinn umlykur svi, sem er athyglisvert og til rannsknaar. ar m sj myndinni tlnur, sem kunna a vera gamlir torveggir ea garar. Einnig hefur fundist eldst, mrarraui og vsbendingar um jrnvinnslu. En engar aldursgreiningar hafa veri gerar, og engin rugg merki hafa komi ljs enn sem benda ruggt vist norrnna manna essum sta. point_rosee.jpg


Fyrstu norurfararnir

untitled_1291704.jpgHvenr komu menn fyrst inn Norurheimskautssvi? sldinni var etta vgast sagt erfitt svi til a ba , kalt, dimmt og erfitt yfirferar. a er vita a menn voru fyrst ferinni sldinni fr Sberu til Norur Amerku fyrir um 18 sund rum, en n hefur komi ljs vitneskja um a maurinn hafi fari norurslir miklu fyrr sldinni, ea fyrir um 45 sund rum. ri 2004 fundust tl r steini og beini Uralfjllum Rsslandi sem reyndust vera 35 sund ra, og einnig hafa fundist nlega leifar af sltruum mammtum ea loflum fr sama tma. En merksti fundurinn til essa var ri 2012, egar 11 ra rssneskur sni, Zhenya a nafni, rakst leggi af hlfrosnum lofl, sem stu t r rbakkanum vi Yenisei fla norur Sberu, um 2000 km fyrir sunnan norurplinn. Rannskn leiddi ljs a flnum hafi veri stra af mnnum fyrir um 45 sund rum. etta snir a maurinn hefur snemma alaga sig a helkulda saldarinnar norri, sennileg me gum skinnklum og vel vopnaur spjtum til a eiga vi str dr eins og lofla. Loflar og nnur mjg str dr voru algeng steppunum vi jkulrndina sld. Maurinn hefur stt inn etta svi til a afla sr fu fr hinum stru drum, en a urfti miki vit og mikla samvinnu margra veiimanna a n a drepa slk dr me fremur frumstum spjtum me steinoddi. En arna r einu dri eru komin matarbori mrg tonn af kjti, sem getur haldi lfinu heilu orpi marga mnui. ferum snum um Sberu leitai maurinn meal annars enn austar, ar sem hann komst urrum ftum fr Sberu og til Alaska fyrir um 18 sund rum og hf a nema land Amerku.


Eru slendingar aumingjar?

althingishu_769_s_1289112.jpg

Nr forseti var vgur vikunni og kom a vanda fram svalir Alingishssins til a lta linn hylla sig. En skyldi hann nokkurn tma lyfta hfi egar hann gengur inn hsi og lta skjaldarmerki og krnu Kristjns 9 danakonungs, sem trjna efst hsinu? Hvernig m a vera a slendingar lti vi last ll essi r a sta stofnun jarinnar s merkt svo kyrfilega me merki nlendukgarans? Maur hefi n haldi a einhverjir duglegir piltar hefu klifi hr upp ak Bshaldabyltingunni og fjarlgt skmmina, en svo fr ekki. Vri ekki best a minnast aldarafmlis sjlfstis og fullveldis slands ri 2018 me v a fjarlgja essa skmm?


Nation-building er orsk hryjuverkanna

g var Pars hinn 7. janar 2015, daginn sem hryjuverkin voru framin Charlie Hebdo. g var EKKI Pars n fstudaginn, egar nju hryjuverkin voru framin, ar meal Bataclan hljmleikasalnum, aeins um 300 metrum fr Charlie Hebdo. Reyndar var vettvangur hryjuverkanna n svi austur hluta borgarinnar, sem mr finnst ltt spenandi, fyrir utan hinn einstaka Pre Lachaise kirkjugar, ar sem finna m leii Jim Morrison (The Doors), Maria Callas, Oscar Wilde, Balzac, Delacroix ofl. Pars rkir n mikil sorg og allt er n gert til a komast til rtar essu mli. En a mnu liti eiga hryjuverkin Pars og var heiminum undanfari rt a rekja til agera heimsveldanna tuttugustu ldinni og byrjun hinnar tuttugustu og fyrstu. Uppr 1990 kom fram ein tegund af heimsveldisstefnu Bandarkjunum, sem fkk hi virulega nafn nation-building. a voru hugmyndafringar, sem strfuu vegum George W. Bush, George H W Bush og Tony Blair, sem voru helstu rursmenn fyrir nation-building og eir eru oftast nefndir neocons, ea neo-conservatives. Fremstir ar flokki voru Paul Wolfowitz, Dick Cheney og Donald Rumsfeld. sta markmi neocons var a reisa Amerskt heimsveldi, ar sem rkti Pax Americana ea Amerski friurinn. Einkum hfu neocons augasta mi-austurlndum, ar sem aulindir af olu og gasi eru miklar. a kemur ekki vart a margir neocons og einnig Bush fjlskyldan hafa sterk tengsl olufyrirtkjum og flgum tengdum oluleit, eins og Haliburton, Schlumberger og Hughes Tool Co.

J, en gengur bara ekki inn og tekur yfir landi og allar aulindir ess? Nei, eir hfu ara og smekklegri afer, sem eir kalla nation-building. nr llum miausturlndum var flki undir hlnum harstjra ea herforingjari og lri var af skornum skammti ea ekki neitt. N su neocons sr leik bori: eir lgu til a Bandarkin (og fylgifiskar eirra, ar meal Bretar og einnig sland undir merki Davs og Halldrs Irak) gerust einskonar frelsarar ea brautryjendur nation-building ea jarreisn, steyptu af stli harstjrn, kollvrpuu mnnum eins og Saddam Hussein og stilltu upp stjrn ausveipra heimamanna, sem vri eim velvilju og boai einnig lri a nafninu til meal flksins. Vi vitum vel hvernig etta hefur mistekist rak, Afghanistan, Libu og nr alls staar, ar sem nation-building aferinni hefur veri beitt. a hefur orsaka algjra upplausn jflagsins, margra alda gamlar hefir eru ftum tronar, jflagi leysist upp. Undir stjrn harstjranna og herforingjarsins rkti ur viss stugleiki essum lndum. Auvita voru mannrtindi ftum troin, en samflagi virkai og naglar eins og Hussein gttu ess, a klerkastttinni vri haldi skefjum. N er efnahagur flestra essara landa rstum og fgahpar mslima hafa n ftfestu, stjrnin er veikbura og hefur ekki fylgi almennings. v miur virist svo a bar mi-austur landa su ekki tilbnir a leggja t lrislegt jflagskerfi. Heimsspekin og hugarfari sem lri byggir virist lta strax minni pokann, egar klerkarnir kalla flki til bna, fimm sinnum dag. Mhamme trompar allt. Sama sagan er n a endurtaka sig Srlandi. Bashar al-Assad hafi nokkurn veginn stjrn landinu, en vegna afskipta vesturlanda og annara erlendra hrifa er stjrn hans molum. Enn og einu sinni skapast rkur jarvegur fyrir hryjuverkahpa, egar gamla stjrnarkerfi er hruni.


Flksfjlgun er enn strsta vandamli

Lengi hefur a veri almennt haldi a draga myndi fljtlega r hinum hraa vexti flksfjlda jru. N reynist a rangt. Spr Sameinuu janna hafa alltaf reynst rangar. Flksfjlgun er enn mjg mikil og hefur a bein hrif loftslagsbreytingar. Mannfjldinn jru tvfaldast n aeins um 40 rum. annig fjlgai okkur fr 3 milljrum ri 1960 til 6 milljara ri 2000. Lnuriti fyrstu mynd snir runina og a er ljst a lti hgir fjlguninni. FjlgunTaki eftir a lrtti sinn er logri ea logarimi, milljrum. Vi btum vi um 82 milljnum hverju ri, sem er eins og eitt skaland btist vi mannflki jru hverju ri. En fjlgun mannkyns dreifist n ruvsi en ur var. Viss lnd, einkum Kna, hafa n gri stjrn flksfjlda me stundun og mikilli hrku, en mrgum rum lndum, einkum Afrku, er fjlgunin enn mjg mikil. Fjlgun jru skapar mrg vandaml. Eitt er a fa allt etta flk, en hitt gleymist oft a flksfjlgun hefur bein hrif hnattrna hlnun. Vi brennum og borum auvita rttu hlutfalli vi flksfjldann. Me flksfjlgun fylgir vaxandi losun lofttegunda, sem valda vaxandi grurhsahrifum. Um etta hefur Stephen G. Warren fjalla nlega vsindaritinu Earths Future. Stra mli bak vi fjlgun mannkyns er frjsemi kvenna, ea fjldi barna sem hver kona ber. Asu hefur frjsemi minnka r 5,9 brnum hverja konu ri 1950, niur 2,2 brn ri 2013. Afrku stendur frjsemin hins vegar sta, um 4,8 brn hverja mur. Evrpu og Norur Amerku er hn aeins 1,6 og 1,9 brn hverja mur. Frjsemi slandi hefur breyst mjg hratt sustu ld. Frjsemi slandi var hrri en annars staar Evrpu fyrri rum. Eins og lnuriti snir, var frjsemi kvenna hr landi um 4,0 kringum 1950 til 1960, en hefur svo lkka um helming, niur um tv brn hverja konu. Frjsemi  slandi

Vxtur ea fjlgun allra tegunda lfrkinu heldur fram ar til einhver utana komandi hrif stva hann. a geta veri takmarkanir eins og fuskortur, sjkdmar, styrjld, ea umhverfistruflun (loftslagsbreytingar ofl.). Pskaeyja Kyrrahafi er eitt lti dmi. essi einangraa eldfjallsey var uppgtvu kringum 600 e.Kr. og aeins 20 til 30 Polynesar komu hinga smbtum. eim fjlgai og ri 1600 voru eir ornir um 6000 a tlu. var mannrng svo mikil eynni a allir skgar voru hggnir, hungursney rkti, styrjld og mannat tk vi. Mannfrin snir okkur a essi offjlgun Pskaeyju var vegna ess a frjsemin var um ea yfir 2,3. a arf ekki miki til a koma kerfinu algjrt ngveiti.

Kna er alveg srstakt tilfelli, sem vsar okkur veginn stjrn flksfjlgunar jru. Kna var frjsemi lengi um sex brn allt til 1970, eins og lnuriti snir. innleiddi stjrn landsins hara stefnu um eitt barn, og san hefur frjsemi falli niur 1,8. a er magt sem hefur hrif frjsemi kvenna yfir leitt. Til dmis er frjsemi fugu hlutfalli vi menntun. Anna mikilvgt atrii er a getnaarvarnir su fyrir hendi jflaginu. Ef til vill er mikilvgasta atrii samt einfaldlega frelsi kvenna til a taka sjlfstar kvaranir. Frjsemi er h svum ar sem trarofstki er rkjandi, eins og til dmis meal mormna Utah Bandarkjunum og srael. Snasta lnuriti snir svo frjsemina Kna. Kna frjsemi


Flttamenn ea feramenn?

BtsfylliFrttir berast um a varskipi Tr hafi bjarga 320 manns bti Mijararhafi og komu eim land talu. Skyldu talir n fagna essu framtaki slensku Landhelgisgslunnar? g leyfi mr a efast um a. a var fyrir rmu ri a tala htti a lta flttamenn sem lglega innflytjendur og byrjai a bjarga fjlda manna sem lgu hafi litlum btum fr norur strnd Afrku. Frttin um a talir tkju flttaflki opnum rmum barst eins og eldur sinu um alla Norur Afrku og llum skekktum er n tt flot tt til fyrirheitna landsins. tala er n orin gttin inn Evrpu fyrir lglega innflytjendur. a er tali a um 200 sund manns hafi komi fr Afrku ri 2014 til talu ennan htt, en eir greia fr eitt til tv sund evrur til smyglara ea scafisti Lbu fyrir ferina. talska rki heldur eim uppi fyrst sta egar eir koma til fyrirheitna landsins, og er tali a a kosti landi um 43 evrur hvern mann dag, ea alls meir en fimm milljn evrur dag! tt eir hefji ferina oftast fr Lbu, er etta flk fr msum lndum utan Afrku: Afganistan, Srlandi, Palestnu og rak. egar til talu er komi er auvelt a koma sr fram lest eftir stutta dvl, til dmis til Frakklands, v Schengen kerfi gerir llum kleift a ferast n vegabrfs, eftir a eir eru komnir einhvers staar inn Evrpu. einfeldni okkar ltum vi flest svokallaa flttamenn sem flk fltta undan plitsku ofbeldi. g held a a s rangt. Flki er fyrst og fremst leit a tkifrum, atvinnu og bttum efnahag. Sumir eru einnig einfaldlega fltta undan yfirvaldinu heimalandinu vegna glpastarfssemi. Hvenr verur olinmi talskra skattgreianda rotum? anga til hefur varskipi Tr vinnu vi essa bjrgun.


Alingishs er enn merkt Dnum

althingishu_769_s.jpgN berst s frtt a rkisstjrn hyggist lta byggja vi Alingishs slendinga. a verur sjlfsagt einhver glerlma, sem er jafn smekkleg og t r stl hssins, eins og lman sem var bygg fyrir nokkrum rum. En skyldu ingmenn nokkurn tma lyfta hfi egar eir ganga inn hsi og lta krnu Kristjns 9 danakonungs, sem trjnar efst hsinu? Hvernig m a vera a slendingar lti vi last ll essi r a sta stofnun jarinnar s merkt svo kyrfilega me merki nlendukgarans? Maur hefi n haldi a einhverjir duglegir piltar hefu klifi hr upp ak Bshldabyltingunni og fjarlgt skmmina, en svo fr ekki. Vri ekki best a minnast aldarafmlis sjlfstis og fullveldis slands ri 2018 me v a fjarlgja essa skmm?


Faru og sju Leviathan

LeviathanRssneska kvikmyndin Leviathan eftir Andrei Zvyagintsev er risavaxin deila Rssland dag. Sileysi, ofdrykkja, lg menning, spilling: etta er allt lagt fram bori og alltaf sigrar yfirvaldi lokin. Myndin gerist litlu gerarorpi ti Kola skaga. Strbrotin nttra, einangrun, villt landslag, dlti slensk stemning, brostin hjnabnd, ar sem samrurnar far fram vi eldhsbori. Og vodkadrykkjan! Drottinn minn! Er etta satt? g er smtt og smtt a tta mig hva kirkjan hefura aftur n miklum tkum rssneskri menningu og er komin innarlega valdakerfi. Stri brandarinn er a myndin var styrkt af Menntamlaruneyti Rsslands. g efast ekki um, a Ptin mun lta endurskoa r reglur. Maur er eiginlega falli eftir a hafa s essa mynd. Leviathan getur veri stri hvalurinn, sem liggur djpt hafinu en getur fari a bylta sr rlega eins og rssneska jin kann a gera. En Leviathan getur einnig veri daui hvalurinn, sem er rekinn land og liggur rotnandi fjrunni, eins og rssneska jflagi dag? Ykkar er vali.


Mskvastr er ekkert ml!

fishing-in-cambodia11.jpgHort vilt deyja r hungri, ea r malaru? Afrku er etta ekkert grn, heldur alvru ml. Zambu og mrgum rum lndum Afrku eru mosktnet algeng vrn gegn malaru, en n eru margir bar bnir a taka neti niur fyrir ofan rmi og farnir me a t vatn ea t na, sem rennur ngrenninu. Hsbndinn er binn a taka ll netin ur heimilinu, sauma au saman og notar au til a trolla eftir fisk nni ea vatninu. a er ekkert spursml um mskvastr hr. Neti fangar bkstaflega allt sem lifir vatninu, ungvii sem fullorinn fisk og ekkert er skili eftir. essi dsamlegu mosktnet, sem hjlparstofnanir fra heimamnnum keypis eru a bjarga eim, ekki fr malarunni, heldur fr hungri. Netin eru keypis, en au eru mengu af permethin, sem drepur moskt flugur en einnig miki af lfriki vatnanna. Hjlparstofnanir dreifa hundruum milljna mosktnetja hverju ri Afrku, sem ll eru mengu efnum til a fla fr moskt flugur. En n eru essi efni a fara vatni. En essi afer er ekki bundin vi Afrku. Myndin sem fylgir er reyndar fr Kambdu, ar sem eir nota smu afer me moskt net.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband