Ůegar m÷ttull ═slands var undir GrŠnlandi

BasaltsvŠ­i GrŠnland ═slandBasaltkvikan, sem veldur eldgosum, myndast vi­ brß­nun Ý m÷ttli jar­ar. HÚr ß landi er yfirbor­ m÷ttulsins ß um 20 til 40 km dřpi undir jar­skorpunni.á Basaltkvikan, sem kemur upp ˙r m÷ttlinum og gřs ß yfirbor­i ═slands, er Ý stˇrum drßttum allsta­ar ß landinu mj÷g keimlÝk hva­ snertir efnasamsetningu.á En ■egar jar­efnafrŠ­ingar greina viss snefilefni, einkum samsŠtur e­a Ýsˇtˇpa ■eirra, ■ß kemur Ý ljˇs a­ viss svŠ­i ß ═slandi hafa sÚreinkenni hva­ snertir Ýsˇtˇpa af efnunum neˇdinÝum og blři.á áFyrsta myndin sřnir ni­urst÷­ur Abigail Barker og fÚlaga um efnafrŠ­i basaltkvikunnar ß ■essum svŠ­um ß ═slandi.á Ůar eru ■rennskonar svŠ­i afgreind: Reykjanes (rautt),á SnŠfellsnes og sy­ri hluti eystra gosbeltisins (blßtt), og a­ lokum nyr­ri hluti eystra gosbeltisins (grŠnt).á Au­veldasta skřringin er s˙, a­ basaltkvikan ß ■essum ■remur svŠ­um komi upp˙r ■rennskonar m÷ttulefni.á Ůa­ ■ř­ir a­ m÷ttullinn undir ═slandi er alls ekki allur eins, heldur rÝkja ■ar nokkrar vel a­greindar bergtegundir, sem brß­na og gefa af sÚr mismunandi basalt. áEftir ■ennan fremur langa inngang sn˙um vi­ okkur loks a­ GrŠnlandi.á M÷ttullinn, sem n˙ er undir ═slandi ß sÚr langa s÷gu, sem er miklu lengri en aldur ═slands (16 milljˇnir ßra).á M÷ttullinn ôokkarö er fremur ˇvenjulegur, ef til vill ˇvenju heitur, og honum er oftast lřst sem ôhot spotö me­al jar­frŠ­inga.á Vegna flekahreyfinga hefur ■essi heiti reitur fer­ast vÝ­a.á Ůannig var hann undir Baffin eyju fyrir um 65 milljˇn ßrum, sÝ­an fer­a­ist hann undir allt GrŠnland, frß vestri til austurs og var undir Scoresby sundi Ý austur GrŠnlandi fyrir um 55 milljˇn ßrum. Ínnur mynd sřnir dŠmigert landslag ß austur GrŠnlandi, ■ar sem blßgrřtismyndunin er alveg eins Ý ˙tliti og ß til dŠmis Vestfj÷r­um.áá Taki­ eftir a­ heiti reiturinn Ý m÷ttlinum er reyndar sta­bundinn, hreyfist ekki, en jar­skorpan fyrir ofan hreyfist og rekur st÷­ugt til vesturs.á Ef sami m÷ttullinn var undir austur GrŠnlandi fyrir 55 miljˇn ßrum, ■ß Štti hann hafa gosi­ ■ar samskonar basalti og n˙ gřs ß ═slandi.á Geikie PlateauOg einnig, ■ar Štti a­ koma fram sama dreifing basalttegunda hva­ snertir bř og neˇdinÝum Ýsˇtopa eins og ß ═slandi.á Ungfr˙ Barker og fÚlagar hafa einmitt kanna­ ■essa hugmynd, eins og kemur fram ß fyrstu mynd.á Ůa­ er mikill stafli af basalt hraunum Ý og fyrir sunnan Scoresby sund ß austur GrŠnlandi.á EfnafrŠ­irannsˇknir ß ■essum hraunum sřna, a­ ■au hafa sama innihald af bř og neˇdinÝum Ýsˇtopum og basaltsvŠ­in ß ═slandi. áHÚr Ý grennd vi­ og fyrir sunnan Scoresby sund eru vel afm÷rku­ basaltsvŠ­i, sem hafa s÷mu efnaeinkenni og svŠ­in ß ═slandi, eins og litirnir sřna.á Ůetta er reyndar stˇrmerkilegt, og sřnir a­ sami heiti reiturinn var for­um undir GrŠnlandi og er undir okkur n˙, og sřnir einnig a­ vel a­greind svŠ­i m÷ttulsins koma framá bŠi hÚr og ß GrŠnlandi.á A­ lokum: á┴ fyrstu mynd er ═sland og GrŠnland sřnt Ý sama stŠr­arskala.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 identicon

KŠrar ■akkir fyrir ■Ýna frˇ­legu pistla. Mann langar a­ spyrja um basalt l÷gin Ý FŠreyjum og Vestur-═rlandi sem Ý sumum bˇkum allavega eru talin frß ■vÝ tÝmabili jar­s÷gunnar ■egar EvrasÝuflekinn og AmerÝkuflekinn lßgu saman, e­a hafa komi­ fram a­rar upplřsingar/kenningar um ■etta?

Ůorkell Gu­brandsson (IP-tala skrß­) 8.7.2014 kl. 13:15

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband