Frsluflokkur: Mannfri

Eru afkomendur Thule flksins Ammassalik?

000022074 copy sasta bloggi fjallai g um hvernig heill jflokkur af Thule flki noraustur Grnlandi hvaf ri 1823. Breski skipstjrinn Clovering hitti tlf manna hp eirra eyju ar sem skilyri til veia voru best. Nsta dag voru eir allir horfnir. Hrai var mannlaust eftir, nkvmlega eitt hundra r, ar til Danir fluttu 85 manna hp af Inuitum, nauuga -- viljuga, 70 fr Ammasalik og 15 fr vestur Grnlandi, til Scoresbysunds og settu laggirnar nja orpi Ittoqqortomiit.

Hvert fru eir, ea d stofninn hreinlega t vegna sjkdma, vi smit fr evrpskum hvalfngurum? Fundur nokkraum dauahsum (rstir ar sem mannaleifar finnast innan hss, grafnar) bendir til mikilla sjkdma ea sults.

Suur mrk essa svis Thule flksins noraustur Grnlandi eru eins og jkulveggurinn Game of Thrones: nr algjrlega fr. etta er fjallgarur r blgrti ea gmlum basalt hraunlgum. Hann ber nafni Geikie Plateau, og er ar hvergi lendingu a f. Austur oddi Geikie Plateau fjallgarinum er Kap Brewster. a beygir strndin skarpt til suurs, en samfellt hamrabelti kalla Blosseville strndin, tekur vi mrg hundru klmetra til suurs. Hvergi er lendingu aa skjl a f eirri strnd. Thule flk fr yfirleitt lti ea ekkert sunnar en Scoresbysund. Flksflutningar fru fram sjnum ea hafs, ekki yfir fjll og firnindi.

a eru samt heimildir sem sna a Thuleflk fr bferlum fr Scoresbysundi og alla lei til Ammassalik (Tasiilaq), 850 klmetra langa lei, og afkomendur ar dag. a var ri 1884 a kaptainn Gustav Holm kom til Ammassalik, fyrstur evrpumanna, en leiangur hans fr konubtum (umiaq) fr vestur Grnlandi og fyrir suur odda Grnlands og rru eir san up me noraustur strndinni ar til eir koma til Ammassalik. ar uppgtvar Holm bygg Inuita sem hfu veri algjrlega einangrair fr Evrpumnnum um aldur og vi. etta var og hafi lengi veri eina byggin allri austurstrnd Grnlands ar til Ittooqortomit nlendan var stofnu Scoresbysundi ri 1924. a kom strax ljs a bar Ammassalik voru srstir. eir hfu til dmis lkan frambur Grnlenskunnar.

Trboar setja upp bir bygginni ri 1894 og byrjuu a kristna flki. Einnig kemur danska stjrnin upp verslunardt a r. a var ri 1905 sem danski mannfringurinn William Tahlbitzer kemur til Ammassalik og dvelur yfir eitt r orpinu. voru 470 bar Ammassalik svinu og nr allir htu eir heinum nfnum. Flki var enn steinldinni hva snertir menningu og tkni. Verslunarmist danska rksins og kirkjan uru smtt og smtt mipnktar jlfsins fyrir bana.

Tahlbitzer sndi fram a Ammassaliq rkir mllska sem er mjg lk eirri sem rkir vestur strnd Grnlands. Tahlbitzer geri mjg merkar athuganir bum og skri hina msu tti menningu eirra. En hann tk lka myndir. Hr me fylgir ein af myndum Tahlblitzers, sem er tekin af fjlskyldu sumarbum Kap Dan, suur enda Kulusuk eyjar. a er angakokinn ea galdramaurinn Ajukutoq sem stendur hr fyrir miju, ber a ofan, me konu sinni Sru til vinstri og hinni konu sinni Helenu og fimm brnum eirra. Hrgreisla kvennana, me stran topphnt og strengi af hvtum og lituum glerperlum, er srstk og einkennandi fyrir etta svi. Hnturinn er miki tskufyrirbri, sem hkkar konurnar og gerir r tignarlegri, eins og slenski skautbningurinn geri. Myndin er algjrlega klasssk sem listrn ljsmynd, en hn gefur einnig innsn horfna menningu, sem heyri steinldinni til. Galdrakarlinn Mitsuarnianga sagi Tahlbitzer sgur af ferum forfera sinna fr noraustur Grnlandi og suur til Ammassalik, en langafi hans tk tt eirri fer, egar hpar Inuita fru fr Scoresbysund svinu og all lei suur til Ammassalik lok tjandu aldar ea byrjun ntjndu aldar. Sennilega sigldu eir essa lei umiaq ea konubtum. Tunu er Grnlenskt or sem ir hin hliin, og vsar a til austur Grnlands, en bar austurstrandarinnar eru oft kallair Tunumiuts. g akka Vilhjlmi Erni Vilhjlmssyni fyrir asto me myndefni.


egar sasti maurinn hvarf fr Scoresbysundi

Hinn 18. gst ri 1823 hittust Evrpubar og Thule flk ea Inuitar sasta sinn Noraustur Grnlandi. essi fundur var egar skipstjrinn HMS Griper, Charles Douglas Clavering a nafni, hitti tlf Inuita sumarbum eirra suur hluta eyjarinnar, sem n ber nafn skipstjrans: Clavering. Clavering var fyrsti Evrpubinn sem sigldi gegnum hafsinn og komst land noraustur Grnlandi. Eftir ennan fund hafa margir Evrpumenn fari um essar slir, en enginn hefur hitt fyrir neina Inuita ea Thule flk hr san. S kynttur er v talinn tdauur noraustur Grnlandi. Hreindrin hurfu fr noraustur Grnlandi um aldamtin 1900.

Sodhousesri 1925 fluttu Danir hp af Grnlendingum , 85 talsins, til Scoresbysunds, til a stofna nlendu ar. etta var gert eim tilgangi a helga svi danska rkinu, en Normenn geru einnig tilkall til noraustur Grnlands essum tma. essi nlenda er n orpi Ittoqqortoormiit vi Scoresbysund, me um 450 ba.

En hvaan kom flki, sem var hr fyrir ri 1823? Og hva var um a? N er vita a Thule flki kom upprunalega norurleiina, fr Thule norvestur Grnlandi, til noraustur Grnlands. Sennilega hefur flki fari essa fer a mestu umiaq btum. byrjun fimmtndu aldar voru miklir mannflutningar Grnlandi. birtist Thule flki fyrst noraustur Grnlandi, umhverfis Scoresbysund. Sennilega var etta landnm tengt loftslags- og umhverfisbreytingum. Rannsknir borkjrnum r vatnaseti benda til ess a fyrir komu Thule fksins til austur Grnlands hafi rkt hlrra loftslag og meiri snjr. En fr 13 ld og fram ntjndu ldina hafi veurfar veri kaldara, urrara, en fremur sveiflukennt. egar landnmi gerist, fimmtndu ldinni, var mikill hafs rkjandi en minni snjkoma, einkum v tmabili sem vi nefnum Litlu sldina fr fimmtndu ld og fram ntjndu ldina. essum tma geri samfelld hafsbreia og tiltlulega ltil snjkoma Thule flkinu kleift a ferast um og nta sr strt svi austur og noraustur Grnlands me eirri einstku tkni sem eir hfu ra: lttum sleum, snjhsum, kayak og sela- og hvalaskutlum. Ef til vill var tkni og kunntta eirra vi a skutla sel niur um s mikilvgust, en til ess urfti a ra srstaka skutla og annan srtbna. Vi gerum okkur yfir leitt ekki neina grein fyrir v, a flki sem forfeur okkar klluu skrlingja, hafi ra mikla tkni sem geri eim kleift a lifa og komast smilega af heimskautssvinu, miklu betur en forfeur okkar Eirkur raui og Grnlandsfararnir fr Breiafiri, sem ru ekkert vi Litlu sldina og du t Eystribygg og Vestribygg mildum.

thulehousediagramFornleifarannsoknir sna a Thule flki hafist vi hluta rsins annesjum noraustur Grnlands, ar sem stutt var miinn til a taka sel undir snum ea grend vi polynyas ea strar vakir, sem haldast opnar ri um kring og gefa kost veium hvala. En greining beinum Thule flksins og leifum byggum eirra sna a hreindr voru lka mikilvgur ttur matarri eirra og jafnvel mikilvgari en selur. Hreindr rfast heimskautaumhvefi ar sem rkoma (snjkoma) er lgmarki. Bestu skilyri fyrir hreindr noraustur Grnlandi rktu fr um 1600 til um 1850. Fornleifarannsknir sna a bygg Thule flksins var eftir allri noraustur strndinni, eins og korti snir. a kemur ljs t fr rannsknum Mikkel Srensen og Hans Christian Gullv (2012) a fjldi torfkofa er mefram strndinni og einnig innfjrum. essu svi lifi Thule flki um 450 r, um a bil tjn kynslir. nokkrum hluta af torfkofunum finnast mannabein, eins og fjlskyldan hafi di inni, anna hvort af sulti ea sjukdmum. Slk hs eru nefnd dauahs. Ef til vill er rnefni Ddemandsbugten Clavering af essum uppruna.

Upplsingar um noraustur Grnland koma fyrst fr hvalfngurum sem sigldu fr Evrpu. Breskir hvalfangarar komu fyrst grennd vi noraustur Grnland ri 1608, lei sinni til hvalveia umhverfis Svalbara. ri 1612 voru Hollendingar essum slum og svo skmmu sar Frakkar, Spnverjar og Danir hvalveium. Hvalfangararnir su til lands noraustur Grnlandi, en ekki er vita um lendingar ar. ri 1822 geri enski hvalfangarinn William Scoresby furu nkvmt kort af essari strnd. En a er mjg lklegt a hvalfangarar hafi fari land noraustur Grnlandi og haft samneyti vi Thule flki. Snnun ess eru einstaka munir r mlmum og gleri og brenndum leir, sem finnast vi uppgrft byggum Thule flksins. Fyrst Evrpumenn skiftust gjfum og gripum vi innfdda, hafa eir einnig skili eftir smitnma sjkdma. Sennilega hefur ori mikil flksfkkun meal Thule flksins af eim skum, en s saga er algjrlega ekkt. Skrir a a hluta til essa miklu flksfkkun og hvarf Thule flksins svinu?

Boneri 2014 sigldi g um Scorebysund og kom mynni firi, sem ber nafni Rypefjrd ea Rjpufjrur. Mr leist vel svi og velti fyrir mr hvort Thule flk hefi ef til vill haft asetur hr. Best leist mr grasbala og ma vi litla nlgt mynni fjararins (sj kort). Vi frum land og, viti menn, arna gengum vi beint rst vi rbakkann. Hr voru leifar af torfkofa, me hlana stein- og torf veggi, svipa v og ekktist slandi fram tuttugustu ldina. Myndin snir skissu af slkum Thule kofa. ar er pallur innst inni, sennilega til hvlu, lgra svi sem hefur veri nota vi eldamennsku og svo hlain, rng gng, um tveir metrar lengd, sem skrii var t um. Gngin eru hlain me steinhellum, sem eru reistar rnd.

Utan vegg s g standa t r jarveginum eitt fallegt bein, sem hafi greinilega veri tlga til og nota smi, sennilega sem rif kajak. Smiurinn hafi bora gt beini til a binda a vi grind kajaksins. g stst ekki mti og tk beini til aldursgreiningar me geislakola- ea C14 aferinni. Aldursgreining esu rifbeini gefur aldur um 1660 AD ea um 1780 AD. a er um tvo mguleika a ra hva snertir aldur, vegna ess a krvan fyrir C14 tekur lykkju essu tmabili, eins og myndin snir. Sennilega er yngri aldurinn lklegri, sem bendir til a hr hafi bi Thule flk um fjrutu rum ur en kynstofninn urkaist t.Curve2


Er OK a nota trunnin lyf?

pillurSumir spyrja sig af hverju lyf renni t. stan er a lyf hafa sasta sludag, rtt eins og matvara. Sum virk efni lyfjanna eru stug og au geta misst virkni sna me tma og skileg niurbrotsefni geta einnig myndast. Lyf eru einnig mismunandi hvarfgjrn en niurbrot getur veri vegna oxunar, ljss ea raka.
Endingartmi lyfja er misjafn og hann er einnig hur geymsluafer: a er best a geyma lyf kldum, urrum og dimmum sta (kliskpur er gur, en ekki m rugla lyfjum saman vi matvli). trunnin lyf eru skilgreind annig: sasti neysludagur sem gefinn er upp umbum lyfja er s tmi sem framleiandi lyfsins byrgist 100% virkni. S tmi er oftast gefinn sem 2 til 3 r. Bandarkjunum er tali a trunnum lyfjum s kasta, me vermti sem nemur $765 milljarar ri hverju, sem er fjri hluti af allri sjkrasamlagsstrafsemi landsins.

N telja margir a trunnin lyf s mta, tr ea skoun sem hefur ekki vi g rk a styjast, mta sem lyfjaframleiendur koma fram me til a f fk til a kasta lyfjum og kaupa n. a er margt sem bendir til a lyfjaframleiendur su a plata okkur.

Tkum dmi fr Kalifornu. Str kassi fullur af gmlum lyfjum (sum voru eldri en jafnvel tunglfari ri 1969) fannst geymslu lyfjaverslun Kalifornu nlega. Flest ea ll lyfin voru meir en 30 til 40 ra gmul og v lngu trunnin samkvmt reglum lyfsala. Tveir lyfjafringar tku kassann og byrjuu mlingar efnainnihaldi lyfjanna. a voru 14 tegundir lyfja kassanum. Efnagreinigar sndu a 12 af 14 voru fnu standi og jafng og n lyf. Aeins tv reyndust hafa misst eitthva af lkningakraftinum.

g er ekki beint a hvetja flk til a taka inn trunnin lyf (tt g geri slkt sjlfur), heldur a benda a a arf a fylgjast mun betur me lyfjaframleiendum og endurskoa aferir eirra vi a setja tmamrk trunnin lyf. Lknasamtk Bandarkjunum (AMA) hafa gert sr grein fyrir v a mrg trunnin lyf eru gt og afa v reynt a f FDA, bandarsku lyfjastofnunina, til a breyta reglunum. Ekkert hefur enn gerst v mli, en hreyfing er n a vakna.


Feramnnum fjlgar enn

brottförHeyrst hafa raddir um, a feramnnum muni fkka slandi nstunni. Hr er tafla me merkilegar tlur fr Feramlastofu, sem sna fjlgun vert mti. jn 2017 voru brottfarir feramanna fr Norur Amerku 23% fleiri en eim mnui ri ur. Yfir tmabili janar til jn voru brottfarir feramanna fr Norur Amerku fr slandi 58% fleiri ri 2017 en ri ur. a merkilega vi essar tlur eru breytingarnar fyrir miss jerni. a eru ekki bara kanar, sem eru ferinni hr. a er gfurleg aukning fjlda feramanna fr Spni, Rsslandi, talu og Kna. Ef til vill er aeins a draga r fjlguninni, enda vri a allt lagi. etta er gott svona. Vi rum ekki vi meiri troning essu vikvma landi. sland er eins og mosinn: eitt skref taf lei skilur eftir sig spor, sem tekur tugi ra a hverfa.


Hvernig er best a raa flki inn flugvl?

a versta vi flugferir er biin flugstinni. a nstversta er rngin vi innganginn egar kalli kemur a fara um bor. Flugflg hafa msar aferir vi a fylla vlina, en engin eirra leysir vandann um troninginn, bi ganginum inn og san flugvlinni, ur en flk kemst sti. Hr eru nokkrar aferir sem eru gangi.

Fyrst aftast: Flki er hleypt inn hpum, fyrst eir sem sitja eiga fimm ftustu runum vlinni og svo koll af kolli, fimm rair senn. etta er langalgengasta aferin og notu til dmis hj Virgin, American Airlines, JetBlue Airways og US Airways. Mythbusters geri tilraunir me msar aferir varandi staskipan og me essari afer tk a 24 mn. 29. sek. a fylla vlina.

Glugginn fyrst: essi afer byggist v a hleypa gluggarunum in fyrst, san mistunum og svo sast eim sem sitja vi ganginn. Aferin er kllu WilMA bransanum (window, middle, aisle). United beitir henni og einnig WOW. g flaug me WOW nlega og essi afer virkai vel. tilraun Mythbusters tk aeins 14 mn. 55 sek. a fylla vlina me WilMA aferinni. Vandamli me WilMA er a fk, sem vill sitja saman fer ekki saman inn vlina. a gengur v ekki vel me foreldra og brn.

Frjlst val: Einnig mtti kalla essa afer rtr, en henni er beitt f Southwest Airlines. Stin eru ekki nmeru og afleiingin er algjrt ngveiti, en hn virkar samt nokku vel. Fk er ekki a eya tma a leita a stanmeri, heldur sest beint fyrsta laust sti. tilraun Mythbuster tk essi afer aeins 17 mn. 15 sek. og annari tilraun 14 mn. 7 sek.

tilraunirA lokum eru hr niurstur r tilraunum sem Carmona og flagar geru (2014), sndar lnuriti. Tminn er sekndum lrtta snum, fyrir tta tilraunir sndar lrtta snum. a er greinilegt a frjlst val (random) er fljtasta og ef til vill leiin.

rtrin sem rkir flugvlinni vi stisleit er afleit, en flugflg gefa aeins einn kost til a losna vi hana: a borga meira og kaupa sti i fyrsta farrrymi ea business class. a er greinilega mjg hag flugflaga a spara tmann. Knnun snir a me v a stytta tmann sem fer a fylla vlina af flki um eina mntu, sparast 22 evrur hvert flug. Flugflag me 300 flug dag sparar sr annig 2.409.00 evrur ri. En hvernig vri a byrja v a sma flugvlar me inngang miju? er hgt a fylla bar ttir. Einfld lausn.


Dollarinn rkir enn Ekvador

GN! 2017Rki Suur Amerku hafa mrg veri a mjakast til hgri stjrnmlum (t.d. Brazila, Per, Argentna), en undantekningin er litla rki (13 milljn) Ekvador, sem er a mestum hluta Andesfjllum. a eru yfirleitt gar frttir n fr Ekvador, enda rkir ar gott lri. Miki hefur dregi r ftkt landinu og framlag til menntunar er hst rmnsku Amerku. Rafael Correa var kosinn forseti Ekvador ri 2007 og hefur veri vi vld tu r. N tekur vi n vinstristjrn, sennilega me svipaa stefnu, me Lenin Moreno fararbroddi. En a sumu leyti voru hendur Correa bundnar egar hann tk vi vldum, vegna ess a landi tk upp amerskan dollar sem gjaldmiil ri 2000 og lagi niur gmlu myntina sucre, sem hefur reynst eim jafn illa og krnan slendingum. Hann gat ekkert fikta vi gengi til a stra efnahagsmlum, gengisfellingar voru tilokaar og nokku venjulegt efnahagsstand tk v vi, sem rkir enn. Eitt af njum lgum landsins er a bankar veri a koma aftur heim til Ekvador me 80% af eignum snum. Me essu og rum agerum tkst a n miklu magni af dollurtum aftur heim, sem kom sr vel kreppunni rin 2008 og 2009. Ekki btti r skk a oluver heimsmarkai fll miki en Ekvador framleiir miki magn af olu fr lindum undir Amazonskginum. a hjlpai sjlfsagt til a Correa er me doktorsgru hagfri fr Harvard skla.

Lnuriti snir GNI (Gross National Income per person) ea jartekjur mann dollurum. Raua lnan markar breytinguna fr sucre sem gjldmiil, yfir amerska dollarann. Vaxandi velgengni undanfarinn sautjn r m a nokkru leyti akka olu, en ef til vill einnig stugri hagtjrn, sem hefur veri a nokkru leyti bundin stakk af dollaranum.

Me v a taka upp dollarann missti Ekvdor a nokkru leyti stjrn gjaldeyrismlum, -- a var til dmis ekki lengur hgt a prenta peningasela til a rva hagvxt ea til a standa undir opinberum verkefnum ea til a bjarga gjaldrota bnkum r vanda. Eina rki sem hafi reynt dollarinn undan var Panama, en ar rkir allt anna efnahagsstand. En oluver hefur stugt lkka og efnahagur Ekvador er nokkurri vissu. a verur frlegt a sj hvernig hinn ni forseti tekur mlunum, n ess a geta fikta neitt vi gengi og gjaldeyri landsins.


Fyrstu landnemar Amerku?

cc_CMS-Excavation-17_16x9Mannkyn tti uppruna sinn Afrku fyrir meir en milljn rum og geislai san allar ttir. a er merkilegt a Amerka virist hafa veri sasta meginlandi sem menn nmu land . a er almennt tali a fyrstu mennirnir hafi komist til Amerku fyrir um 14 sund rum, egar sjvarstaa var lgri um allan heim og var frt fyrir ftgangandi fr austur Asu yfir Beringsund til Norur Amerku. Jafnvel strala var mnnu miklu fyrr, ea fyrir um 40 sund rum.

En essi kenning er ef til vill a breytast mjg rttkan htt, ef taka m mark fornleifarannsknum minjum sem komu fram vi vegavinnu nrri San Diego Kalifornu. Bein af mastodon (skyldur loflum) komu fram vegavinnunni ri 1992. Frekari rannskn hefur leitt ljs a miki af beinunum eru brotin. etta er engin smbein og arf miki afl til a brjta slkt, sennilege strar steinsleggjur bundnar trjgreinar. hafa fundist steinar (15 kg) uppgreftrinum, sem gtu veri verkfri. a sem gerir etta hugsanlega mjg mikilvga uppgtvun er aldursgreining beinanna, 130 sund r. Ef beinin hafa veri brotin af mnnum, eins og n er haldi fram, komust menn me einhverjum leium alla lei til Amerku lngu fyrr en tla var. Ef etta er rtt, er hr elsti fornleifafundur Amerku. Hvernig voru astur heiminum eim tma? Fyrir um 120 til 140 sund rum var hlskei, me loftslag jru mjg lkt v sem rkir dag.

Hinga til hafa ekki fundist nein mannabein stanum. ar til slkar minjar finnast verur a taka essa kenningu me miklum fyrirvara, en n er unni af kappi stanum vi a leita frekari minja. En a er athyglisvert a ef hr er um menn a ra, voru eir sennilega Neanderthal, v ntmamaurinn kom seinna t r Afrku.


N er von fyrir flinn!

fi_769_ll.jpgri 1800 er talia 26 milljn flar hafi veri lfi jru. dag eru ekki einu sinni 50 sund flar eftir Indlandi og Afrku eru um hlf milljn. a er auvita flabeini, sem er a drepa flinn, ea rttara sagt grgi mannkyns a n sr flabein til skrauts. Kna er langstrsti markaurinn fyrir flabein, en einnig rum austurlndum fjr. dag tilkynnti Kna a ll verzlun me flabein veri lgleg lok rsins 2017. etta er algjr game changer fyrir verndun flsins og getur bjarga honum fr algjrum tdaua. Bandarkin hafa einnig banna alla flabeinsverzlun fyrr essu ri. Vi getum glatt okkur essari skynsamlegu hegun strveldanna og vonandi fagna v a flnum fari a fjlga aftur.


Njar rstir Norrnna manna Amerku?

point_rosee_settlement_site_map.jpgEins og llum er kunnugt, fundust rstir norrnna manna LAnse aux Meadows norur odda Nfundnalands ri 1961. N virist sem nnur norrn bygg s hugsanlega a koma ljs nrri suvestur odda Nfundnalands. Fyrsta myndin snir stasetningar eirra. essi umdeilda forna bygg fannst fyrst Google Earth, skaga sem vefnist Point Roose. Hr me fylgir mynd, sem g hef teki af Google Earth. Raui hringurinn umlykur svi, sem er athyglisvert og til rannsknaar. ar m sj myndinni tlnur, sem kunna a vera gamlir torveggir ea garar. Einnig hefur fundist eldst, mrarraui og vsbendingar um jrnvinnslu. En engar aldursgreiningar hafa veri gerar, og engin rugg merki hafa komi ljs enn sem benda ruggt vist norrnna manna essum sta. point_rosee.jpg


Fyrstu norurfararnir

untitled_1291704.jpgHvenr komu menn fyrst inn Norurheimskautssvi? sldinni var etta vgast sagt erfitt svi til a ba , kalt, dimmt og erfitt yfirferar. a er vita a menn voru fyrst ferinni sldinni fr Sberu til Norur Amerku fyrir um 18 sund rum, en n hefur komi ljs vitneskja um a maurinn hafi fari norurslir miklu fyrr sldinni, ea fyrir um 45 sund rum. ri 2004 fundust tl r steini og beini Uralfjllum Rsslandi sem reyndust vera 35 sund ra, og einnig hafa fundist nlega leifar af sltruum mammtum ea loflum fr sama tma. En merksti fundurinn til essa var ri 2012, egar 11 ra rssneskur sni, Zhenya a nafni, rakst leggi af hlfrosnum lofl, sem stu t r rbakkanum vi Yenisei fla norur Sberu, um 2000 km fyrir sunnan norurplinn. Rannskn leiddi ljs a flnum hafi veri stra af mnnum fyrir um 45 sund rum. etta snir a maurinn hefur snemma alaga sig a helkulda saldarinnar norri, sennileg me gum skinnklum og vel vopnaur spjtum til a eiga vi str dr eins og lofla. Loflar og nnur mjg str dr voru algeng steppunum vi jkulrndina sld. Maurinn hefur stt inn etta svi til a afla sr fu fr hinum stru drum, en a urfti miki vit og mikla samvinnu margra veiimanna a n a drepa slk dr me fremur frumstum spjtum me steinoddi. En arna r einu dri eru komin matarbori mrg tonn af kjti, sem getur haldi lfinu heilu orpi marga mnui. ferum snum um Sberu leitai maurinn meal annars enn austar, ar sem hann komst urrum ftum fr Sberu og til Alaska fyrir um 18 sund rum og hf a nema land Amerku.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband